Thắm đượm tình đoàn kết từ những chuyến tàu hữu nghị

Sau ngày Hải Phòng giải phóng, năm 1955, những con tàu của Liên Xô đến với Cảng Hải Phòng chở hàng viện trợ lương thực, thuốc men, nhu yếu phẩm và vũ khí, khí tài. Theo hãng Thông tấn Nga Inter Spunik, giai đoạn 1954-1965, Liên Xô gửi 500 chuyến tàu viện trợ cho Việt Nam, trong đó phần lớn cập Cảng Hải Phòng. Nhưng đó chỉ là bước khởi đầu…

Công nhân cảng Hải Phòng chào đón các thủy thủ Liên Xô đưa chuyến hàng mới tới Việt Nam. (ảnh Tư liệu Liên Xô)

Tháng 10-1965, ông Nikolai Kovalev, đại diện đầu tiên của Bộ Hàng hải Liên Xô đến Hải Phòng theo thỏa thuận giữa hai chính phủ Việt Nam và Liên Xô ký đầu năm 1965. Những con tàu Liên Xô đến với Hải Phòng nhiều hơn. Đây là thời điểm miền Bắc hứng chịu những đợt oanh tạc từ máy bay Mỹ phá hoại miền Bắc giai đoạn đầu. Theo hồi ký của ông Kovalev, ngày 14- 3- 1967, trong cuộc không kích của Mỹ vào Hải Phòng, một quả tên lửa bay trên tàu Mozhaisk đậu ở bến tàu và phát nổ cách tàu khoảng 200 mét. Ngày 24- 4 cùng năm, một tên lửa của Mỹ rơi xuống biển phát nổ không xa các tàu Balashikha, Magnitogorsk và Leninogorsk của Liên Xô. Từ ngày 12 đến 26- 4- 1967, tàu Công nhân Bryansk thả neo trên sông Bạch Đằng. Trên tàu là 96 tấn đạn pháo phòng không. Các máy bay Mỹ vượt tốc độ âm thanh ở độ cao thấp chao lượn trên con tàu, phóng tên lửa cách tàu không xa nhưng không tấn công tàu Công nhân Bryansk. Ngày 10- 5- 1967, gần 30 chiếc máy bay Mỹ đánh bom nhà máy xi măng, kho chứa dầu và kho bãi của cảng Hải Phòng, các tàu Simferopol, Bakuriani, Nagaevo và Kur của Liên Xô khi ấy đậu cách bến chỉ khoảng 300 mét. Bốn máy bay Mỹ bị các tên lửa bảo vệ Hải Phòng bắn hạ. Ngày 29- 6- 1967, hai máy bay Mỹ gây hư hại cho tàu Mikhail Frunze đang đậu trong cảng Hải Phòng…

Giữa khói lửa, những con tàu Liên Xô vẫn đến với Cảng Hải Phòng bởi tình nghĩa anh em. Khi ấy, Cảng Hải Phòng có 6 bến, nhưng chỉ 3 bến có thể tiếp nhận tàu biển độ mớn nước đến 8 mét. Các bến không có cần cẩu và phương tiện bốc dỡ. Hàng hóa từ tàu được vận chuyển bằng xe tải hoặc tàu xà lan theo sông. Kho bãi cũng nhỏ cộng với sự hạn chế mặt bằng ảnh hưởng xấu đến tiến độ xử lý hàng. Một trở ngại nữa là biến động của mực nước thủy triều lên tới 4 mét. Những thủy thủ vốn không có nhiệm vụ bốc xếp hàng hóa, nhưng khi đến Cảng Hải Phòng đều xắn tay cùng với công nhân Cảng bốc xếp hàng hóa để giải phóng tàu nhanh hơn. Nhờ đó, giảm đáng kể thời gian tàu neo tại cảng Việt Nam và tăng tần suất đi lại của các tàu.

Những chuyến tàu chở nặng nghĩa tình

Cũng theo Inter Sputnik, trong giai đoạn chiến tranh (1955-1975), các cảng ở miền Bắc gồm cảng Cẩm Phả, Hòn Gai (Quảng Ninh) và Cảng Hải Phòng tiếp nhận 40 tàu từ Liên Xô đến mỗi ngày, nhưng nhiều nhất vẫn là Cảng Hải Phòng bởi điều kiện mặt bằng, thiết bị, mớn nước cảng và trình độ xếp dỡ cao của đội ngũ công nhân Cảng Hải Phòng. Nhưng để chở được hàng đến Việt Nam là cả câu chuyện dài.

Để chở hàng hóa bằng tàu biển đến với Hải Phòng, các thủy thủ Liên Xô chuyển hàng bằng hai tuyến đường. Tuyến ngắn từ cảng Viễn Đông, vượt qua khoảng 3.000 hải lý và mất 10 ngày đêm. Tuyến dài từ các cảng vùng Biển Đen. Do việc đóng cửa tàu kênh đào Suez hồi ấy, tàu bè từ Biển Đen buộc phải đi vòng qua châu Phi, hành trình dài thêm 14.000 hải lý, tương ứng 26.000 km. Lộ trình này mất 45 ngày đêm. Trong những năm không quân Mỹ dội bom xuống miền Bắc Việt Nam, trung bình mỗi tháng có 40 con tàu Liên Xô đi theo những lộ trình này tới Việt Nam và neo lại bốc dỡ hàng tại các cảng Hải Phòng, Hòn Gai và Cẩm Phả. Các tuyến đường trên biển Đông thực sự là hành trình chiến đấu. Bởi tàu phải qua các vùng biển mà Hoa Kỳ coi là khu vực hoạt động chiến sự của mình. Trong quá trình vận chuyển hàng hóa, xếp dỡ tại các cảng, 7 thủy thủ dân sự Liên Xô đảm trách mang hàng viện trợ sang Việt Nam đã anh dũng hy sinh…

Những chuyến tàu từ Liên Xô đến với Cảng Hải Phòng mãi luôn trong ký ức những người công nhân Cảng Hải Phòng. Trên bến cảng thân yêu của thành phố, thủy thủ Liên Xô, tự vệ Cảng Hải Phòng cùng sát cánh chống lại những cuộc oanh tạc của không quân Mỹ. Khi ngớt tiếng súng, họ lại cùng nhau xếp dỡ hàng hóa để giải phóng tàu nhanh. Những năm sau giải phóng đất nước, vẫn là những chuyến tàu Liên Xô anh em đến với Cảng Hải Phòng. Tuy không nhiều như thời chiến, nhưng đó là những chuyến tàu thắm đượm tình đồng chí, chở hàng hóa từ Liên Xô đến với Việt Nam. Liên Xô ngày trước, nước Nga ngày nay đến Việt Nam không còn những chuyến tàu 1 chiều mà có những chuyến tàu từ Việt Nam đến nước Nga, mở rộng giao thương. Cảng Hải Phòng ngày nay được mở rộng gấp nhiều lần so với trước, trở thành cảng biển hiện đại nhất miền Bắc, có thể tiếp nhận tàu lên đến 55.000 tấn. Tới đây, Cảng sẽ được mở rộng thêm ra ngoài Lạch Huyện, hiện thực hóa tiến trình “vươn ra biển lớn”.

Mai Lâm