Tập hợp tiếng nói bảo vệ tự do thương mại
Với chủ đề "Phát triển ở châu Phi một theo cách bao quát", lãnh đạo Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) vừa khép lại ba ngày làm việc tích cực và hiệu quả tại thành phố Giô-han-ne-xbớc của Nam Phi. Chủ đề chính của hội nghị đánh dấu kỷ niệm 10 năm thành lập này là hợp tác giữa các thành viên cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, coi đây là động lực tăng trưởng của các nước. Tuy nhiên, diễn ra trong bối cảnh thế giới đang đối mặt cuộc chiến thương mại với chính sách "Nước Mỹ trước tiên" của Tổng thống Đô-nan Trăm, lãnh đạo các nền kinh tế mới nổi tập trung nhiều tới chính sách thương mại và chủ nghĩa bảo hộ.
Ngoài những nội dung về việc phối hợp giữa các thành viên trong việc thích ứng với kỷ nguyên số 4.0, cách giải quyết các cuộc xung đột quốc tế, hợp tác con người, giao lưu văn hóa, Tuyên bố chung của các lãnh đạo BRICS nêu rõ: "Hệ thống thương mại đa phương đang đối mặt với những thách thức chưa có tiền lệ. Chúng tôi nhấn mạnh tầm quan trọng của một nền kinh tế thế giới mở."
Các nước BRICS chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong nền kinh tế, thương mại toàn cầu. (Theo BrandSouth Africa)
Các nhà lãnh đạo BRICS tiếp tục nhấn mạnh vai trò trung tâm của hệ thống thương mại đa phương, toàn diện, mở, minh bạch và dựa trên qui định, cũng như vai trò trung tâm của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) trong bảo đảm duy trì hệ thống thương mại đa phương, an ninh và ổn định của hoạt động thương mại quốc tế. Lãnh đạo các nước Bra-xin, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi cam kết đấu tranh chống chủ nghĩa đơn phương và chủ nghĩa bảo hộ sau những đe dọa áp thuế của Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm lên nhiều quốc gia trong đó có thành viên của BRICS.
Trung Quốc được xem nước đi đầu đẩy mạnh chủ đề này tại BRICS vì nước này đang phải đứng trước nguy cơ bị chính quyền Tổng thống Trăm áp thuế lên lượng hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ trị giá đến 500 tỷ USD. Trung Quốc đang rất cần những đồng minh để đối phó với áp lực từ nền kinh tế lớn nhất thế giới này, và Chủ tịch Tập Cận Bình chọn BRICS là diễn đàn để tập hợp những tiếng nói có trọng lượng cùng đối phó với Mỹ.
Theo giới chuyên gia, trọng tâm của hội nghị này có phần thay đổi là điều dễ hiểu khi sự kiện diễn ra trong sự trỗi dậy của các chính sách đơn phương và chủ nghĩa bảo hộ do Mỹ đứng đầu, kéo theo nguy cơ chiến tranh thương mại toàn cầu sau những căng thẳng leo thang về thuế quan và thương mại. Nhiều ý kiến cho rằng chính sách thương mại mới nhất của Mỹ có khả năng tạo động lực mới cho BRICS. Các thỏa thuận thương mại giữa hiệp hội các nước như BRICS đang trở nên ngày càng quan trọng, trong bối cảnh Mỹ đang chủ ý tạo ra các rào cản đối với thương mại tự do.
Tuy nhiên, kết quả của Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 10 này liệu có giúp đưa BRICS trở thành một thể chế lớn chính trị - kinh tế mới trên thế giới hay không vẫn là câu hỏi để ngỏ. Phân tích về thực lực của BRICS để có thể tạo nên "đê chắn bão" hiệu quả trong việc chống đỡ "bão tố" của chủ nghĩa bảo hộ của Mỹ, các chuyên gia cho rằng các nước này vẫn cần thực hiện các chính sách để nền kinh tế phát triển bền vững và năng động hơn.
Thêm vào đó, hiện tại trao đổi thương mại nội khối giữa các thành viên BRICS vẫn ở mức thấp. Ngoài ra, sự khác biệt về thể chế chính trị, khoảng cách về địa lý, sự xa lạ về văn hóa cũng là những rào cản không hề nhỏ để các thành viên gần gũi nhau hơn.
Giám đốc Viện Các vấn đề quốc tế của Trung Quốc Wang Yiwei cho rằng các thành viên BRICS hiểu về phương Tây nhiều hơn họ hiểu về nhau. Theo ông, điều cần thiết nhất là các nước BRICS có cơ chế hợp tác thống nhất và hiệu quả cao. Việc xây dựng một cơ chế như vậy sẽ giúp gia tăng ảnh hưởng của khối này trong cộng đồng quốc tế.
PHI HÙNG