Tăng trưởng từ thu nội địa, không dựa vào khai khoáng

Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường ngày 25-5. Ảnh: TTXVN

Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2017; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2018 cho thấy, thời gian qua kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định; lạm phát được kiểm soát, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 4 tháng tăng 2,8%; lạm phát cơ bản tăng 1,34%. Mặt bằng lãi suất ổn định; tín dụng tập trung cho sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên với lãi suất giảm 0,5-1%. Tỷ giá, thị trường ngoại hối ổn định; dự trữ ngoại hối nhà nước đạt 63,5 tỷ USD...

Ấn tượng với tốc độ tăng tưởng kinh tế của đất nước, tuy nhiên đại biểu Hoàng Quang Hàm (Đoàn Phú Thọ) phân tích: Nếu khai thác dầu thô không vượt kế hoạch, thêm 1,29 triệu tấn thì không đạt mục tiêu tăng trưởng. Báo cáo của Chính phủ nêu, tăng trưởng đang giảm dần sự lệ thuộc vào khai thác tài nguyên dầu thô. Tuy nhiên, theo đại biểu, tăng trưởng vượt mục tiêu nhưng tăng trưởng từ nội lực sản xuất kinh doanh, nội lực của nền kinh tế không đạt như kỳ vọng, phải bù đắp từ khai thác thêm dầu. Đây là khoảng lặng của tăng trưởng năm 2017.

Đại biểu Nguyễn Quang Dũng (Đoàn Quảng Nam) có ý kiến: năm 2017, tổng thu ngân sách nhà nước đạt 1.288.660 tỷ đồng, trong đó thu dầu thô 49.580 tỷ (chiếm tỷ lệ không lớn là 3,8%). Xét con số tăng trưởng về giá trị, tổng thu tăng 76.480 tỷ đồng, trong đó dầu thô tăng 11.280 tỷ đồng (chiếm 14,75%). Khai thác dầu thô tăng và có đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, kinh tế nước ta thời gian qua tăng trưởng chủ yếu từ thu nội địa. Cụ thể, số thu nội địa tăng 41.880 tỷ đồng (chiếm 54,75% trong tổng thu ngân sách nhà nước năm 2017.

Đấu giá biển số đẹp còn quá ít

 Đấu giá biển số đẹp là vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm đề cập tại phiên thảo luận. Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Đoàn Bình Định) khẳng định, nếu sớm triển khai việc đấu giá biển số xe ô tô thì hằng năm ngân sách sẽ thu được khoảng 5.000 tỷ đồng từ việc đấu giá biển số đẹp. Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh đề nghị quy định cho phép người đấu giá được biển xe đẹp có quyền giữ biển số đó cho chiếc xe kế tiếp. Đồng thời, đề nghị Thủ tướng Chính phủ sớm chỉ đạo ban hành văn bản hướng dẫn đấu giá biển số xe với kho số đẹp được mở rộng hơn. Người dân có biển số đẹp, biển số theo nhu cầu, phải trả tiền.

Đại biểu Nguyễn Thanh Hồng (Đoàn Bình Dương) không tán thành việc đưa ra đấu giá biển số đẹp, biển số theo yêu cầu người dân. Đại biểu Nguyễn Thanh Hồng dẫn chứng có nhiều nước trên thế giới làm việc này, nhưng cũng có nhiều nước không làm. Khẳng định quan điểm bản chất của biển số đẹp là để phục vụ quản lý nhà nước, đấu giá biển số đẹp sẽ phá vỡ hệ thống quản lý, đại biểu cho rằng: “Biển số đẹp khác hoàn toàn với số điện thoại, với số tài khoản ngân hàng, nó cũng tương tự như số căn cước công dân và các loại số quản lý nhà nước khác, sinh ra để làm nhiệm vụ quản lý chứ không phải sinh ra là một tài sản theo nghĩa là để đấu giá, hay để bán.”.

Có đại biểu đặt vấn đề việc đấu giá biển số đẹp thì công dân có quyền lựa chọn, từ chối các số “xấu” hay không? Theo đại biểu Nguyễn Thanh Hồng, qua thực tế đấu giá số điện thoại đẹp, việc đấu giá và nguồn thu thay đổi theo từng thời kỳ và tâm lý của người sử dụng. Con số hàng nghìn tỷ đồng nguồn thu theo tính toán không thể thu ngay vào ngân sách. Do đó, đại biểu Nguyễn Thanh Hồng đề nghị cần “hết sức cân nhắc” vấn đề này.

Giải ngân vốn nhà nước chậm

Trao đổi về vấn đề giải ngân vốn đầu tư cơ bản của năm 2017 và các tháng đầu năm 2018, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân (Đoàn Cần Thơ) cho biết, năm 2017, vốn từ ngân sách nhà nước chỉ giải ngân được 86,8% và vốn trái phiếu Chính phủ chỉ đạt 45%...Đặc biệt trong quý 1- 2018 mới đạt 16,3%. Với tiến độ như vậy chắc chắn tác động đến các dự án, công trình trọng điểm quốc gia như sân bay Long Thành, đường cao tốc phía Đông, tuyến cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận – Cần Thơ… Không hoàn thành đúng kế hoạch, hậu quả có thể là tăng chi phí đầu tư, tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội.

Đại biểu Nguyễn Hữu Cầu (Đoàn Nghệ An) cho biết, cử tri trăn trở trước sự lãng phí nguồn lực nhà nước trong quản lý đất đai, xây dựng cơ bản, các chủ đầu tư thực hiện các dự án lớn nhưng chậm đóng thuế cho nhà nước, gây thất thoát ngân sách. Trong khi đó, nhiều người dân không có đất sản xuất, tình trạng dự án treo còn xảy ra nhiều, xuất hiện tình trạng đầu cơ “đất vàng” để trục lợi... Gần đây, Kiểm toán Nhà nước phát hiện nhiều sai phạm tại các dự án BT, BOT, cổ phần hóa doanh nghiệp..., cá biệt là dự án nạo vét kè sông Sào Khê ở tỉnh Ninh Bình điều chỉnh tăng đến 36 lần, từ 72 tỷ đồng lên 2.595 tỷ đồng, đã chứng minh tâm tư của cử chi là có cơ sở, Chính phủ cần xử lý rốt ráo những vấn đề này.

Đại biểu Nguyễn Hữu Cầu đề nghị Chính phủ làm rõ vấn đề: tốc độ giải ngân vốn đầu tư xây dựng, vốn trái phiếu Chính phủ chậm, cho thấy khâu tổ chức thực hiện còn yếu kém, kéo dài từ nhiều năm chưa giải quyết triệt để. “Cử tri lo ngại, vốn đầu tư phát triển của chúng ta ít, nếu kéo dài tình trạng này hiệu quả càng thấp. Trách nhiệm này thuộc bộ, ngành, địa phương nào cần quy định cho rõ và xử lý nghiêm” - đại biểu Cầu kiến nghị.

Phát triển kinh tế gắn giữ gìn văn hóa và đạo đức

Ngoài những vấn đề về kinh tế - xã hội, câu chuyện đời sống dân sinh và văn hóa cũng được nhiều đại biểu đề cập với những tiếng nói rất mạnh mẽ. Điểm lại những sự việc gây chấn động thời gian qua như lấy than củi tre làm thực phẩm chức năng trị ung thư, cà phê pin, cô giáo phạt học sinh uống nước giẻ lau bảng, dọa trẻ em trong trường mầm non, bạo lực học đường, bạo lực trong bệnh viện, thảm án giết người…Đại biểu Nguyễn Hữu Cầu (Đoàn Nghệ An) bày tỏ tâm tư: Cử tri lo lắng và tâm tư rằng, ước gì đời sống kinh tế vật chất như ngày nay còn đạo đức xã hội như ngày xưa. Nguyên nhân của thực trạng này là sự xuống cấp của đạo đức, sự buông lỏng kỷ cương phép nước. “Cử tri kiến nghị Quốc hội, Chính phủ cần có giải pháp cứng rắn, mạnh tay trừng trị, ngăn chặn, đẩy lùi hành vi mất giá trị như trên càng nhanh, càng tốt”, đại biểu Cầu đề xuất.

Đại biểu Lưu Thành Công (Đoàn Vĩnh Long) nêu bức xúc về sự xuống cấp của văn hóa. “Việc phát triển kinh tế chưa song hành cùng với phát triển văn hóa. Chúng ta cần tăng cường dùng văn hóa tuyên tuyền, giáo dục để xây dựng hình ảnh con người Việt Nam trong hội nhập. Đây là yêu cầu bức xúc hiện nay khi những vấn đề về đạo đức trong gia đình và xã hội đang bị xói mòn, rạn nứt, tiềm ẩn nguy cơ trong xã hội. Kinh tế phát triển nhưng không giữ gìn đạo đức, hình ảnh con người Việt Nam, chính chúng ta sẽ đánh mất chúng ta”, đại biểu Lưu Thành Công nhấn mạnh.

Đại biểu Bùi Thanh Tùng (Đoàn Hải Phòng) cho rằng, nếu chỉ tập trung phát triển kinh tế không quan tâm đến văn hóa sẽ gây mất ổn định xã hội, tạo ra xu thế người dân coi thường luật pháp và tệ nạn xã hội sẽ phát triển. Như vậy sẽ không còn tính ổn định của xã hội. Các nước phát triển đều đề cao trách nhiệm của doanh nghiệp, của công dân, phải tôn trọng luật pháp và phải có những ứng xử chuẩn mực về văn hóa, đạo đức. Vì thế, bên cạnh việc phát triển kinh tế phải quan tâm đến phát triển văn hóa, chú trọng khâu tuyên truyền, giáo dục, thậm chí là tăng các chế tài để chấn chỉnh những hành vi trái đạo đức trong xã hội hiện nay…

Hôm nay, 26-5, Quốc hội tiếp tục làm việc tại hội trường.