Ngày làm việc thứ 5, kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa 14: Phân tích, làm rõ và đóng góp nhiều ý kiến phát triển kinh tế - xã hội

Phát biểu mở đầu phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội)bày tỏ: cử tri và cá nhân ông rất phấn khởi trước thành công lớn của đất nước. Năm 2018, trong số 12 chỉ tiêu, vượt 8 chỉ tiêu, đạt 4 chỉ tiêu. Tăng trưởng GDP ở mức cao, xuất khẩu đạt 238 tỷ USD, đặc biệt tăng tỷ trọng hàng xuất khẩu chế biến và nông sản; nợ công giảm; tỷ trọng đầu tư ngoài nhà nước tăng, đầu tư tư nhân ước đạt 42,7%, cho thấy sự tín nhiệm của nhân dân, của doanh nghiệp với Chính phủ. Đất nước đang rất khởi sắc, vận nước đang lên. Qua báo cáo giữa kỳ, đánh giá chung có 23 kết quả đạt được, thành công khá toàn diện.

Theo đại biểu Đinh Duy Vượt (Gia Lai), cử tri phấn khởi, đánh giá cao những động lực mới, kết quả đạt được trong năm 2018, cũng như trong 3 năm vừa qua. Đặc biệt, tin tưởng vào sự đồng bộ, quyết liệt chưa từng có trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, không có vùng cấm; trong cải cách, tinh giản biên chế, bộ máy nhà nước… góp phần phát triển KT - XH.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc với Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng. Ảnh: TTXVN

Đại biểu Nguyễn Thị Xuân Thu (Khánh Hòa)chúc mừng Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ điều hành thành công phát triển KT-XH trong bối cảnh quốc tế và trong nước có nhiều khó khăn. “Sự nỗ lực của Chính phủ, quyết tâm của người dân và doanh nghiệp giúp tình hình KT-XH chuyển biến tích cực, việc đạt và vượt toàn bộ 12/12 chỉ tiêu là rất ấn tượng”.

Còn nhiều khía cạnh chưa yên tâm

Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) cũng nêu rõ, các lĩnh vực đều có những khía cạnh chưa yên tâm hoặc hiệu quả chưa cao. Ví dụ, đầu tư FDI chuyển giao công nghệ chưa đạt kết quả như mong muốn, tốn năng lượng, nguy cơ gây ô nhiễm…  

Theo đại biểu Nguyễn Như So (Bắc Ninh),  hiện nước ta trong tốp 12 quốc gia đứng đầu về thu hút vốn FDI, đóng góp cho nền kinh tế vĩ mô, nhưng thực chất còn “khiêm tốn”, chưa chuyển giao công nghệ và chưa có mối liên kết với các công ty trong nước. Đóng góp của FDI vào ngân sách chưa tương xứng với việc hưởng mức ưu đãi cao mà họ được hưởng, gây mất bình đẳng với các DN trong nước. Đại biểu cho rằng cần quản lý tốt hoạt động của doanh nghiệp FDI, tránh tình trạng thất thu ngân sách. Dù được miễn giảm tới 92% tổng số thuế thu nhập doanh nghiệp, nhưng đóng góp của khối FDI vào ngân sách khá thấp chỉ 27,8% GDP và 13,9% tổng thu ngân sách. Do đó, cần làm rõ, có hay không tình trạng doanh nghiệp chuyển giá, trốn thuế, tạo sự cạnh tranh không lành mạnh tác động đến môi trường đầu tư.   

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Bình Dương) phản ánh, dù nợ công giảm, nhưng nợ Chính phủ, nợ nước ngoài có xu hướng tăng qua các năm. 70% kim ngạch xuất khẩu đang trong tay doanh nghiệp FDI. Do đó, cơ cấu lại nền kinh tế vẫn là vấn đề lớn đặt ra. Theo đại biểu, trong điều kiện thời cơ, thuận lợi trong kỷ nguyên số chia đều các quốc gia thì một trong nhiều vấn đề đặt ra là phải xác định lại năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, xây dựng thể chế phù hợp để phát huy sáng tạo, phát triển đất nước...

Ngoài ra, đại biểu Quốc hội bày tỏ ngành Y tế những năm qua có những tiến bộ rất đáng ghi nhận nhưng lo ngại nguy cơ dịch bệnh tiềm ẩn, có thể bùng phát bất cứ lúc nào. Lĩnh vực giáo dục cũng còn nhiều hạn chế. Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (An Giang) cho rằng, cần chỉ rõ trách nhiệm về những sai phạm trong kỳ thi THPT vừa qua, và đề nghị quan tâm hơn nữa, giải quyết những bất cập trong lĩnh vực y tế, giáo dục.Đại biểu Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình)kiến nghị Quốc hội, Chính phủ tiếp tục xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, huy động, quản lý có hiệu quả cao các nguồn lực đầu tư, cân đối, phân bổ nguồn lực đầu tư hài hòa hơn, nhất là đối với khu vực nông thôn, miền núi. Đại biểu Quốc hội tiếp tục đề nghị Chính phủ quan tâm, khắc phục tình trạng chồng chéo, xung đột về chính sách, tạo rào cản với người dân và doanh nghiệp; đầu tư cho ứng phó biến đổi khí hậu; nghiên cứu các mô hình, công nghệ xử lý vấn đề môi trường trong xây dựng nông thôn mới...

Lo ngại về tiến độ các dự án

Đại biểu Dương Trung Quốc (Đồng Nai)cho biết, dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành bao gồm việc giải phóng mặt bằng để xây dựng công trình được Quốc hội bàn rất kỹ nhưng hiện có dấu hiệu chậm trễ. Ông nói: "Dân chờ đợi, chính quyền địa phương sẵn sàng, tiền đã có trong túi nhưng từ tháng 5 đến nay văn bản về dự án khả thi giải phóng mặt bằng vẫn chưa được thông qua".

Theo đại biểu, thực tế các dự án đường sắt đô thị ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh cho thấy công trình càng kéo dài sẽ càng phức tạp và khó khăn. Vì vậy, ông mong Thủ tướng chỉ đạo sớm triển khai để dự án sân bay Long Thành thành hiện thực.

Cũng đề cập hạ tầng giao thông, đại biểu Nguyễn Hữu Cầu (Nghệ An) bày tỏ bức xúc vì dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi đầu tư hơn 34.000 tỷ đồng sau vài trận mưa đã hỏng; dự án đường sắt Hà Đông - Cát Linh đội vốn hơn 18.000 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành năm 2013 nhưng quá 6 năm vẫn chưa vận hành. Dự án đường sắt đô thị tuyến Bến Thành - Suối Tiên (TP Hồ Chí Minh) cũng đội vốn hơn 47.320 tỷ đồng, tăng 273%, và hiện mới hoàn thành 52% khối lượng công việc. Đại biểu dẫn chứng, theo Kiểm toán Nhà nước, Bộ Giao thông- Vận tải có 27/42 dự án điều chỉnh tăng thêm vốn, tương đương 97,2 triệu USD."Tình trạng điều chỉnh vốn như vậy, thời gian kéo dài, thất thoát lãng phí là điều có thể xảy ra. Cử tri đòi hỏi Chính phủ xử lý nghiêm những sai phạm này, nếu không tới đây Nhà nước giao Bộ Giao thông- xây dựng dự án sân bay Long Thành, đường cao tốc Bắc- Nam với vốn đầu tư cả trăm nghìn tỷ đồng thì thất thoát lớn là điều khó tránh"- đại biểu Nguyễn Hữu Cầu nêu ý kiến.

Làm rõ việc quản lý khu đất tại phường Thành Tô, quận Hải An, Hải Phòng

Trong phiên thảo luận chiều 26- 10, đại biểu Bùi Thanh Tùng, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng làm rõ những thông tin liên quan đến khu đất quốc phòng  mà đại biểu Dương Trung Quốc (Đồng Nai) đề cập trong phiên sáng . Theo đại biểu Bùi Thanh Tùng, khu đất với quy mô 14,2 ha tại phường Thành Tô và phường Tràng Cát, quận Hải An,  Hải Phòng trước đây do Sư đoàn 363 quản lý theo quyết định 728 TTg ngày 2- 10- 1996 của Thủ tướng Chính phủ.

Ngày 12- 8- 2014, Bộ Tổng tham mưu có quyết định thu hồi và giao Tổng công ty 319 Bộ Quốc phòng quản lý để thực hiện dự án khu nhà ở Lạch Tray Riverside. Trong quá trình chờ quyết định chủ trương lập dự án khu nhà ở, một số cá nhân là cán bộ của Sư đoàn 363, UBND phường Thành Tô và một số cá nhân khác tự ý lập trích đo, san lấp, phân lô bán nền trái phép tại khu A với diện tích 5,2 ha cho người dân.

Khi Bộ Quốc phòng phát hiện đã chỉ đạo các cơ quan nội chính của Quân khu Ba khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Ngày 24 và 25- 10- 2018, Toà án quân sự quân khu Ba xét xử vụ án và tuyên phạt tù những cá nhân vi phạm quy định pháp luật.

Tại khu B với diện tích 9 ha liền kề khu A, sau khi Tổng công ty 319 tiến hành đổ đất san lấp (chủ yếu là mặt nước tự nhiên), một số hộ dân lấn chiếm tự xây dựng trái phép, mặc dù các cơ quan quân sự đã tiến hành kiểm tra nhưng chưa ngăn chặn được tình trạng lấn chiếm.

Trước tình hình diễn biến phức tạp, Bộ Quốc phòng đề nghị giao toàn bộ 14,2 ha đất về UBND thành phố  Hải Phòng quản lý. Ngày 17- 10, thành phố tiếp nhận khu đất từ Bộ Quốc phòng, hai bên kiểm kê chi tiết tại thực địa và dự kiến hoàn thành vào ngày 20- 11- 2018. Thành phố Hải Phòng đã giao UBND quận Hải An quản lý, tổ chức ngăn chặn, không để tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép tiếp diễn.

Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng Bùi Thanh Tùng nhấn mạnh: "Tại khu đất 5 ha sau khi kiểm kê phân loại cụ thể sẽ có phương án xử lý giải quyết theo đúng quy định của pháp luật,  bảo đảm quyền lợi ích hợp pháp của người dân. Đến nay các hộ dân đã thực hiện đúng yêu cầu của thành phố và tình trạng khu đất đã ổn định".

Sốt ruột về sắp xếp bộ máy, tinh giản biên chế

Nhiều đại biểu cho rằng, việc tinh giản biên chế là chủ trương đúng đắn, kết quả bước đầu làm nức lòng người dân, điển hình là Bộ Công an. Tuy nhiên, theo đại biểu Cao Đình Thưởng (Phú Thọ), do chưa có hướng dẫn cụ thể cũng như thiếu cơ sở pháp lý đầy đủ nên việc tổ chức thực hiện và triển khai giảm biên chế trong  thời gian qua ở các bộ, ngành, địa phương chưa đồng bộ, thiếu thống nhất và nhiều nơi còn lúng túng.“Mỗi nơi làm một cách khác nhau, trong khi chúng ta chưa tổ chức thí điểm mô hình, tổng kết, đánh giá để nhân rộng. Nhiều băn khoăn, vướng mắc chưa được tháo gỡ, việc giảm đầu mối và tinh giản bộ máy còn nặng tính cơ học, ví dụ việc sáp nhập giữa cơ quan Đảng với cơ quan nhà nước. Việc sáp nhập các phòng, ban, sở, ngành, một số tổ chức chính trị và nghề nghiệp... chưa được tính toán thấu đáo trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và các quy định của pháp luật. Đề nghị Chính phủ có sự chỉ đạo đồng bộ để thực hiện thống nhất trên toàn quốc”-  đại biểu Cao Đình Thưởng kiến nghị.

Cùng quan điểm này, đại biểu Phạm Xuân Thăng (Hải Dương) lo ngại việc tinh giản biên chế khó đạt mục tiêu giảm tối thiểu 10% từ nay đến năm 2021. Số đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ cả về tài chính và chi thường xuyên mới chiếm 0,2%. Tổ chức bộ máy bên trong của một số bộ, cơ quan bộ thuộc Chính phủ và cơ quan chuyên môn thuộc UBND còn nhiều đầu mối , nhiều tầng nấc, chưa tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả . Việc xã hội hóa, giao quyền tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp công lập còn hạn chế, việc sắp xếp tổ chức bộ máy chưa thật sự quyết liệt...

Từ thực tế trên, đại biểu Phạm Xuân Thăng đề nghị các cơ quan chức năng đẩy mạnh việc hoàn thiện chính sách, pháp luật về cải cách tổ chức bộ máy nhà nước; sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới văn bản quy phạm pháp luật về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước và quản lý biên chế, đặc biệt là Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Công chức, Luật Viên chức ... để làm cơ sở pháp lý cho việc cải cách bộ máy nhà nước, các chủ trương về nhất thể hóa một số chức danh, nhất là việc hợp nhất một số cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước có chức năng, nhiệm vụ tương đồng.

Theo đại biểu Tạ Văn Hạ (Bạc Liêu), việc tinh giản biên chế chưa chú trọng cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, chưa tinh giản được các đối tượng có đạo đức công vụ, trình độ và năng lực yếu kém. Ngân sách nhà nước hằng năm dành cho chi trả lương vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Về biên chế và quản lý biên chế, đại biểu Phan Thái Bình (Quảng Nam) nêu thực tế, hiện tồn tại tình trạng giáo viên thừa, thiếu cục bộ, gây khó khăn cho việc điều chỉnh, bố trí. Theo đại biểu Cao Đình Thưởng (Phú Thọ), việc tinh giản biên chế viên chức sự nghiệp, nhất là giáo dục, cần có lộ trình và cân nhắc kỹ. Ông dẫn chứng, vừa qua, quá trình thực hiện chủ trương này dẫn đến tình trạng thừa thiếu cục bộ giáo viên ở các địa phương. Chỉ tính riêng 43 tỉnh, thành phố, thiếu khoảng 76.000 người, riêng giáo viên mầm non thiếu 44.000 người. Cả nước chỉ có hai tỉnh, thành phố đủ giáo viên.