Kiểm soát việc bán thuốc theo đơn: Gắn với kết nối mạng các nhà thuốc

Thanh tra Sở Y tế hướng dẫn nhà thuốc thực hiện Đề án tăng cường kiểm soát kê đơn thuốc và bán thuốc kê đơn.

Ảnh: ĐỖ HIỀN

Quầy thuốc của gia đình bà Nguyễn Thị Kim Thoa ở đường Lê Lợi, quận Ngô Quyền là một trong những đơn vị được Sở Y tế chọn thí để điểm kết nối mạng các cơ sở cung ứng thuốc. Bà Thoa cho biết, do xác định khi kết nối mạng, những đơn thuốc của người bệnh sẽ được lưu tại quầy thuốc, tránh được tình trạng người dân mượn đơn của người khác để đi mua thuốc, nên nhà thuốc thực hiện khá nghiêm túc việc cập nhật danh mục thuốc và đơn thuốc của người bệnh vào phần mềm trên máy tính. Tuy nhiên, việc thuyết phục người dân mua kháng sinh phải có đơn rất khó khăn. Bà Thoa khẳng định “Tôi kiên trì giải thích là người dân nên đi khám bệnh, bác sĩ kê đơn thuốc rồi hãy mua thuốc. Nhưng mỗi lần yêu cầu xuất trình đơn thuốc là thêm một lần quầy thuốc mất đi một khách hàng, vì nhiều quầy thuốc khác vẫn bán kháng sinh không cần đơn. Theo tôi, phải thực hiện việc bán thuốc theo đơn đồng loạt trong cả nước, vì nhiều hiệu thuốc yêu cầu có đơn mới được mua thuốc kháng sinh thì người mua đi chỗ khác”.

Theo Phó giám đốc Sở Y tế Nguyễn Tiến Sơn, việc kết nối các nhà thuốc là giải pháp hữu hiệu để góp phần kiểm soát việc bán thuốc theo đơn, vì phần mềm quản lý việc kê đơn cho phép chỉ những loại thuốc đã quản lý trong phần mềm mới được bày bán. Việc này giúp vừa quản lý được chất lượng thuốc, tránh được thuốc giả, thuốc kém chất lượng tràn vào, đồng thời kiểm soát được giá thuốc, quản lý được việc bán và dùng kháng sinh bừa bãi của cả người bán lẫn người mua thuốc.Tuy phần lớn các nhà thuốc đã được tuyên truyền rõ mục đích của việc kết nối mạng giữa cơ sở với mạng quản lý dược quốc gia, nhưng việc thực hiện tại Hải Phòng đang gặp nhiều khó khăn.

Thông tin từ ngành chức năng, trước khi thực hiện việc kết nối mạng theo Đề án tăng cường kiểm soát kê đơn thuốc và bán thuốc kê đơn giai đoạn 2017 – 2020, tại Hải Phòng có hơn 71% số nhà thuốc có kết nối Internet, nhưng chỉ có gần 48% sử dụng phần mềm để quản lý việc kinh doanh thuốc của cơ sở. Sau khi tăng cường triển khai truyền thông cho cộng đồng, đào tạo, tập huấn về các nội dung liên quan đến kê đơn và bán thuốc theo đơn, tỷ lệ nhà thuốc sử dụng phần mềm để quản lý mới nâng lên hơn 50%; Sở Y tế tiến hành việc khảo sát 1.000 người bán thuốc, kết quả chỉ có 20% số người bán thuốc đồng thuận việc dừng bán kháng sinh không đơn và kiểm soát chặt chẽ vấn đề này bằng việc kết nối mạng để quản lý. Từ tháng 8- 2018, Sở Y tế phối hợp cùng Viettel Hải Phòng thực hiện cài đặt phần mềm cho 240 nhà thuốc, và 40 công ty kinh doanh thuốc, liên thông dữ liệu hằng ngày về hệ thống dược Quốc gia. Nhiều cơ sở ký hợp đồng, được tập huấn sử dụng phần mềm quản lý xuất nhập, mua bán thuốc. Tuy nhiên, ngay từ những ngày đầu thực hiện, các nhà thuốc nêu một số khó khăn như thiếu thiết bị, chưa có nhân lực biết sử dụng phần mềm, cập nhật máy tính thường xuyên; việc sử dụng phần mềm phải trả phí. Nhiều nhà thuốc cho rằng, việc kết nối trong lĩnh vực dược chưa có sự đồng bộ với các lĩnh vực khác như thuế, thanh tra, kiểm tra nên khó cho hoạt động chung. Phần lớn người kinh doanh và cơ sở kinh doanh không muốn bị kiểm soát, theo dõi và cho rằng dễ bị lộ các thông tin liên quan đến hoạt động kinh doanh nên chưa mấy mặn mà với kết nối mạng.

Thực hiện nghiêm, đồng bộ

Theo Giám đốc Sở Y tế Phạm Thu Xanh, Sở đang tích cực nắm bắt thông tin, về vướng mắc, bất cập trong quá trình thực hiện để cùng nhà mạng và cơ sở kinh doanh thuốc tháo gỡ, thực hiện. Cùng với việc tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức của người dân về mua thuốc theo đơn, nguy cơ kháng kháng sinh, tập huấn đào tạo cho bác sĩ kê đơn, Sở Y tế sẽ có nhiều hình thức truyền thông đa dạng để các nhà thuốc hiểu rằng quy định các nhà thuốc phải có thiết bị và triển khai ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối mạng để bảo đảm kiểm soát xuất xứ, giá cả nguồn gốc thuốc mua vào, bán ra là quy định bắt buộc. Vì vậy, nhà thuốc nào không chấp hành là vi phạm và sẽ bị xử lý.

Chánh Thanh tra Sở Y tế Nguyễn Đình Trình cho biết, hiện Nghị định 176/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đang được sửa đổi, Bộ Y tế sẽ rà soát, bổ sung những hành vi vi phạm trong việc không chấp hành triển khai ứng dụng quản lý hoạt động mua bán thuốc bằng công nghệ thông tin, kết nối mạng với mức phạt đủ sức răn đe: Ngoài xử phạt bằng tiền, còn bổ sung hình thức xử phạt như tước giấy chứng nhận điều kiện kinh doanh dược, tước chứng chỉ hành nghề dược. Ngay sau khi có nghị định sửa đổi, Sở Y tế sẽ hướng dẫn kịp thời đến các nhà thuốc, quầy thuốc. Đồng thời tuyên truyền cho họ hiểu rằng, các nhà thuốc trong quá trình hoạt động, ngoài việc định kỳ phải kiểm tra, thẩm định việc đáp ứng thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc ba năm/lần, còn phải chịu sự kiểm tra đột xuất, hoặc kiểm tra theo kế hoạch của các cơ quan chức năng như Bộ Y tế, Sở Y tế, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, quản lý thị trường để họ thực hiện nghiêm các quy định của Luật Dược. Trong quá trình thực hiện đề án kết nối mạng các nhà thuốc, ngành Y tế sẽ tăng cường kiểm tra giám sát, đánh giá hiệu quả để rút kinh nghiệm, điều chỉnh kịp thời.

HOÀNG YÊN