Thắp thêm hy vọng

Theo hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA), quyết định trên  được thông qua tại phiên họp toàn thể Ban chấp hành Trung ương đảng Lao động Triều Tiên ngày 20-4, trong đó nhà lãnh đạo Kim Châng Un khẳng định Bình Nhưỡng sẽ tập trung mọi nỗ lực để xây dựng một nền kinh tế xã hội chủ nghĩa vững mạnh, huy động các nguồn nhân lực, vật lực để nhanh chóng nâng cao đời sống nhân dân, đồng thời tiến hành “các cuộc tiếp xúc gần gũi và đối thoại tích cực với các quốc gia láng giềng và cộng đồng quốc tế” nhằm bảo đảm hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên.

Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm  hoan nghênh quyết định của  nhà lãnh đạo Triều Tiên, đánh giá đây "tiến bộ lớn" và bày tỏ hy vọng vào cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới với ông Kim Châng Un, dự kiến diễn ra vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6 tới.

Trung Quốc và Hàn Quốc cũng có phản ứng tương tự khi đánh giá quyết định của Triều Tiên là “bước tiến có ý nghĩa” trong quá trình phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Nhà Xanh nhận định bước đi này “sẽ góp phần tạo ra một không khí cực kỳ tích cực cho hai cuộc gặp thượng đỉnh liên Triều và Mỹ-Triều sắp tới”, mở đường cho “hòa bình vĩnh viễn trên bán đảo Triều Tiên”.

Đây là lần thứ hai trong vòng 2 ngày qua Triều Tiên phát đi những tín hiệu “xuống thang” đáng kể so với quan điểm cứng rắn trước đây của nước này, sau quyết định thiết lập đường dây nóng giữa lãnh đạo hai miền Triều Tiên và tuyên bố sẵn sàng phi hạt nhân hóa hoàn toàn bán đảo Triều Tiên mà không cần điều kiện tiên quyết nào. Xét trên những diễn biến tích cực kể từ đầu năm tới nay trên bán đảo Triều Tiên, đặc biệt là không khí hòa giải và xu thế đối thoại đang được thiết lập giữa hai miền Triều Tiên cũng như giữa “hai địch thủ” Triều Tiên – Mỹ, động thái mới của Bình Nhưỡng có thể coi là bước đi hợp logic, hoặc nói cách khác, kết quả này ít nhiều mang tính tất yếu.

Đáng chú ý, tuyên bố này được đưa ra sau chuyến công du của Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA), Ngoại trưởng được đề cử Mai Pom-peo tới Bình Nhưỡng và trực tiếp gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên, sự kiện được nhìn nhận là diễn biến mở ra “sự khởi đầu tốt đẹp” trong quan hệ giữa Oa-sinh-tơn và Bình Nhưỡng. Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm cũng thừa nhận “có những bước tiến đặc biệt trong việc thiết lập một số kênh liên lạc thường xuyên nhất giữa hai nước trong một nửa thế kỷ qua” và bày tỏ tin rằng “có nhiều thiện chí, nhiều điều tốt đẹp đang diễn ra”. Những động thái từ phía Mỹ có thể liên quan tới quyết định của Bình Nhưỡng bởi lâu nay, Triều Tiên vẫn tuyên bố chương trình hạt nhân và tên lửa của nước này là để chống lại “hành động khiêu khích và xâm lược” của Mỹ đối với Bình Nhưỡng. Tổng thống Hàn Quốc trước đó cũng khẳng định Bình Nhưỡng “mong muốn chấm dứt những chính sách thù địch đối với Triều Tiên, tiếp theo là bảo đảm an ninh".

Nhiều ý kiến cho rằng tuyên bố của nhà lãnh đạo Triều Tiên là nhằm tạo không khí thuận lợi cho các cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới. Theo một số nhà phân tích, căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên nhiều năm dẫn tới sự đối đầu và việc siết chặt các lệnh trừng phạt quốc tế  khiến Triều Tiên “mệt mỏi” và thực sự Bình Nhưỡng đang tìm kiếm một cơ hội có được hiệp ước hòa bình và đưa nền kinh tế hội nhập vào kinh tế thế giới.

Song, tuyên bố của nhà lãnh đạo Triều Tiên tỏ ra chưa đủ sức nặng để dư luận có thể tin rằng Triều Tiên sẽ từ bỏ hoàn toàn tên lửa và vũ khí hạt nhân. Tại Nhật Bản, Thủ tướng Sin-dô A-bê nhận định tuyên bố của ông Kim Châng Un là "tích cực", song cảnh báo phải xem liệu động thái này có dẫn đến “sự dỡ bỏ hoàn toàn, có thể xác minh và không thể đảo ngược” chương trình hạt nhân của Triều Tiên hay không.

Theo giới phân tích, mấu chốt vấn đề là ông Kim Châng Un không hề đề cập tới việc dỡ bỏ kho vũ khí hạt nhân và tên lửa mà Triều Tiên  xây dựng trong những năm vừa qua. Đây cũng không phải lần đầu Triều Tiên tuyên bố dừng chương trình hạt nhân. Bình Nhưỡng từng hoãn các vụ thử tên lửa trong giai đoạn từ năm 1999-2006, đóng cửa các nhà máy sản xuất plutonium, nguyên liệu chế tạo vũ khí hạt nhân, sau đó tái khởi động.

 “Ẩn ý” của Triều Tiên sau những tín hiệu tích cực nêu trên có thể chỉ được giải mã sau các cuộc gặp thượng đỉnh Hàn - Triều và Mỹ - Triều sắp tới, nếu chúng diễn ra đúng kế hoạch, và cũng còn phụ thuộc vào “thái độ” của các bên liên quan. Dẫu vậy, những động thái mới này cũng thắp thêm hy vọng về khả năng giải quyết bằng ngoại giao cuộc khủng hoảng hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, vốn bế tắc nhiều năm qua.

THANH PHƯƠNG