Thể hiện rõ trách nhiệm của Nhà nước với công dân

Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 gồm 9 chương, 78 điều, quy định trách nhiệm bồi thường (TNBT) của Nhà nước đối với cá nhân, tổ chức bị thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra trong hoạt động quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án…. Luật cụ thể hóa quy định của Hiến pháp năm 2013 về quyền con người, quyền công dân, thể hiện rõ trách nhiệm của Nhà nước đối với việc củng cố, hoàn thiện hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, nền công vụ cũng như trách nhiệm của Nhà nước trước công dân.

Tại hội nghị quán triệt, phổ biến Luật TNBT của Nhà nước năm 2017 do Sở Tư pháp vừa diễn ra tại Hải Phòng, Trưởng Phòng Bồi thường Nhà nước, (Bộ Tư pháp) Trần Minh Trọng khẳng định: Bên cạnh việc kế thừa các quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009, thì Luật năm 2017 sửa đổi, bổ sung nhiều quy định mới rõ ràng, cụ thể phù hợp với thực tiễn đất nước. Luật TNBT của Nhà nước năm 2017 có nhiều điểm mới quan trọng, mở rộng phạm vi TNBT của Nhà nước trong các hoạt động quản lý hành chính, tố tụng hình sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính, thi hành án hình sự bảo đảm đồng bộ, thống nhất với các Bộ luật, Luật tương ứng. Luật bổ sung nhiều loại thiệt hại được bồi thường, tăng mức bồi thường thiệt hại về tinh thần, lượng hóa một số thiệt hại được bồi thường và bổ sung quy định về các thiệt hại Nhà nước không bồi thường, bảo đảm hơn quyền yêu cầu bồi thường của người bị thiệt hại, cũng như giúp cơ quan giải quyết bồi thường thực hiện việc giải quyết bồi thường kịp thời, đúng thời hạn của pháp luật. Luật có rất nhiều điểm mới và tiến bộ. Đối tượng yêu cầu bồi thường được quy định cụ thể, mở rộng gồm: Người bị thiệt hại, người thừa kế của người bị thiệt hại, tổ chức bị thiệt hại, tổ chức kế thừa quyền, nghĩa vụ của tổ chức bị thiệt hại đã chấm dứt tồn tại; người đại diện đương nhiên; người được ủy quyền. Thời hiệu yêu cầu bồi thường thiệt hại nới rộng từ 2 lên 3 năm, không áp dụng thời hiệu đối với yêu cầu phục hồi danh dự.

Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp người thi hành công vụ ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trái pháp luật.

Trong ảnh: Cảnh sát giao thông xử lý người vi phạm trật tự giao thông.

Trong 7 năm thực hiện Luật TNBT 2009, cả nước có hơn 250 trường hợp phải bồi thường, nhưng chỉ có một vụ được giải quyết đúng thời hạn, có những vụ kéo dài nhiều năm. Khắc phục tình trạng này, Luật mới quy định rõ thời gian, rút ngắn từ 125 ngày trước đây xuống còn tối đa 71 ngày. Luật quy định, thương lượng thành công sẽ trao quyết định ngay; nếu không thành phải gửi biên bản thương lượng để người bị thiệt hại lấy biên bản này có thể khởi kiện ra tòa giải quyết. Liên quan tới vấn đề hoàn trả lại khoản tiền tạm ứng bồi thường. Quá trình tổng kết Luật TNBT 2009 thì Nhà nước chi hơn 100 tỷ để bồi thường, nhưng thực tế công chức gây thiệt hại chỉ hoàn trả được vài trăm triệu đồng về ngân sách nhà nước. Luật 2017 quy định mức hoàn trả cao hơn, thể hiện trách nhiệm hơn với người gây thiệt lại so với Luật 2009. Ví dụ, đối với hành vi trái pháp luật gây thiệt hại mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì quy định tối thiểu 30 đến 50 tháng lương, trước đây chỉ là 30 tháng.

Đưa Luật vào cuộc sống

Luật TNBT của Nhà nước năm 2017 là một bước hoàn thiện về mặt thể chế điều chỉnh TNBT của Nhà nước, không chỉ bảo đảm quyền được bồi thường của cá nhân, tổ chức bị thiệt hại mà còn góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền, bảo đảm dân chủ, bình đẳng và tiến bộ xã hội. UBND thành phố vừa ban hành văn  bản số 3902/UBND-NC ngày 26-6-2018 về việc triển khai các văn bản quy định chi tiết thi hành Luật TNBT của Nhà nước, yêu cầu các sở, ban, ngành, UBND các quận, huyện tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt Luật TNBT của Nhà nước, Nghị định số 68/2018/NĐ-CP của Chính phủ và các văn bản hướng dẫn thi hành đến đội ngũ cán bộ, công chức được giao thực hiện công tác BTNN thuộc phạm vi quản lý của cơ quan, đơn vị; giao cho tổ chức pháp chế, cán bộ làm công tác pháp chế của cơ quan, đơn vị tham mưu, đề xuất các điều kiện cần thiết để tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ về công tác bồi thường và giải quyết bồi thường theo quy định của pháp luật. UBND thành phố đề nghị TAND, Viện KSND, Cục THADS thành phố tổ chức phổ biến, quán triệt Luật TNBT của Nhà nước, các văn bản hướng dẫn thi hành đến đội ngũ cán bộ, công chức được giao thực hiện công tác bồi thường nhà nước thuộc phạm vi quản lý của cơ quan, đơn vị; giải quyết yêu cầu bồi thường Nhà nước trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn được giao.

Tại hội nghị kể trên, Giám đốc Sở Tư pháp Lã Thanh Tân nêu rõ: Việc quán triệt, phổ biến Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành tới cán bộ, công chức các sở, ban, ngành, UBND các quận, huyện, xã, phường, thị trấn nhằm mục đích nâng cao ý thức trách nhiệm của người thi hành công vụ, phòng ngừa, không để xảy ra các hành vi trái pháp luật làm phát sinh trách nhiệm BTNN; đồng thời giúp nắm bắt kịp thời những quy định mới để vận dụng trong quá trình giải quyết yêu cầu bồi thường đúng quy định của pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp.

Bích Hà