Phòng, chống say nắng, say nóng

Tại các ngã tư dừng chờ đèn đỏ, người dân núp dưới tán cây để tránh nắng

Say nắng: khi lao động hoặc đi quá lâu ngoài trời nắng, nhiều tia nắng sẽ chiếu thẳng vào vùng cổ gáy. Dưới tác dụng liên tục của ánh sáng mặt trời gay gắt, trung tâm điều hòa thân nhiệt cơ thể sẽ bị chấn động làm rối loạn điều hòa thân nhiệt cùng với hiện tượng mất nước cấp của cơ thể. Như vậy say nắng thường biểu hiện bệnh nặng ngay từ đầu, có thể có nhiều dấu hiệu thần kinh sớm, gây tổn thương có thể hồi phục hoặc không hồi phục.

Say nóng: là tình trạng mất nước toàn cơ thể kèm theo rối loạn điều hòa thân nhiệt. Ánh nắng mặt trời và sức nóng là 2 tác nhân vật lý có thể gây phản ứng với cơ thể. Khi nhiệt độ ngoài trời quá cao, cùng với việc phải ở thời gian lâu dưới ánh nắng mặt trời hoặc phải làm việc trong điều kiện môi trường nhiệt độ cao nóng bức, hoặc chơi các môn thể thao cường độ cao, làm việc nặng nhọc kéo dài... sẽ gây ra say nóng, tình trạng mất nước toàn thân là chủ yếu.

Say nóng và say nắng đều dẫn đến tăng thân nhiệt, dẫn tới tăng quá trình đào thải mồ hôi làm cơ thể mất một lượng nước lớn. Nếu người bệnh không được bù nước kịp thời sẽ bị trụy tim mạch, rối loạn chất điện giải nặng có thể gây tử vong. Một yếu tố nguy cơ nữa khi nhiệt độ cơ thể tăng cao sẽ gây rối loạn hoạt động chức năng của rất nhiều cơ quan như tim mạch, hô hấp, thần kinh...

Các biểu hiện của say nắng, say nóng ban đầu là tăng nhịp tim, tăng nhịp thở, hồi hộp trống ngực rồi đến trạng thái mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, nhức đầu, tay chân rã rời, kích thích nhẹ, khó thở tăng dần, chuột rút... nặng hơn là ngất, hôn mê, trụy tim mạch, tử vong.

Cách xử trí

Đối với người bị say nắng, say nóng khi chưa có sự hỗ trợ của nhân viên y tế, mọi người chung quanh nhanh chóng tiến hành những biện pháp sơ cứu ban đầu, bằng việc giảm thân nhiệt cho nạn nhân. Trước hết, chuyển họ vào chỗ mát, thoáng gió, cởi bỏ bớt quần áo, cho uống nước mát có pha muối, chườm lạnh bằng khăn mát hoặc nước đá ở những vị trí có động mạch lớn đi gần ngoài da như nách, bẹn, cổ. Nếu nạn nhân hôn mê không uống được nước hoặc nôn liên tục, sốt tăng liên tục, kèm các triệu chứng đau bụng, đau ngực, khó thở thì phải nhanh chóng chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Trong quá trình vận chuyển vẫn thường xuyên chườm mát cho nạn nhân.

Đề phòng ngừa say nắng, say nóng, mọi người không làm việc quá lâu ngoài trời nắng hoặc trong môi trường nóng bức cũng như tránh các hoạt động thể lực quá sức trong những ngày hè, nhất là những ngày có nhiệt độ cao như hiện nay. Uống đầy đủ nước khi trời nóng hoặc lao động nặng. Luôn trang bị đầy đủ thiết bị chống nắng khi lao động, làm việc ngoài trời nắng như quần áo bảo hộ lao động, mũ, nón, kính, làm thoáng mát môi trường làm việc. Ngoài các biện pháp trên, mọi người cần chú ý chế độ ăn, uống phù hợp, sử dụng các chất mát, dễ tiêu hóa, hợp vệ sinh, không uống rượu và các chất gây kích thích, như rượu, bia.

Mạnh Trung tổng hợp