“Ma trận” dịch vụ nha khoa tư nhân: Khó quản lý chất lượng, giá dịch vụ

Người dân đến khám, chữa răng tại phòng khám nha khoa (Ảnh minh họa).

Ảnh: Trung Kiên

Anh Lê Quang Long ở ngõ 302, đường Văn Cao cho biết: “Tôi vừa đi chữa răng tại một phòng khám nha khoa ở đường Lạch Tray, quận Ngô Quyền. Bác sĩ bảo tôi bị mòn cổ chân răng, phải rút tủy sống chân răng, hàn và bọc sứ, phải làm 28 cái và giá mỗi răng khoảng 5 triệu đồng. Thấy giá quá cao, tôi quyết định đi vào khoa răng- hàm- mặt (RHM), Bệnh viện Việt Tiệp khám thì chỉ mất 120 nghìn đồng để rút tủy và hàn răng. Cùng một bệnh mà kinh phí giữa bệnh viện và phòng khám tư nhân chênh nhau quá lớn”. 

Trường hợp như anh Long bị các phòng khám nha khoa tư nhân “làm giá” không phải là hiếm. Khi các phòng khám chuyên khoa RHM tại các bệnh viện quá tải, nhiều người chọn giải pháp ra dịch vụ tư cho nhanh gọn. Vì thế, các phòng khám chuyên khoa RHM tư nhân mọc lên như “nấm sau mưa”. Theo Trưởng Phòng Quản lý hành nghề Y Dược ngoài công lập (Sở Y tế) Lê Thị Thủy, hiện nay, trên địa bàn thành phố có hơn 400 phòng khám chuyên khoa RHM của tư nhân đăng ký tại Sở Y tế, còn khoảng 100 phòng khám không đăng ký mà hoạt động “chui”. Hiện việc cấp phép cho các phòng khám nha khoa khá dễ như: chỉ yêu cầu bác sĩ đã thực hành ít nhất 5 năm tại cơ sở khám, chữa bệnh, trong đó có 3 năm thực hành chuyên khoa. Về cơ sở vật chất: diện tích tối thiểu 40 m2, được phân thành 3 khu vực riêng biệt để tránh “lây nhiễm chéo” gồm: phòng chờ, khu khám bệnh và khu vực làm các thủ tục nha khoa.

Theo bác sĩ Nguyễn Minh Tâm, chịu trách nhiệm Phòng khám RHM Minh Tâm ở đường Cát Cụt, quận Lê Chân, chuyện mỗi phòng khám nha khoa có giá và chất lượng khác nhau không phải là hiếm. Vật tư dùng trong nha khoa rất đa dạng và chỉ có người trong nghề mới biết nên người bệnh hoàn toàn không đánh giá được thật giả. Giá cả và chất lượng trong dịch vụ nha khoa còn tùy thuộc vào thương hiệu của từng phòng khám. Tại các phòng nha, giá một số dịch vụ được “hét” rất cao cho tương xứng với tên gọi và đối tượng sử dụng. Chẳng hạn, loại răng sứ không kim loại cao cấp được đặt tại labor có giá chừng 1,6-1,8 triệu đồng, cấy ghép implant (chi phí 15-20 triệu đồng/chân răng), bọc mão răng sứ (tuỳ từng loại, cao nhất gần 10 triệu đồng/răng), niềng răng khay trong (80-120 triệu đồng/trọn gói)… Đối với những dịch vụ nha khoa kỹ thuật cao như cắm ghép implant, chỉnh hô móm, tiểu phẫu thuật răng miệng… đòi hỏi phòng khám phải đạt chuẩn, bảo đảm vô trùng tuyệt đối, trang thiết bị tương đối hiện đại nhưng không phải phòng khám nào cũng đạt những tiêu chí này. Nhiều phòng khám nhỏ chỉ làm trung gian những dịch vụ kỹ thuật cao và người bệnh phải gánh mức giá có trung gian.

Lúng túng quản lý

Theo Chánh Thanh tra Sở Y tế Nguyễn Đình Trình, việc quản lý các phòng khám răng hiện nay có nhiều khó khăn. Đối với các phòng khám có giấy phép, do Luật khám, chữa bệnh không quy định về việc quản lý giá nên các phòng khám chỉ cần niêm yết giá công khai và thực hiện đúng theo giá niêm yết là không vi phạm. Do vậy mới có việc giá từng dịch vụ ở mỗi phòng khám khác nhau, tùy vào vật liệu và kỹ thuật họ tư vấn cho người bệnh. Cùng với đó, hai năm trước đây, do vật liệu phục vụ làm các kỹ thuật nha khoa không nằm trong danh mục các thiết bị y tế nên thanh tra Sở Y tế không được quyền kiểm tra.

Chánh Thanh tra Sở Y tế cũng cho biết, khi kiểm tra theo kế hoạch hằng năm, đoàn kiểm tra của Sở Y tế không phát hiện nhiều sai phạm mà chỉ phát hiện được khi kiểm tra đột xuất. Tuy nhiên, theo quy định, việc kiểm tra đột xuất chỉ được thực hiện 2 năm/ lần. Qua kiểm tra đột xuất gần đây nhất (quý 1- 2018), Thanh tra Sở Y tế phát hiện 10/ 17 cơ sở mở cửa hoạt động dù bác sĩ phụ trách không có mặt, 2 cơ sở hoạt động không phép. Trong đó, có cơ sở không có biển đề tại xã Thanh Sơn, huyện Kiến Thụy, đoàn thanh tra phải theo dõi nhiều ngày mới bắt quả tang kỹ thuật viên khám răng cho khách. Do trước đó, cơ sở này bị phạt hành chính nhiều lần nhưng vẫn lén lút hoạt động. Nên lần này, đoàn phải tịch thu toàn bộ các thiết bị làm răng. Tuy nhiên, hiện đoàn kiểm tra không thể áp dụng hình thức xử phạt tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính do thiết bị về răng chưa được Nghị định 176 của Chính phủ quy định mức phạt cụ thể. Trước đó 1 năm, cũng trên địa bàn huyện Kiến Thụy, đoàn phát hiện ra Phòng khám đa khoa Thanh Hương và Phòng khám răng Thu Đông (cùng tại xã Thanh Sơn, huyện Kiến Thụy) hoạt động không phép, không đủ điều kiện mở phòng khám.  Nhiều phòng khám không phép khi bị phát hiện, xử phạt thường chuyển địa điểm, không nộp phạt. Cứ dẹp được chỗ này, chỗ kia lại mọc lên. Nhiều cơ sở không biển tên nằm tại khu vực ngóc ngách không được sự quản lý của chính quyền địa phương, trong khi lực lượng thanh tra của ngành Y tế quá mỏng nên khó với tới. Do vậy, việc “hậu kiểm” với những bất cập của hoạt động nha khoa chưa được quan tâm thực hiện.

Tăng cường tuyên truyền, kiểm tra đột xuất

Bác sĩ Dương Gia Bảo, Phó chủ tịch Hội Răng hàm mặt thành phố cho rằng, Sở Y tế cần phối hợp chặt chẽ chính quyền địa phương trong việc quản lý, kiểm tra phòng khám nha khoa nói riêng và cơ sở y tế nói chung trên địa bàn, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm. UBND các quận, huyện, xã, phường cũng tăng cường quản lý, giám sát, kiểm tra hoạt động của các cơ sở khám, chữa bệnh tư nhân trên địa bàn quản lý, thông báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng về các cơ sở khám, chữa bệnh vi phạm pháp luật về hành nghề y dược để người dân biết và cùng theo dõi, giám sát; tăng cường công tác truyền thông, cung cấp các thông tin để người dân cảnh giác, không sử dụng các dịch vụ khám, chữa bệnh trái phép hoặc hoạt động quá phạm vi chuyên môn cho phép...

Chánh Thanh tra Sở Y tế Nguyễn Đình Trình khuyến cáo, trong “ma trận” phòng khám nha khoa cả có phép và không phép hoặc thuê bác sĩ “đứng tên”… như hiện nay, khách hàng, người bệnh cần trang bị cho mình một số “bí quyết” nhận biết cơ sở uy tín để lựa chọn. Cách nhận biết phòng khám răng đủ điều kiện hoạt động không khó. Đó là những phòng khám có ghi số giấy phép do Sở Y tế cấp trên biển hiệu. Trong phòng khám dán công khai tên người hành nghề; văn bằng chuyên môn, chứng chỉ hành nghề, phạm vi hoạt động chuyên môn của người chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật và các nhân viên đăng ký hành nghề tại cơ sở; danh mục kỹ thuật được Sở Y tế phê duyệt, công khai giá dịch vụ; tên và địa chỉ cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp; thời gian hoạt động... Khi đến các phòng khám, người dân cần yêu cầu bác sĩ trực tiếp quản lý chuyên môn khám và làm các kỹ thuật, kiểm tra biển đề tên của bác sĩ, tránh để các kỹ thuật viên, điều dưỡng thực hiện các kỹ thuật…

Hoàng Yên- Quang Thái