Đường chạy việt dã hơn 54 năm

Tấm biển ghi nhận sự kiện đáng nhớ trước ngôi nhà ông Petre, nơi năm 1912 Kanakuri dừng chân.

Đối với đoàn VĐV Nhật Bản thời ấy, chỉ riêng chuyến đi đến Olympic Stockholm 1912 đã là thách thức không nhỏ. Đất nước Hoa Anh đào lần đầu gửi VĐV tham dự sân chơi này. Đoàn gồm 2 lãnh đạo và 2 VĐV điền kinh: VĐV chạy cự ly ngắn Yahiko Mishima và VĐV marathon Shizo Kanakuri. Thoạt tiên tất cả vượt biển bằng tàu thủy, sau đó – xe lửa xuyên Xiberi. Các VĐV tập chạy trên boong tàu thủy hoặc trên sân ga xe lửa, trong thời gian đầu tàu nghỉ lấy than hoặc tiếp nước. Sau hơn 2 tuần đoàn đến Thụy Điển.

VĐV Kanakuri 21 tuổi được coi là một trong số ứng viên vô địch, cho dù anh chưa có nhiều kinh nghiệm trong bộ môn marathon. Kanakuri mới tập chạy đường dài chưa đầy 1 năm, nhưng trong vòng đấu loại Nhật Bản (tháng 11-1911) VĐV trẻ giành thánh tích phi thường -2:32:45. Đó là kết quả cao hơn kỷ lục thế giới thời ấy.

Ngày 14-7-1912 trên vạch xuất phát đường chạy marathon Olympic Stockholm có 69 VĐV. Họ phải đối mặt với nhiệt độ oi bức trên 30 độ C. Tệ hơn, Kanakuri còn mắc vài lỗi nghiêm trọng. Anh đi đôi tabi-giầy Nhật Bản truyền thống dệt bằng vải bông – hoàn toàn không thích hợp với mặt đường gồ ghề, rải đá răm. Anh cũng áp dụng chiến thuật sai lầm: hạn chế nước trong lúc chạy.

2 sai lầm đưa đến kết cục bi đát. Các nguồn tin Nhật Bản và Thụy Điển đưa thông tin rất khác nhau về diễn biến, khi xảy ra tai họa. Người này khẳng định, Kanakuri “mất tích” sau km thứ 27, những người khác – khoảng 30 km, còn những nguồn khác cho rằng, VĐV “mất tích” ở km thứ 32 (40,2 km là cự ly marathon Olympic thời ấy). Sự thật, Kanakuri kiệt sức không thể tiếp tục cuộc đua. Anh gục ngã tại địa bàn xã Sollentura (khu vực ngoại ô Stockholm).

Thất bại “thai nghén” thành công

Cùng với thời gian, VĐV marathon thất bại tại Olympic Stockholm 1912 dần tái lập danh tiếng của mình. Kanakuri 3 năm liên tiếp đoạt danh hiệu Vô địch quốc gia, 2 lần lọt vào đội tuyển tham dự Olympic (Antwerp 1920 và Olympic Paris 1924), cho dù không giành huy chương. Sau đó ông phát động chiến dịch phổ cập phong trào chạy tiếp sức, cự ly dài Hakone Ekiden (từ Tokyo đến Hakone và ngược lại; diễn ra trong 2 ngày chạy tiếp sức nam giới, chinh phục chặng đường 218 km). Với đóng góp này, ngày nay Kanakuri được mệnh danh là “cha đẻ marathon Nhật Bản”.

Kết thúc đường đua sau… hơn 54 năm!

Kết thúc sự nghiệp thể thao, Kanakuri hành nghề giáo viên địa lý. Thật bất ngờ, vài thập kỷ sau sự kiện “mất tích” bí ẩn trên đường chạy marathon 1912, người Thụy Điển bỗng nhớ đến Kanakuri. Họ nảy ý tưởng, sẽ mời VĐV bỏ dở đường chạy năm xưa đến Stockholm và…hoàn thành đoạn đường còn lại. Tuy nhiên, vì e ngại Kanakuri từ chối lời mời với nội dung như vậy, các nhà tổ chức sự kiện quyết định “gài bẫy” người hùng hơn nửa thế kỷ trước bằng lý do: mời tham dự lễ kỷ niệm 55 năm Olympic Stockholm 1912.

Đầu năm 1967, sau khi đặt chân đến sân Olympic Stockholm ông Kanakuri mới biết, lý do đích thực chủ nhà mời ông đến thành phố này. Và khi biết câu chuyện về “VĐV marathon Nhật Bản mất tích” nổi tiếng thế nào ở Thụy Điển, Kanakuri vui vẻ nhận lời tham gia sự kiện độc nhất vô nhị. Không ai nỡ yêu cầu cựu VĐV Nhật Bản khi ấy đã 76 tuổi phải chinh phục những kilomet còn thiếu, họ chỉ yêu cầu ông chạy một vòng quanh sân Olympic. Không mang theo trang phục thể thao, ông Kanakuri chỉnh tề trong bộ comple, áo khoác mỏng và chân đi giầy da bóng lộn. Vị khách đặc biệt cán đích nở nụ cười hết cỡ.

Chính xác, 54 năm, 8 tháng, 6 ngày, 5 giờ 32 phút và 20,379 giây – đó là thời gian trôi qua kể từ thời điểm xuất phát đường chạy marathon Olympic Stockholm 1912 đến thời điểm VĐV Kanakuri hoàn thành chặng cuối biểu trưng của mình. Một số chuyên gia nói vui, đó là kỷ lục thế giới không chính thức, thể loại “Marathon chậm nhất lịch sử”.

Người nổi tiếng qua đời ngày 13-11-1983, thọ 92 tuổi.

Ngọc Báu