Bảo đảm quyền cơ bản của công dân

Phó trưởng Phòng xây dựng và Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (Sở Tư pháp) Phạm Thị Liên cho biết: Luật TCTT gồm 5 chương, 37 điều quy định về việc thực hiện quyền TCTT của công dân, nguyên tắc, trình tự, thủ tục thực hiện quyền TCTT, trách nhiệm, nghĩa vụ của cơ quan nhà nước trong việc bảo đảm quyền TCTT của công dân. Luật đưa ra nguyên tắc là mọi công dân đều bình đẳng, không bị phân biệt đối xử trong thực hiện quyền TCTT; thông tin được cung cấp phải chính xác, đầy đủ; việc cung cấp thông tin phải kịp thời, minh bạch, thuận lợi cho công dân; đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật; việc hạn chế quyền TCTT phải do luật định trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng; việc thực hiện quyền TCTT của công dân không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc của người khác.

Công dân được TCTT qua 2 cách: Tự do TCTT được cơ quan nhà nước công khai và yêu cầu cơ quan nhà nước cung cấp thông tin. Theo đó, hình thức công khai thông tin bao gồm: Đăng tải trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử củacơ quan nhà nước, trên phương tiện thông tin đại chúng, Công báo, niêm yết tại trụ sở cơ quan nhà nướcvà các địa điểm khác hay thông qua việc tiếp công dân, họp báo, thông cáo báo chí, hoạt động của người phát ngôn của cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật và các hình thức khác thuận lợi cho công dân do cơ quan có trách nhiệm công khai thông tin xác định. Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để người khuyết tật, người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thực hiện quyền TCTT.

Luật quy định trách nhiệm của các cơ quan nhà nước từ cơ quan hành pháp, tư pháp đến cơ quan lập pháp cung cấp thông tin cho công dân; đồng thời quy định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của cơ quan nhà nước trong việc bảo đảm quyền TCTT của công dân. Điều cần lưu ý là các cơ quan chỉ có trách nhiệm cung cấp các thông tin thuộc phạm vi thông tin được tiếp cận và do mình tạo ra. Riêng đối với các khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng điều kiện khó khăn, để tạo thuận lợi cho công dân trong việc yêu cầu cung cấp thông tin và căn cứ vào thực tiễn nắm giữ thông tin của UBND cấp xã, Luật giao thêm trách nhiệm cho UBND cấp xã thực hiện cung cấp thông tin nhận được từ cơ quan khác để trực tiếp thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân

Đồng chí Lã Thanh Tân, Giám đốc Sở Tư pháp cho biết: Để triển khai thi hành Luật Tiếp cận thông tin, Sở Tư pháp tham mưu với UBND thành phố ban hành chỉ thị và kế hoạch triển khai thi hành luật; in và phát hành 2 loại tờ gấp “Tìm hiểu về quyền TCTT của công dân”, “Tìm hiểu về trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc bảo đảm quyền TCTT của công dân” đến cấp xã. Sở Tư pháp tham mưu tổ chức hội nghị giới thiệu, phổ biến Luật TCTT, hướng dẫn nội dung triển khai thi hành và hướng dẫn nội dung cơ bản của quy chế cung cấp thông tin của từng cơ quan, đơn vị cho gần 350 đại biểu gồm cán bộ pháp chế của các sở, ban, ngành, phòng tư pháp các quận huyện; lãnh đạo UBND và cán bộ công chức – hộ tịch xã, phường, thị trấn. Đồng thời, sở tiến hành rà soát 28 văn bản của thành phố liên quan đến Luật TCTT...

Một trong những nội dung cơ bản của kế hoạch của UBND thành phố về triển khai thi hành Luật TCTT là việc sở, ban, ngành, các phòng, ban chuyên môn thuộc UBND quận, huyện và UBND cấp xã xây dựng và ban hành quy chế nội bộ về cung cấp thông tin của cơ quan; đồng thời bố trí đầu mối làm nhiệm vụ cung cấp thông tin của cơ quan, bố trí địa điểm, nơi tiếp công dân để cung cấp thông tin theo yêu cầu. Thực hiện nghiêm túc công khai thông tin theo quy định của Luật, chuẩn bị các điều kiện cần thiết khác, như xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin để bảo đảm cung cấp thông tin có hệ thống, đầy đủ, toàn diện, kịp thời; Đồng thời có kế hoạch số hóa thông tin theo lộ trình phù hợp đối với những thông tin được tạo ra trước khi Luật có hiệu lực; trang bị phương tiện kỹ thuật, công nghệ thông tin và điều kiện khác để đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin của công dân.

Đức Huy