Chuyến đi thứ 3 của Thủ tướng Nhật Bản Sin-dô A-bê tới Mỹ: Thước đo giá trị liên minh Mỹ - Nhật

Thủ tướng Nhật Bản Sin-dô A-bê tiếp tục có chuyến thăm chính thức lần thứ 3 tới Mỹ kể từ khi Tổng thống Đô-nan Trăm nhậm chức hồi tháng 1-2017 và sẽ hội đàm với nhà lãnh đạo Mỹ ngày 7-6. Chuyến thăm được đặc biệt chú ý khi nó diễn ra ngay trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều Tiên, dự kiến được tổ chức ngày 12-6. Bởi vậy, chuyến thăm được xem là “nước đi” kế tiếp khẳng định vai trò của Tô-ki-ô trên “ván cờ hạt nhân” Triều Tiên. Việc nhà lãnh đạo Nhật Bản trở lại Mỹ chỉ chưa đầy 2 tháng sau chuyến công du mới nhất tới bang Phlo-ri-đa để thảo luận với Tổng thống Trăm vấn đề Triều Tiên và thương mại, cho thấy Tô-ki-ô luôn xem mối quan hệ đặc biệt với Oa-sinh-tơn, cụ thể là với ông chủ Nhà Trắng.

Với Mỹ, Nhật Bản luôn là một trong những đồng minh chủ chốt ở châu Á. Kể từ khi lên cầm quyền, Tổng thống Trăm đã xây dựng quan hệ gần gũi với Thủ tướng A-bê, và Nhật Bản cũng là chặng dừng chân đầu tiên của ông Trăm khi thăm châu Á hồi tháng 11-2017. Về phần mình, Thủ tướng Nhật Bản cũng được coi là nhà lãnh đạo nước ngoài tích cực nhất trong việc thúc đẩy quan hệ đồng minh thân thiết với Mỹ.

Tuy nhiên, việc Thủ tướng Nhật Bản phải liên tục tới Mỹ gặp Tổng thống Trăm trong chưa đầy hai tháng để bàn về vấn đề Triều Tiên và thương mại, cũng khiến dư luận nghi ngờ rằng dường như quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật đang “ngoài ấm trong lạnh”. Những chính sách ngoại giao cũng như kinh tế thay đổi như “chong chóng” của Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm khiến Nhật Bản thấy bất an và đang phải rất vất vả để ứng phó. Nguy cơ tiềm tàng trong quan hệ kinh tế, thương mại và cả an ninh giữa hai đồng minh cũng bị “lộ sáng” sau những tuyên bố hay hành động cứng rắn của ông Trăm.

Việc Nhật Bản là đồng minh lớn duy nhất bất ngờ bị Mỹ bỏ ngoài danh sách các quốc gia được tạm miễn trừ hàng rào thuế quan mới đối với thép và nhôm, là đòn giáng mạnh vào quan hệ thương mại hai bên. Sự “phớt lờ” này của Mỹ có thể là một chiến thuật để buộc Tô-ki-ô phải bước vào đàm phán thỏa thuận tự do thương mại với Oa-sinh-tơn, bởi trong lịch sử 30 năm qua, Nhật Bản luôn bị coi là một “kỳ phùng địch thủ” của Mỹ trong các cuộc chiến thương mại. Mỹ muốn giảm thâm hụt thương mại, vốn đã lên đến 70 tỷ USD, với Nhật Bản, trong khi Tô-ki-ô muốn Oa-sinh-tơn miễn trừ áp thuế đối với thép và nhôm nhập khẩu từ Nhật Bản.

Lâu nay, vấn đề Triều Tiên luôn là nội dung quan trọng trong chính sách của Nhật Bản, bởi lẽ,  cùng với Hàn Quốc, Nhật Bản là nước chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất của những chương trình phát triển hạt nhân, tên lửa của Triều Tiên. Mặc dù hoan nghênh các chuyển động tích cực gần đây của Triều Tiên, song Nhật Bản vẫn cho rằng Bình Nhưỡng không dễ dàng từ bỏ ý định phát triển hạt nhân. Hơn nữa, trong đàm phán trực tiếp,  nếu Mỹ và Triều Tiên chỉ tập trung thảo luận và đạt tiến bộ về việc loại bỏ tên lửa đạn đạo liên lục địa có khả năng bắn tới lãnh thổ Mỹ, nhưng lại cho phép Bình Nhưỡng giữ lại tên lửa đạn đạo tầm trung, thì vẫn là mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia của Nhật Bản. Đó là chưa kể vấn đề công dân Nhật Bản bị Triều Tiên bắt cóc trước đây, một trong những nội dung quan tâm  hàng đầu của Tô-ki-ô, có thể bị đẩy xuống cuối danh sách, thậm chí là gạt ra khỏi chương trình nghị sự thảo luận giữa Mỹ và Triều Tiên.

Trong bối cảnh như vậy, với chuyến công du lần này, Thủ tướng A-bê muốn củng cố mối quan hệ đồng minh với Mỹ, đồng thời khẳng định vai trò cũng như tiếng nói của Tô-ki-ô trong “hồ sơ” Triều Tiên. Nhiệm vụ không dễ dàng của Thủ tướng A-bê là bảo đảm chắc chắn để các lợi ích của Nhật Bản sẽ không bị bỏ qua trong cuộc đàm phán Mỹ-Triều sắp tới. Việc Thủ tướng A-bê  có đạt được thỏa thuận với Tổng thống Mỹ Trăm, hay kết quả chuyến thăm thành công đến đâu, sẽ phản ánh mối quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật bền chặt và gần gũi đến mức độ nào.

ĐẶNG HUYỀN