Quyết tâm xây dựng khu vực Mê Công hòa bình, thịnh vượng, phát triển bền vững

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đón, bắt tay Thủ tướng nước CHDCND  Lào Thoong-lun Xi-xu-lít; Thủ tướng Vương quốc Cam-pu-chia Xăm-đéch Tê-chô Hun Sen; Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á Ta-kê-hi-cô Na-cao; Ủy viên Quốc vụ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nước CHND Trung Hoa Vương Nghị; Phó tổng thống nước CHLB Mi-an-ma Hen-ri Van Thi-ô; Thủ tướng Vương quốc Thái Lan Pray-út Chan-o-cha.

Sau lễ đón và phiên họp kín, Hội nghị Thượng đỉnh hợp tác Tiểu vùng Mê Kông mở rộng lần thứ 6 họp phiên toàn thể với chủ đề “Phát huy 25 năm hợp tác, xây dựng tiểu vùng Mê Công mở rộng hội nhập, bền vững và thịnh vượng”. Đông đảo quan chức các nước GMS, các tổ chức quốc tế, đối tác phát triển và các doanh nghiệp trong và ngoài khu vực tham dự.

Phát biểu khai mạc phiên toàn thể GMS 6, thay mặt Chính phủ và nhân dân Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ, trong ¼ thế kỷ vừa qua, hợp tác GMS không ngừng mở rộng về quy mô, đi sâu về nội dung, khẳng định được bản sắc riêng là một cơ chế hợp tác khu vực có uy tín với chiến lược 3C "Kết nối, Cộng đồng và Cạnh tranh".

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, từng là khu vực của những quốc gia nghèo, chậm phát triển và biệt lập trong thế kỷ trước, đến nay GMS vươn lên và tự hào có những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới, mở cửa, tích cực hội nhập và có các thị trường rộng lớn, sôi động với tầng lớp trung lưu ngày càng phát triển. Thành công của GMS minh chứng cho khát vọng và quyết tâm xây dựng khu vực Mê Công hòa bình, thịnh vượng, phát triển bền vững, vì người dân.

Khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong nỗ lực đóng góp vào các thành tựu chung của GMS, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ, trong 25 năm qua, Việt Nam luôn coi trọng và tích cực tham gia hợp tác GMS, nỗ lực thuận lợi hóa thương mại và đầu tư, bảo vệ môi trường, tài nguyên, ứng phó biến đổi khí hậu. Thủ tướng cho biết, đã có nhiều công trình kết nối hiệu quả bước đầu giữa ViệtNamvà khu vực GMS (hành lang kinh tế Đông - Tây EWEC, hệ thống cầu đường kết nối Đồng bằng sông Cửu Long, hành lang ven biển phía Nam SEC, cao tốc Nội Bài - Lào Cai…). ViệtNamsẽ tiếp tục hợp tác thúc đẩy GMS hoạt động ngày càng hiệu quả, phát huy hơn nữa tiềm năng của khu vực Mê Công.

Đánh giá cao việc xây dựng Kế hoạch hành động Hà Nội 2018 – 2022 cùng với Khung đầu tư khu vực 2022 RIF-22 với hơn 220 chương trình, dự án đầu tư và hỗ trợ kỹ thuật với tổng trị giá khoảng 66 tỷ USD, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị khởi động việc xây dựng Tầm nhìn Hợp tác GMS đến 2030 với nhiệm vụ chính là: Nâng cao năng lực cạnh tranh, hỗ trợ các nước GMS tham gia ngày càng sâu, hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu, tăng cường phối hợp ứng phó với thách thức chung của khu vực, đặc biệt là biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường.

Trên cơ sở đó, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề xuất một số nội dung hợp tác lớn của GMS trong thời gian tới. Theo đó, xây dựng cơ sở hạ tầng "chất lượng, xanh và thông minh", sử dụng nguyên vật liệu và công nghệ tiên tiến thân thiện môi trường; gắn yếu tố môi trường, xã hội vào thiết kế và xây dựng; bảo đảm bền vững về tài chính; ứng dụng tiến bộ khoa học vào vận hành và quản lý. Phát huy tối đa hình thức kết nối đa phương thức kết hợp hài hòa vận tải đường bộ, đường sắt, hàng không, hàng hải và đường thủy để các hành lang kinh tế của GMS đạt hiệu quả cao nhất trong giai đoạn mới. Chú trọng kết nối thông tin – viễn thông và năng lượng để nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và quản lý sản xuất kinh doanh. 

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng đề nghị thúc đẩy "kết nối tương hỗ" về thương mại - đầu tư; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là đào tạo mới, đào tạo lại nguồn nhân lực; xây dựng GMS thực sự là một cộng đồng cùng chung lợi ích, cùng nhau ứng phó, giải quyết các thách thức chung.

Về những nội dung cụ thể, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị: Tăng cường chia sẻ thông tin, tiến hành nghiên cứu chung về quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên, trong đó có nguồn nước sông Mê Công; GMS và các đối tác phát triển mở rộng, nâng cao hiệu quả hợp tác về phát triển bền vững và bảo vệ môi trường; lồng ghép chiến lược tăng trưởng xanh vào chính sách phát triển quốc gia của từng nước thành viên; thực hiện tốt Chương trình Môi trường trọng điểm 2018-2022 của GMS; thúc đẩy việc lượng giá dịch vụ hệ sinh thái để làm rõ lợi ích của một môi trường sinh thái khỏe mạnh cho phát triển bền vững và nhiệm vụ cùng nhau bảo vệ môi trường...

Cùng với đó, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc mong muốn GMS phát huy cơ chế hợp tác mở với sự tham gia của quốc gia, các đối tác phát triển, các định chế tài chính quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp nhằm mang lại lợi ích cho cả khu vực. Hơn thế, sự phối hợp giữa GMS với các cơ chế hợp tác tiểu vùng khác (Hợp tác Mê Công Lan Thương MLC, Ủy hội Mê Công quốc tế MRC, Sáng kiến Hạ nguồn Mê Công LMI,…) và với ASEAN, Liên hợp quốc... sẽ giúp chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức, tối ưu nguồn lực phát triển.

Ngay sau phát biểu khai mạc của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Thủ tướng Cam-pu-chia Hun Sen phát biểu đánh giá cao hợp tác GMS hỗ trợ các thành viên đạt được mục tiêu phát triển thiên niên kỷ, đặc biệt là bao trùm và bền vững, những thách thức do thiếu nguồn nước hạ tầng, yếu kém do những thay đổi về mặt công nghệ và bất ổn của kinh tế toàn cầu…

Để đóng góp cho phát triển GMS và triển khai khung chiến lược và đường hướng tương lai, Thủ tướng Cam-pu-chia Xăm-đéch Tê-chô Hun Sen chia sẻ, các nước thành viên GMS cần kết nối hiệu quả hơn thông qua đầu tư có sở hạ tầng, năng lượng, giao thông và những thỏa thuận về tạo thuận lợi hóa giao thông, những đặc khu kinh tế dọc biên giới, đóng góp cho hoạt động kinh tế toàn diện hơn. GMS cần quan tâm đến kết nối mềm để tận dụng lợi thế khi triển khai hạ tầng cứng và hạ tầng số, thông qua biện pháp chuyển giao công nghệ tạo điều kiện cho hoạt động đầu tư và tự do thương mại, du lịch; tiếp tục thúc đẩy phát triển bao trùm toàn diện cho khu vực, thông qua việc bảo đảm hiệu quả tối ưu của các chương trình GMS, đẩy mạnh hơn hội nhập khu vực, đem lại hòa bình, thịnh vượng, ổn định cho GMS.

Ủy viên Quốc vụ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Hoa Vương Nghị cho rằng, kinh tế thế giới đang có thay đổi về động lực, các nước GMS cần xem xét vấn đề này để tạo cơ hội mới cho phát triển. GMS cần tăng chuỗi giá trị, cạnh tranh hợp tác giữa các khu vực biên giới, khu công nghiệp, năng lượng và kinh tế. Tận dụng lợi thế của nước đi sau, xây dựng hợp tác thương mại điện tử xuyên biên giới, tăng tính hiệu quả, xây dựng hợp tác mở, tự do hóa, thuận lợi hóa thương mại đầu tư, thông qua các hoạt động đa phương, mang lại lợi ích chung...

Thủ tướng Lào Thoong-lun Xi-xu-lít cho biết, trong nỗ lực chung của GMS, Lào luôn cam kết và đặt ưu tiên trong việc thiết lập mạng lưới giao thông xuyên biên giới cũng như cơ chế “một cửa một điểm dừng” ở biên giới, đẩy mạnh hợp tác trong tất cả các lĩnh vực kinh tế đặc biệt hành lang kinh tế Đông-Tây, Bắc-Nam và các hành lang khác. Thủ tướng Thoong-lun Xi-xu-lít cho rằng, các nước GMS cùng nỗ lực tăng cường kết nối, tận dụng tối đa tiềm năng của các quốc gia thông qua các dự án phát triển chung; cần bảo đảm tính thống nhất và liên kết trong mỗi dự án; đồng thời cùng nỗ lực thu hút nguồn vốn tài chính, bảo đảm tăng trưởng xanh bền vững và thịnh vượng chung cho tiểu vùng Mê Công. Việc huy động vốn cần bảo đảm cơ chế hiệu quả, tính tự chủ về tài chính, tăng cường giám sát và đánh giá thông qua các khuôn khổ hợp tác GMS. Các quốc gia GMS cũng cần tăng cường trao đổi, chuyển giao công nghệ, giúp thu hẹp khoảng cách phát triển, tăng năng lực cạnh tranh, thúc đẩy quan hệ đối tác công tư cũng như hợp tác trong khối doanh nghiệp.

Hoan nghênh Kế hoạch Hà Nội giai đoạn 2018-2022 và Khung đầu tư khu vực năm 2022 và các chiến lược hợp tác ngành của GMS, Phó tổng thống Cộng hòa Liên bang Mi-an-ma Hen-ri Van Thi-ô cho rằng, các quốc gia khu vực GMS cần bảo đảm tài chính nhằm triển khai các dự án, trong đó chú trọng tới công tác giám sát báo cáo tiến độ hằng năm.

Liên quan đến Kế hoạch Hà Nội, Tuyên bố chung Hà Nội và Khung Đầu tư khu vực, nhận định đây là kết quả hiện hữu của quá trình hợp tác, Thủ tướng Thái Lan Pray-út Chan-o-cha mong muốn các quốc gia hợp tác nhiều hơn nữa để có nguồn tài chính đáp ứng nhu cầu các dự án này. Ngoài ra, các nước cũng cần phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cao để đáp ứng yêu cầu của Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 góp phần thúc đẩy tiến trình liên kết khu vực, tham gia mạnh mẽ hơn chuỗi giá trị cung ứng toàn cầu, ủng hộ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đặc biệt, các quốc gia cần thúc đẩy sự trao đổi giao lưu nhân dân để có một GMS thực sự bền vững, chung tay tạo ra tiềm năng kinh tế thân thiện với môi trường, phát triển bền vững bao trùm “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Chủ tịch ADB Ta-kê-hi-cô Na-cao cho biết, với sự hỗ trợ từ ADB và các đối tác phát triển khác, 21 tỷ USD được chuyển cho các quốc gia khu vực GMS trong 25 năm qua. ADB sẽ tiếp tục hỗ trợ GMS xây dựng Khung đầu tư tiểu vùng từ nay đến năm 2022, trong đó xác định hơn 200 dự án. Danh sách dự án này sẽ được cập nhật liên tục trong những năm tới, trong đó tập trung vào những dự án trong lĩnh vực giảm thiểu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, phát triển nông nghiệp, y tế, nâng cao tính cạnh tranh của nguồn nhân lực, phát triển đô thị…

Sau phần phát biểu của đại diện lãnh đạo các nước GMS, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Việt Nam Nguyễn Chí Dũng báo cáo các kết quả hợp tác đạt được kể từ Hội nghị Thượng đinh GMS lần thứ 5 và việc xây dựng các văn kiện của Hội nghị Thượng đỉnh GMS lần thứ 6 như Kế hoạch Hà Nội giai đoạn 2018 – 2022, Khung Đầu tư khu vực tới năm 2022 và các chiến lược hợp tác ngành của GMS. Đại diện của Hội đồng Kinh doanh GMS báo cáo về các thành tựu của khu vực tư nhân GMS.

Tại hội nghị, diễn ra lễ chuyển giao vai trò của Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh GMS từ Cam-pu-chia sang Lào.

Hội nghị xem xét và thông qua các văn kiện bao gồm: Tuyên bố chung của Hội nghị, Kế hoạch Hà Nội giai đoạn 2018 – 2022, Khung Đầu tư khu vực tới năm 2022.

Ngay sau khi kết thúc Phiên toàn thể Hội nghị GMS6, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc và ông Ta-kê-hi-cô Na-cao, Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á chủ trì họp báo quốc tế, thông báo về kết quả Hội nghị quan trọng này và trả lời phỏng vấn của các cơ quan báo chí.

Phát biểu tại buổi họp báo, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, Hội nghị đề ra những định hướng lớn trong trung hạn và khởi động tiến trình xây dựng tầm nhìn hợp tác dài hạn GMS thể hiện bằng việc thông qua ba văn kiện quan trọng. Trong đó, Tuyên bố chung của hội nghị thể hiện cam kết chính trị, quyết tâm của các nước GMS nhằm nâng cao vai trò của cơ chế hợp tác này. Văn kiện thứ hai là Kế hoạch hành động Hà Nội giai đoạn 2018-2022 - văn bản định hướng các lĩnh vực trọng tâm và biện pháp hợp tác trong 5 năm tới bao gồm việc thúc đẩy mở rộng hành lang kinh tế hiện nay. Văn kiện cuối cùng là Khung đầu tư tiểu vùng đến 2022 với danh sách hơn 220 dự án cụ thể với quy mô khoảng 66 tỷ USD.

Thủ tướng cho biết, hội nghị khởi động tiến trình xây dựng tầm nhìn dài hạn sau năm 2022 trong bối cảnh các nước GMS hướng đến chương trình nghị sự phát triển bền vững 2030 của Liên hợp quốc.

Cùng ngày, tại Hà Nội, diễn ra Hội nghị Cấp cao Khu vực Tam giác phát triển Cam-pu-chia - Lào - Việt Nam (CLV) lần thứ 10 do Thủ tướng ba nước Việt Nam, Cam-pu-chia, Lào đồng chủ trì.

Nội dung chính của hội nghị gồm: Rà soát về tình hình triển khai Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội Khu vực Tam giác phát triển CLV đến năm 2020 và việc thực thi các quyết định của Hội nghị Cấp cao CLV; thảo luận về hướng đi của hợp tác CLV trong giai đoạn tới.

Về định hướng hợp tác trong thời gian tới, các nhà lãnh đạo khẳng định cam kết thúc đẩy hơn nữa hợp tác toàn diện giữa ba quốc gia, góp phần xây dựng các nền kinh tế CLV hội nhập, bền vững, thịnh vượng và là một bộ phận không thể thiếu của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025. Hội nghị nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường kết nối giữa ba nền kinh tế nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh kinh tế, tham gia hiệu quả vào các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu và ứng phó với các thách thức chung. Hội nghị thảo luận về việc mở rộng hợp tác Khu vực Tam giác phát triển CLV, nhất trí giao cho các bộ trưởng và chuyên gia nghiên cứu vấn đề này. Để khởi động quá trình này, các nhà lãnh đạo thông qua Kế hoạch tổng thể về kết nối ba nền kinh tế CLV đến năm 2030, bao gồm những định hướng lớn thúc đẩy hợp tác kết nối về hạ tầng cơ sở, kết nối về thể chế, kinh tế và giao lưu nhân dân.

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh sự cần thiết phải có bước đi mạnh mẽ hơn trong chính sách của từng quốc gia, cũng như phối hợp chung giữa ba nước để xây dựng một Tam giác phát triển CLV năng động, thịnh vượng, phát triển bền vững và bao trùm, trở thành một cực tăng trưởng ở Đông Nam Á.

Với tinh thần đó, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề xuất ba phương hướng lớn để tăng cường hợp tác giữa ba nước gồm: Từng bước mở rộng quy mô hợp tác Khu vực Tam giác phát triển CLV thông qua tăng cường kết nối giữa ba nền kinh tế CLV; trên cơ sở Kế hoạch Hành động về kết nối ba nền kinh tế CLV đến năm 2030, khẩn trương xây dựng và triển khai các kế hoạch và dự án trong các lĩnh vực chuyên ngành; Gắn kết tốt hơn các chiến lược, kế hoạch của Tam giác phát triển CLV với kế hoạch chung của ASEAN, Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025; Ưu tiên tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hoá và dịch vụ giữa ba nước và giữa Tam giác phát triển CLV với bên ngoài, đặc biệt là tạo thuận lợi lưu thông hàng hoá qua các cặp cửa khẩu biên giới và cải thiện hệ thống logistics của các nước CLV.

Sau khi kết thúc Hội nghị, ba Thủ tướng ký Tuyên bố chung về hợp tác Khu vực Tam giác phát triển CLV.

(Theo TTXVN)