Sớm hoàn thiện quy định xử lý khiếu nại, tố cáo sai sự thật

Tiếp công dân tại trụ sở ban tiếp công dân quận Lê Chân.

Năm 2008, bà N.T.T ở phường Đông Khê (quận Ngô Quyền) có đơn khiếu nại về việc năm 2003, UBND quận Ngô Quyền thu hồi đất của gia đình bà để xây dựng khu đô thị mới Ngã Năm-Sân bay Cát Bi, nhưng phương án đền bù, tái định cư chưa thỏa đáng. Ngày 1-3-2013, UBND quận Ngô Quyền ban hành quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu, nội dung là khiếu nại của bà T không có cơ sở. Bà T không nhất trí và tiếp tục gửi đơn KN, thêm nội dung TC đến UBND thành phố, vượt cấp lên Thanh tra Chính Phủ. Ngày 28-6-2013, UBND thành phố ban hành thông báo về việc chấm dứt giải quyết TC của bà T, giao UBND quận, UBND phường vận động bà chấp hành nhận tiền bồi thường, đất tái định cư và bàn giao mặt bằng, song bà T không chấp thuận, tiếp tục kiến nghị. Cũng liên quan đến dự án trên, bà T.T.T ở phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền) cũng KN về việc UBND quận Ngô Quyền thu hồi đất thực hiện dự án không đúng quy định. UBND quận ban hành quyết định giải quyết KN lần 1. Ngày 15-4-2013, Chủ tịch UBND thành phố ban hành quyết định giải quyết KN lần 2, song bà T không chấp nhận, tiếp tục KN kéo dài. Ngày 28-6-2013, UBND thành phố ban hành thông báo về việc chấm dứt giải quyết KN đối với bà. Đến nay, bà vẫn chưa nhận tiền bồi thường và bàn giao mặt bằng.

Theo thống kê của Thanh tra thành phố, những vụ việc KN, TC được các cấp ngành giải quyết dứt điểm và ra thông báo chấm dứt giải quyết song người dân không đồng thuận, tiếp tục KN, TC kéo dài, vượt cấp lên trung ương chiếm tỷ lệ không nhỏ, gây phức tạp tình hình an ninh trật tự tại địa phương. Chánh Thanh tra thành phố Nguyễn Hải Bình thông tin: Từ năm 2011 đến nay, tình hình KN, TC diễn biến phức tạp, xu hướng tăng, nhất là khiếu kiện về đất đai, đền bù, giải phóng mặt bằng. Một số vụ việc KN, TC đông người, trở thành “điểm nóng”, vượt cấp lên thành phố và trung ương. Trong khi đó, kết quả giải quyết KN, TC của các cơ quan chức năng cho thấy, gần 5% số đơn KN, TC là đúng, hơn 11 % đơn KN, TC có đúng, có sai; còn lại hơn 60% KN, TC là sai sự thật. Một số vụ việc KN, TC phức tạp, kéo dài, đông người, mặc dù được các cơ quan từ thành phố đến Trung ương xem xét, kết luận nhiều lần, đúng quy định của pháp luật, nhưng vẫn chưa dứt điểm, người dân tiếp tục khiếu kiện, làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện một số dự án, phát triển kinh tế xã hội của thành phố.

Khó xử lý, thiếu quy định cụ thể

Trưởng Ban tiếp công dân thành phố Đào Văn Thuấn cho biết: Kiến thức pháp luật hạn chế hoặc bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông của người đi khiếu kiện dẫn đến số vụ KN, TC sai tăng cao. Một thực tế đáng lo ngại là hiện tượng KN, TC sai mục đích gây ảnh hưởng xấu đến cá nhân, tập thể, cơ quan nhất định tiếp tục tăng. Nhiều trường hợp, chính quyền cơ sở có thông báo chấm dứt giải quyết, nhưng công dân tiếp tục KN gay gắt, thậm chí, lợi dụng việc KN, TC để xúc phạm, lăng mạ cán bộ, lãnh đạo, gây mất an ninh, trật tự. Mặc dù Luật tiếp công dân quy định cán bộ tiếp công dân có quyền yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi vi phạm, trong trường hợp cần thiết, lập biên bản và yêu cầu cơ quan chức năng xử lý theo quy định. Tuy nhiên, việc áp dụng trong thực tiễn còn những khó khăn. Nguyên nhân chính do pháp luật hiện hành chưa có quy định cụ thể chế tài xử lý vi phạm, sự phối hợp giữa cơ quan công an nhiều lúc chưa kịp thời. Vì vậy, đối với các trường hợp công dân cố tình TC sai hoặc có hành vi vi phạm Luật Tiếp công dân, chỉ dừng ở việc nhắc nhở, từ chối tiếp mà chưa có chế tài đủ mạnh để răn đe, chấm dứt vi phạm.

Trong Hiến pháp năm 2013, Luật Tố cáo, Luật Khiếu nại quy định: Nghiêm cấm các hành vi lợi dụng quyền KN, TC để vu khống, vu cáo làm hại người khác, nếu vi phạm thì tùy theo tính chất, mức độ, bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Song, hiện nay, chưa có văn bản riêng quy định về xử phạt vi phạm hành chính (XPVPHC) trong lĩnh vực KN, TC.

Để hạn chế tình trạng KN, TC sai, bên cạnh việc đẩy mạnh tuyên truyền Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo đến mọi tầng lớp nhân dân, Chính phủ sớm ban hành Nghị định riêng về XPVPHC trong lĩnh vực KN, TC, dần hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng chế tài đủ mạnh, đồng bộ xử lý hành vi vi phạm pháp luật này. Đồng thời, Thanh tra thành phố sớm hoàn thiện và đưa vào sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu chung về công tác tiếp dân, giải quyết KN, TC, giảm thiểu việc cùng một nội dung mà nhiều nơi tiếp nhận, đồng thời nâng cao chất lượng xử lý giải quyết KN, TC giảm thiểu bức xúc cho người dân. Bên cạnh đó, với những trường hợp cố tình vi phạm, các cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm, bảo đảm tính tôn nghiêm của pháp luật, góp phần giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.

Tuệ Minh