Luồng tàu vào cảng Hải Phòng sa bồi, chậm nạo vét: Nhiều thiệt hại về kinh tế

Các tàu lớn thường xuyên phải cắt giảm tải trọng mỗi lần ra, vào cảng do luồng bị sa bồi, gây thiệt hại lớn về kinh tế.

Thiệt hại 0,5 triệu USD/tấn/ngày

Theo thông báo hàng hải số 83 ngày 17-4-2018 của Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải (BĐATHH) miền Bắc, tuyến luồng hàng hải Hải Phòng bị sa bồi nghiêm trọng. Cụ thể, đoạn kênh Hà Nam lý trình Km 17+700 đến Km 23+600 và  đoạn luồng Bạch Đằng lý trình Km 23+600 đến Km 33+200 trong phạm vi đáy luồng hàng hải rộng 80 m được giới hạn và hướng dẫn bởi hệ thống báo hiệu hàng hải, độ sâu chỉ đạt -6,3 m. Tổng giám đốc Công ty CP Cảng Nam Hải Đình Vũ Nguyễn Anh Tuấn cho biết, luồng hàng hải Hải Phòng tiếp tục bị cạn hơn 40 cm so với thời điểm tháng 8- 2017 và cạn hơn so với chuẩn tắc thiết kế khoảng 70 cm.

Độ sâu luồng không đạt yêu cầu ảnh hưởng rất nhiều tới khả năng chuyên chở của các tàu. Theo tính toán của các hãng tàu, nếu độ sâu luồng giảm 10 cm, để bảo đảm mớn nước tàu sẽ phải giảm trọng tải từ 400- 500 tấn hàng hóa/chuyến. Hiện nay luồng hàng hải khu vực giảm 70 cm so với thiết kế dẫn tới việc các hãng tàu phải cắt giảm xấp xỉ 6000 tấn hàng hóa/chuyến tàu (gồm cả chiều nhập và chiều xuất), tương đương 400 công-ten-nơ/chuyến. Về phía các đơn vị khai thác cảng, sẽ bị mất đi  doanh thu xếp dỡ 400 công-ten-nơ này. Còn các doanh nghiệp xuất nhập khẩu không tận dụng được tối đa công suất, sản lượng chuyên chở và bốc xếp của tàu, của cảng nên hàng hóa bị ùn ứ tại cảng, phát sinh thêm các chi phí lưu kho, lưu bãi, đi lại. Đó là chưa kể tới việc lượng hàng hóa lớn sẽ bị tồn đọng ở các cảng chuyển tải quốc tế như Hồng Kông, Xin-ga-po, Klang, Kao Hsiung, Pusan, Shanghai… Với giá cước vận tải biển đi các tuyến quốc tế trung bình xấp xỉ 1000 USD/công-ten-nơ; giá xếp dỡ trung bình hiện nay của các doanh nghiệp khai thác cảng là 30 USD/công-ten- nơ, cùng với mức phí thu từ nâng hạ, lưu kho bãi thì tổng chi phí thiệt hại của doanh nghiệp cảng, hãng tàu, doanh nghiệp xuất nhập khẩu ước tới lên tới gần 500.000 USD/tàu/ngày. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, chỉ tính riêng khu vực Đình Vũ gồm 6 cảng đang khai thác trung bình khoảng 10 chuyến tàu/ngày, mức độ thiệt hại về kinh tế đã không nhỏ.  

Đối với doanh nghiệp khai thác cảng, doanh thu, sản lượng sụt giảm nhìn thấy hằng ngày. Phó tổng giám đốc Công ty CP Cảng Hải Phòng Nguyễn Tường Anh cho biết, hiện luồng Bạch Đằng vào cảng Tân Vũ chỉ còn -6,4 m; luồng vào Cảng Hoàng Diệu chỉ còn -5,9 m, nên sản lượng 5 tháng đầu năm 2018 của cảng đạt khoảng 9,9 triệu tấn, bằng 92% so với cùng kỳ năm 2017; doanh thu bằng 95%, nhưng chi phí không giảm, dẫn tới lợi nhuận chỉ bằng 78,3%. Từ đó, số nộp ngân sách chỉ đạt 6,55 tỷ đồng, giảm hơn 20 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước.

Tại Cảng Hoàng Diệu, tình hình cũng không khả quan hơn. Phó giám đốc  Cao Thị Mai Linh cho biết, luồng tàu ra vào cảng bị hạn chế do gần 2 năm nay chưa tiến hành nạo vét nên sản lượng hàng hóa thông qua cũng giảm rõ rệt. 6 tháng đầu năm 2018 sản lượng của đơn vị đạt khoảng 2,5 triệu tấn, ước cả năm đạt 5,3 triệu tấn, trong khi khả năng tiếp nhận của cảng là 8 triệu tấn, dẫn tới doanh thu, lợi nhuận, thu nhập và số nộp ngân sách đều giảm đáng kể.

Tắc vì không có chỗ đổ bùn thải

Theo Tổng công ty BĐATHH miền Bắc, do đặc thù là hạ lưu của một loạt sông lớn chảy qua trước khi đổ ra biển mang theo lượng phù sa rất lớn bồi đắp, nên luồng hàng hải Hải Phòng thường xuyên phải duy tu, nạo vét để bảo đảm chuẩn tắc thiết kế. Những năm trước, tuyến luồng được nạo vét duy tu định kỳ 2 lần/năm. Tuy nhiên, sau nạo vét, độ sâu thiết kế chỉ duy trì được khoảng 2 tháng, sau đó tuyến luồng lại bị bồi lấp với tốc độ trung bình 0,1-0,2 m/tháng. Trong các năm 2015- 2016, do thực hiện cơ chế khoán gọn nạo vét, duy tu các tuyến luồng hàng hải nên duy trì chuẩn tắc thường xuyên, góp phần bảo đảm an toàn hành hải cho phương tiện thuỷ, đáp ứng yêu cầu khai thác hệ thống cảng biển tại Hải Phòng. Từ năm  2017, do vướng phải các thủ tục hành chính về đấu thầu, xin cấp phép đổ thải rất chặt chẽ nên mục tiêu nạo vét các tuyến luồng tại Hải Phòng không được thực hiện như kế hoạch. Tổng công ty BĐATHH miền Bắc cho biết, các thủ tục chuẩn bị thường kéo dài, thời điểm hoàn thành thủ tục thường vào giữa và cuối năm nên thời điểm thi công không thuận lợi do thời tiết mưa bão, gió mùa Đông Bắc. Năm 2018, tới thời điểm này chưa thực hiện được việc nạo vét luồng, chủ yếu do chưa có địa điểm đổ bùn thải. Trước đây, bùn nạo vét được đổ ra một số khu vực ngoài biển nhưng từ năm 2017, việc đổ chất nạo vét ngoài biển (trong trường hợp không tìm kiếm được vị trí trên bờ) phải thực hiện rất nhiều thủ tục liên quan đến xin cấp giấy phép nhận chìm ở biển theo quy định của pháp luật về môi trường…

Mới đây, Tổng công ty BĐATHH miền Bắc đề xuất điểm đổ bùn nạo vét luồng ra đảo Vũ Yên. Phương án này được các đơn vị liên quan và cơ quan chức năng chấp thuận, từ đó mở ra khả năng sớm nạo vét được luồng hàng hải. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp tạm thời, trước mắt. Để đạt chuẩn tắc thiết kế, mỗi năm phải hút, vét khoảng 1 triệu m3 bùn ra khỏi luồng hàng hải Hải Phòng. Về lâu dài, thành phố Hải Phòng, Bộ GTVT, Cục Hàng hải Việt Nam, Bộ Tài nguyên- Môi trường cần có sự thống nhất về địa điểm quy hoạch đổ thải phù hợp, bảo đảm các quy định về môi trường và tạo điều kiện cho tàu ra vào cảng làm hàng. Theo các doanh nghiệp cảng, lẽ ra, từ tháng 3, tháng 4 đã phải hoàn thành nạo vét luồng. Vì vậy, bộ, ngành Trung ương, thành phố khẩn trương xem xét nhằm duy trì sự tăng trưởng sản lượng hàng hóa qua khu vực cảng Hải Phòng, vì sự phát triển của thành phố và đất nước. 

Thanh Hiệp