Giữ tinh thần thượng võ

Giải vật tự do cúp Báo Hải Phòng không thi đấu vật dân tộc mà thi đấu vật quốc tế Olympic. Tuy nhiên, giải vẫn giữ nét cổ truyền dân tộc là tiếng trống cùng màn xe đài của các VĐV nam tham dự nội dung vô địch. Xe đài và thi đấu trong tiếng trống dồn thúc là nét riêng của vật dân tộc ViệtNam. Đô vật xe đài không chỉ thể hiện tinh thần thượng võ mà còn thể hiện dấu ấn tâm linh ở thuyết “tam bảo”. Cho đến tận bây giờ, người đi xem vật rất quan tâm đến màn xe đài, mọi sự hò reo, cỗ vũ đều dành cho xe đài là chính. Thế nên câu truyền “vật không hay xe đài kéo lại” vẫn mãi tiếp nối.

Các VĐV xe đài tại Giải vật tự do cúp Báo Hải Phòng lần thứ 26 năm 2018.
Ảnh: Hoàng Phước

Trận chung kết hạng 69 kg – trận đấu cuối cùng của Giải vật tự do Cúp Báo Hải Phòng năm 2018, trọng tài làm thủ tục xe đài. Trong tiếng trống đúng nhịp phách của trọng tài Văn Chấp, Khắc Đạt – Hồng Kỳ ra ràng. Cả hai ba vái tiến lên, ba vái lùi xuống theo nhịp trống và đứng nghiêm chống hông nghênh chiến. Nhịp trống tiếp theo, cả hai thực hiện ba sang ngang với màn xe đài đẹp mắt. Cách xoay thân, nghiêng người của Đạt và Kỳ không khác hình ảnh đồ vật thờ được chạm trổ tại các đình, miếu đất Bắc. Tiếp đến Hồng Kỳ như say thuốc lào, ngửa mặt lên trời bay bổng ngất ngây múa uyển chuyển, còn Mai Khắc Đạt tung chài kéo lưới rất đằm. Họ đã thể hiện đặc trưng xe đài của vật thành phố Hoa Phượng đỏ khỏe khắn, mạnh mẽ… Sự thể hiện màn xe đài chuẩn mực và đậm chất đất Cảng của Mai Khắc Đạt – Vũ Hồng Kỳ khiến người xem giải rất phấn kích. Nhiều người thích thú cho rằng “đã mắt nhất trong 2 ngày xem giải”. Và lẽ đương nhiên cả hai được nhận giải thưởng cặp VĐV xe đài đẹp nhất.

Xe đài thể hiện nét đặc trưng của từng địa phương, vùng miền. Vật đất Cảng mãi mãi vẫn hút thuốc lào, chèo thuyền, tung chài kéo lưới của người miền bể để ra nét khỏe khoắn nhưng tươi tắn. Vật Hà Tây cũ thì nhẹ nhàng quay tơ dệt sợi, vật Kinh Bắc mãi là “se chỉ luồn kim” như quan họ “mớ ba, mớ bẩy” và Hà thành là “đại bàng tung cánh”, “rồng lượn”… Người ta nhận ra đô vật ở tỉnh, thành phố nào cũng bởi nét riêng ấy. Vì thế, giải vật tự do Cúp Báo Hải Phòng năm 2009, Sở Văn hóa và Thể thao thực hiện “cứ người ViệtNam” là được tham dự giải đã mang đến những màn xe đài tuyệt vời, những trận đấu hấp dẫn. Thế nhưng hình ảnh “se chỉ luồn kim”, “quay tơ dệt sợi”, “rồng lượn”… khiến nhiều lãnh đạo thể thao quận, huyện của Hải Phòng phản ứng.

Năm 2003, Giải vật tự do cúp Báo Hải Phòng tổ chức tại An Dương, giải diễn ra trong 5 ngày, VĐV đội tuyển các quận, huyện thực hiện các màn xe đài đã mắt kéo khán giả đổ về khiến Ban tổ chức giải phải khóa chặt cổng nhà thi đấu trước giờ thi đấu 1 tiếng. Người xem tưng bừng với màn xe đài của các VĐV đất Cảng và tự hào về nét truyền thống trong xe đài của vật Hải Phòng.

Nói như vậy mới thấy sức mạnh của xe đài mang lại. Khi Báo Hải Phòng cùng ngành thể thao phối hợp tổ chức giải vật lần đầu, các HLV bộ môn vật thành phố tỏa về các huyện huấn luyện vật và dạy xe đài. Thế nên, các VĐV thời kỳ đầu dù kỹ thuật thi đấu kém nhưng rất tự tin xe đài trước công chúng đông đảo. Hồng Kỳ hay Khắc Đạt thực hiện màn xe đài “ngất ngây” như thế là bởi họ phải học, luyện xe đài đúng chuẩn quy định và họ là những VĐV của hơn chục năm về trước. Thế nhưng hình ảnh VĐV xe đài đẹp giờ rất hiếm, tất thảy chỉ chú tâm vào cuộc chiến giành huy chương mà quên đi nét cổ truyền của dân tộc khiến xe đài “rơi rụng” dần. Việc này được bộ môn vật thành phố nhắc nhở nhiều và các đơn vị cũng thông báo có truyền dạy nhưng không hiểu sao VĐV vẫn ngại thực hiện. Đã đến lúc giới chuyên môn phải quyết liệt, không chỉ dạy xe đài giúp các địa phương như thời kỳ đầu, mà còn áp quy định VĐV đã được học, thực hiện không đầy đủ việc xe đài không cho tiếp tục thi đấu.

Giải vật tự do Cúp Báo Hải Phòng lần thứ 26 năm 2018 xuất hiện trở lại màn xe đài truyền thống, được khán giả đón nhận hồ hởi sẽ là điều đáng suy nghĩ với phong trào vật Hải Phòng. Qua đó, các VĐV quận, huyện hiểu và luôn nêu cao tinh thần “vật không hay, xe đài kéo lại” mới đủ sức gìn giữ, kéo khán giả tới giải đấu đông hơn.