Coi chừng nguy cơ vô sinh, ung thư

Thuốc tránh thai khẩn cấp là loại thuốc nội tiết, thuộc nhóm phải cẩn trọng khi sử dụng, dùng thuốc bừa bãi không chỉ gặp tác dụng phụ mà còn gây ra nhiều biến chứng nặng nề. Khi vào cơ thể, cơ chế tránh thai của thuốc là dùng lượng nội tiết liều cao để làm rối loạn quá trình rụng trứng và thụ thai trong cơ thể phụ nữ. Thuốc ngừa thai khẩn cấp sẽ tác động vào progesteron để ức chế ngăn rụng trứng hoặc ngăn chặn tác động của progesteron lên màng trong tử cung. Việc này dẫn đến tình trạng thoái hoá và sự bong ra của niêm mạc màng trong tử cung, do đó ngăn ngừa hoặc phá vỡ sự gắn chặt của trứng vào tử cung.

Vì vậy, để bảo đảm cho các tuyến nội tiết và cơ quan sinh sản hoạt động theo quá trình sinh lý bình thường, bác sĩ khuyến cáo không nên dùng thuốc ngừa thai khẩn cấp quá 2 lần/tháng (dù là loại 1 viên hay 2 viên) và chỉ dùng khi thật cần thiết. Việc lạm dụng thuốc ngừa thai khẩn cấp thường xuyên, như dùng nhiều hơn 2 lần/ tháng, trong thời gian dài (trên 6 tháng)…, ngoài việc phải đối diện với các tác dụng phụ như: chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, chảy máu giữa chu kỳ kinh nguyệt, rối loạn kinh nguyệt, giảm ham muốn tình dục, tăng nguy cơ ung thư vú, ung thư buồng trứng…

Đáng lo ngại hơn, đó là phát sinh nguy cơ vô sinh hiếm muộn. Dù chưa có kết luận chính thức nào về việc lạm dụng thuốc ngừa thai khẩn cấp sẽ gây vô sinh, nhưng khả năng này lại hoàn toàn có cơ sở. Nếu dùng thuốc quá nhiều, sẽ hạn chế sự phát triển và rụng trứng, khi ngừng thuốc thì buồng trứng cần một khoảng thời gian tương đối dài để hồi phục. Ngoài ra, khi dùng quá liều, lạm dụng thuốc trong thời gian dài, thuốc sẽ làm niêm mạc tử cung bị teo lại, niêm mạc mỏng khiến trứng không làm tổ được. Hơn nữa tác dụng phụ thường gặp của thuốc làm rối loạn kinh nguyệt cũng khiến khả năng đậu thai khó khăn hơn, nên nguy cơ vô sinh hiếm muộn tăng cao.

Thuốc ngừa thai khẩn cấp có hiệu quả không quá cao (khoảng 80%), uống càng lâu sau giao hợp thuốc càng giảm tác dụng và hiệu quả tránh thai càng giảm đi nếu dùng nhiều lần. Vì vậy, không thể dùng thuốc ngừa thai khẩn cấp thay thế biện pháp tránh thai thường xuyên, thuốc được đào thải ra khỏi cơ thể sau khi uống vài ngày, nên nếu tiếp tục giao hợp không an toàn sẽ có thai ngoài ý muốn. Trong trường hợp tránh thai bằng thuốc thất bại, khi đó chị em có thể phải đối mặt với nguy cơ mang thai ngoài tử cung. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng cho sức khỏe và khả năng sinh sản.

Cần lưu ý, có một số loại thuốc khi dùng đồng thời với thuốc tránh thai khẩn cấp, có thể giảm tác dụng tránh thai của thuốc. Đó là các thuốc: thuốc ngủ, thuốc an thần làm tăng nhanh quá trình phân hủy thuốc tránh thai, khiến thuốc mất tác dụng. Các kháng sinh như penicillin, streptomycin, erythromycin… có tác dụng ức chế mạnh các vi khuẩn đường ruột, ảnh hưởng lớn đến việc hấp thu thuốc tránh thai trong đường ruột. Thuốc trị lao rimifon, rifandin, rifampicin, cũng làm tăng nhanh quá trình phân hủy thuốc tránh thai, khiến thuốc mất tác dụng.