Kiểm tra, giám sát chặt điểm bán lẻ

Ngõ 258 đường Đà Nẵng (quận Ngô Quyền) dài khoảng 1,5km với nhiều đường thông, ngõ tắt. Dọc theo ngõ, cứ vài chục mét lại có một hàng tạp hoá, quán nước vỉa hè bày bán thuốc lá. Điểm bán hàng tại các hộ gia đình hoặc đơn giản chỉ là một chiếc bàn bán nước chè với một hộp xoay đựng thuốc lá. Khi được hỏi về giấy giới thiệu của đại lý phân phối - một trong những điều kiện chính để một điểm bán lẻ thuốc lá được hoạt động, hầu hết chủ những điểm bán lẻ này đều lắc đầu và cho rằng bán lẻ có vài bao thuốc lá không cần phải làm thủ tục xin cấp phép. Tình trạng này diễn ra khá phổ biến trên địa bàn thành phố.

Từ khi Nghị định 106/NĐ-CP của Chính phủ quy định về việc quản lý hoạt động kinh doanh thuốc lá có hiệu lực, tất cả điểm bán lẻ thuốc lá không phải bảo đảm tiêu chí có diện tích tối thiểu 3 m2 như quy định cũ. Điều này đồng nghĩa với việc, tất cả xe đẩy, quán nước ven đường đều có thể trở thành điểm bán thuốc lá hợp pháp. Các điểm bán lẻ thuốc lá cũng không cần có bản sao các văn bản giới thiệu, hợp đồng mua bán của các doanh nghiệp bán buôn sản phẩm thuốc lá như trước. Việc nới lỏng này bảo đảm sự thông thoáng trong quá trình hoạt động kinh doanh dịch vụ liên quan đến thuốc lá, nhưng lại đặt ra nhiều thách thức trong công tác giám sát bán thuốc tại các điểm bán lẻ.

Quan sát thực tế cho thấy, nhiều điểm bán lẻ thuốc lá bày bán với số lượng 20-30 bao. Trong đó, nhiều loại thuốc lá được ưa chuộng hiện nay có số lượng trưng bày tới 5-7 bao/loại. Điều này vi phạm quy định về quảng cáo thuốc lá tại điểm bán lẻ, không được vượt quá 3 bao/loại thuốc. Hơn nữa, không ít trường hợp các em học sinh nam mặc đồng phục trường THPT vào mua lẻ một hai điếu thuốc, sau đó ngồi phì phèo ngay tại điểm bán lẻ. Điều này cũng vi phạm quy định cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi. Đây là những vi phạm thường gặp được Đoàn kiểm tra liên ngành thành phố về phòng, chống tác hại thuốc lá phát hiện trong mỗi đợt ra quân kiểm tra xử lý.

Giám đốc Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khoẻ Nguyễn Quang Chính, thành viên đoàn kiểm tra liên ngành thành phố cho biết, công tác kiểm tra chưa thực sự hiệu quả. Hoạt động kiểm tra phòng, chống tác hại thuốc lá tại quận, huyện chủ yếu được thực hiện lồng ghép với các đoàn liên ngành khác. Trong năm 2016, Đoàn kiểm tra liên ngành thành phố chỉ xử phạt 2 trường hợp vi phạm các quy định Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá với số tiền 2 triệu đồng; lập biên bản nhắc nhở 12 cơ sở khác về những lỗi vi phạm không treo biển cảnh báo cấm bán thuốc cho người dưới 18 tuổi...

Theo bà Nguyễn Thu Lan, điều phối viên Chương trình Phòng chống tác hại thuốc lá quốc gia phụ trách khu vực Hải Phòng, khi Nghị định 106/NĐ-CP có hiệu lực, để duy trì được kết quả trong công tác phòng, ngừa tác hại của thuốc lá, cần đẩy mạnh công tác kiểm tra, xử phạt các hành vi vi phạm quy định Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá. Trong đó, cần tập trung vào việc xử lý hành vi hút thuốc nơi công cộng, bán thuốc cho công dân dưới 18 tuổi, bày bán thuốc lá không rõ nguồn gốc. Công tác kiểm tra, xử phạt cần được thực hiện ch.ủ động từ cơ sở để duy trì được hiệu quả. Bên cạnh đó, các địa phương cần xã hội hoá, vận động các đơn vị ủng hộ kinh phí tăng cường cho công tác tuyên truyền trực quan tại các điểm bán lẻ. Bởi thực tế, công tác tuyên truyền hiện nay chỉ tập trung theo các đợt, như Ngày phòng, chống tác hại thuốc lá (31-5) hằng năm, chứ chưa được tiến hành thường xuyên, rộng khắp. Do vậy, thời gian tới, cần khắc phục vấn đề trên bằng việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá từ thành phố đến địa bàn cơ sở, cấp phát miễn phí các tờ rơi tuyên truyền, niêm yết tại các điểm bán lẻ. Đó là những biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn gia tăng số người sử dụng thuốc lá trong cộng đồng.