Lĩnh vực giáo dục làm “nóng” nghị trường

Theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ: nội dung tờ trình dự án Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) lần này sửa đổi, bổ sung 31 điều; bổ sung 2 điều mới; bãi bỏ 1 điều và 1 khoản; bãi bỏ cụm từ tại 5 điều; thay thế cụm từ tại 1 điều; đồng thời rà soát chỉnh sửa tên một số điều về mặt kỹ thuật. Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo Luật là mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả tự chủ đại học. Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 32 và các nội dung liên quan tới tự chủ đại học ở một số điều khác nhằm tạo hành lang pháp lý cho các cơ sở giáo dục đại học phát huy tối đa nội lực trong thực hiện tự chủ, linh hoạt, sáng tạo, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội, cạnh tranh lành mạnh để nâng cao chất lượng, hội nhập quốc tế.

Điều 105 dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi quy định về học phí. Nhưng  dự thảo Luật Giáo dục đại học sửa đổi, căn cứ theo Luật Giá, Luật Phí và lệ phí, phí các loại dịch vụ, kiểm định được quy thành giá theo Luật Giá. Điều 65 dự luật nêu rõ giá dịch vụ đào tạo là tất cả chi phí dịch vụ đào tạo tính đúng tính đủ mà cơ sở đào tạo cung cấp.

Cụ thể, đối với dịch vụ do Nhà nước đặt hàng và cấp kinh phí, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính quy định khung giá và giá cụ thể đối với các khoản thu dịch vụ đào tạo trong cơ sở giáo dục đại học công lập; khung giá, giá tối đa và giá cụ thể dịch vụ tuyển sinh. Đối với dịch vụ không sử dụng ngân sách nhà nước, cơ sở giáo dục đại học xây dựng và quyết định mức giá dịch vụ đào tạo theo quy định pháp luật. Giá dịch vụ đào tạo phải được công khai từng năm học, khóa học, cùng với thông báo tuyển sinh.

Thảo luận tại tổ, đại biểu Trương Trọng Nghĩa (Đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng, vừa qua dư luận rối về “phí” và “giá”; vẫn nên gọi là “học phí”, không nên đổi là “giá dịch vụ đào tạo”.

Đại biểu Nguyễn Thanh Phương (Đoàn Cần Thơ) nêu quan điểm, “giá dịch vụ đào tạo” về nội hàm thì khái niệm này rộng hơn “học phí”, nhưng nên dùng từ “học phí”, vốn quen thuộc, “dùng một thuật ngữ lạ tai quá thì xã hội khó chấp nhận”.

Báo cáo thẩm tra dự luật, Ủy ban Văn hóa Giáo dục và Thanh thiếu niên nhi đồng tán thành việc tính đúng, tính đủ chi phí cần thiết cho hoạt động đào tạo theo cơ chế giá dịch vụ. Tuy nhiên, Ủy ban không nhất trí việc sử dụng thuật ngữ “học phí” bằng “giá dịch vụ đào tạo”. Việc sử dụng khái niệm học phí thể hiện quan điểm coi giáo dục là lĩnh vực đặc thù, vừa phù hợp với thông lệ quốc tế và tránh cách tiếp cận theo hướng thương mại trong giáo dục- văn bản thẩm tra nêu rõ.

Có chính sách hợp lý với sinh viên sư phạm

Về chính sách cho học sinh, sinh viên, dự thảo Luật đề xuất thay thế quy định miễn học phí cho học sinh, sinh viên sư phạm bằng quy định được vay tín dụng sư phạm để đóng học phí và chi trả sinh hoạt phí. Sau khi tốt nghiệp, nếu công tác trong ngành giáo dục đủ thời gian theo quy định sẽ không phải trả khoản vay tín dụng sư phạm.

Một số đại biểu đề nghị giữ lại quy định miễn học phí cho học sinh, sinh viên sư phạm để thể hiện chính sách ưu tiên, ưu đãi của Nhà nước trong việc đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo. Đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung (Đoàn Thái Bình) băn khoăn: hiện đầu vào của ngành sư phạm chưa có chọn lọc, đào tạo ngành sư phạm chưa đánh giá đúng cung- cầu dẫn đến thực trạng thừa sinh viên. Nếu thay đổi miễn giảm học phí bằng việc cho vay tín dụng thì những người tốt nghiệp trường sư phạm muốn thi vào ngành giáo dục nhưng các trường không có chỉ tiêu tuyển thì sẽ thế nào? Quy định này chỉ phù hợp khi ngành sư phạm xác định chỉ tiêu, cung - cầu, bảo đảm sinh viên sư phạm ra trường có việc làm?.

Đại biểu Nguyễn Thiện Nhân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng: Luật Giáo dục phải có chủ trương đủ sâu về đầu tư của Nhà nước cho giáo dục, vì giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đại biểu cũng nêu quan điểm, hiện nay chúng ta vẫn thu học phí THCS nhưng hiện quy mô học sinh bậc học này không tăng, nên xem xét miễn học phí bậc học THCS.

Báo động tình trạng bạo lực học đường

Đại biểu Nguyễn Thanh Quang (Đoàn Đà Nẵng) lo lắng về vấn đề bạo lực học đường khiến dư luận rất bức xúc. Vì thế, cần có nhận định, đánh giá khách quan, từ đó tìm ra nguyên nhân để có những chính sách phù hợp- đại biểu Quang đề nghị.

Đại biểu Nguyễn Phương Tuấn (Đoàn Ninh Bình) cho rằng cần xem lại cách hành xử của các giáo viên, đặc biệt là giáo viên khối mầm non, bởi thời gian gần đây xảy ra quá nhiều vụ việc liên quan đến đạo đức. Cần đưa vào các quy tắc ứng xử, các chế tài cụ thể đối với đội ngũ giáo viên, đội ngũ làm công tác giáo dục.

Dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi có đặt vấn đề nâng chuẩn giáo viên khối tiểu học khiến nhiều đại biểu băn khoăn. Theo đó, giáo viên bậc này phải có bằng tốt nghiệp đại học Sư phạm trở lên. Đại biểu Nguyễn Thanh Quang (Đà Nẵng) bày tỏ lo lắng, nếu điều này  thành hiện thực thì sẽ có hàng nghìn sinh viên hệ trung cấp, cao đẳng sẽ ra trường và chắc chắn sẽ không xin được việc làm theo đúng với bằng cấp mình học.

Bên cạnh đó, các đại biểu mong muốn sửa đổi luật sẽ khắc phục được bất cập trong quá trình thực thi; bảo đảm tính kế thừa và phát triển các quy định của pháp luật hiện hành về lĩnh vực giáo dục, đào tạo; bảo đảm Luật Giáo dục vừa là luật khung, làm nền tảng cho các luật chuyên ngành như giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp...,vừa đáp ứng yêu cầu điều chỉnh các cấp học khác như giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông...

Đổi mới việc lấy ý kiến xây dựng luật

Về dự kiến Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2019, điều chỉnh Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2018, Kỳ họp thứ 5 trình Quốc hội thông qua 8 dự án luật, 1 dự thảo nghị quyết và cho ý kiến 8 dự án luật. Tại Kỳ họp thứ 6, trình Quốc hội thông qua 10 dự án luật; cho ý kiến 6 dự án luật và bổ sung dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về biểu thuế bảo vệ môi trường. Đối với Chương trình năm 2019 sẽ gồm 18 dự án luật và 1 dự thảo nghị quyết của Quốc hội.

Theo yêu cầu của Nghị quyết Trung ương 6 (khóa 12), hiện nay còn ít nhất 7 dự án luật cần được nghiên cứu, sửa đổi, hoàn thành trong năm 2018 và năm 2019. Bao gồm: Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức, Luật Kiểm toán nhà nước, Luật Công đoàn.

Đại biểu Ngọ Duy Hiểu (Đoàn Hà Nội) cho rằng: “chất lượng nhiều dự án luật còn rất xa cuộc sống. Có những dự thảo ban đầu nhận sự phản đối gay gắt từ nhân dân. Có người nói quy định pháp luật thì trên trời, còn cuộc đời thì ở dưới đất”. Đại biểu đề nghị các bộ, ngành tập trung cao việc nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật.

Đại biểu Phạm Thị Thu Trang (Đoàn Quảng Ngãi) lưu ý một trong những nguyên nhân khiến chất lượng dự án luật hạn chế là phương thức lấy ý kiến vào dự án luật. Theo đại biểu, việc lấy ý kiến còn hình thức, chưa đầy đủ, các cơ quan chức năng chưa làm hết trách nhiệm.

Hôm nay (31-5), Quốc hội tiếp tục làm việc tại hội trường và thảo luận tại tổ cho ý kiến về Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi).