Ngày làm việc thứ 21, kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa 14: Tiếp tục thảo luận về 2 dự án Luật

Đa số đại biểu  tán thành về sự cần thiết ban hành Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia nhằm kiểm soát tác hại của đồ uống có cồn. Tuy nhiên, quan điểm của các đại biểu về tên gọi, về cách thức tiếp cận và điều chỉnh của dự luật rất khác nhau.

Đại biểu Trần Thị Vĩnh Nghi (Cần Thơ) đề nghị có quy định cụ thể hơn nữa trong thực hiện các biện pháp phòng, chống tác hại của rượu, bia đối với người chưa thành niên, đối với thanh niên để nâng cao hiệu quả phòng ngừa do độ tuổi tiếp cận với rượu, bia đang ngày càng trẻ hóa.

Nhấn mạnh tác hại của rượu, bia, đại biểu Quàng Thị Vân (Điện Biên)cho biết, rất ủng hộ và mong muốn luật sớm được ban hành để có những biện pháp xử lý phù hợp, làm giảm tác hại do rượu bia gây nên. Đại biểu Quàng Thị Vân thống nhất với tên gọi của dự luật như tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban về các vấn đề xã hội đã nêu, cho rằng, tên gọi này dễ hiểu, bao hàm được mục đích chính của luật là nâng cao nhận thức của người dân về phòng ngừa và giảm bớt hậu quả do tác hại của rượu, bia gây nên. Tuy nhiên, đại biểu  Trần Quang Chiểu (NamĐịnh) lại cho rằng, nếu tên gọi dự án luật như vậy có phần khẳng định rượu và bia là hoàn toàn có hại. Từ đó có thể gây ra hiểu nhầm không đáng có. Trên thực tế, tác hại là do sử dụng rượu, bia quá liều lượng và sử dụng những sản phẩm không  bảo đảm  chất lượng. Theo đại biểu, cần xác định rất rõ rượu và bia là hai loại sản phẩm hàng hóa hoàn toàn khác nhau, được điều chỉnh bởi hệ thống các quy định pháp luật khác nhau và bày tỏ không đồng ý với việc đồng nhất hai loại sản phẩm này để đưa ra những chính sách, biện pháp, chế tài giống nhau và trái với pháp luật hiện hành. Về quy định “không được bán rượu, bia trên mạng internet”, đại biểu cho rằng chỉ có thể áp dụng đối với rượu vì rượu là mặt hàng kinh doanh có điều kiện còn áp dụng với bia là trái với pháp luật hiện hành.

Đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa phát biểu. Ảnh: TTXVN

Cùng quan điểm này, đại biểu Phan Thái Bình (QuảngNam) cho rằng, bán hàng trên internet là một trong những công cụ giúp tiết kiệm chi phí. Vấn đề là kiểm soát việc bán bia cho trẻ vị thành niên và đề nghị bỏ quy định không được bán bia trên mạng internet.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (Bình Dương) nhấn mạnh đến lúc phải đưa đất nước ra khỏi vị trí hàng đầu không mấy tốt đẹp về tiêu thụ rượu, bia.  Đại biểu cho biết, trong các năm 2014-2016, mức tiêu thụ rượu bia toàn cầu tăng không đang kể thì  lượng rượu bia người Việt tiêu thụ tăng gấp đôi. Do đó, đại biểu đồng ý với dự thảo thiết kế những chế định chặt chẽ nhằm hạn chế tối đa quảng cáo bia rượu.

Theo đại biểu Phạm Trọng Nhân, quảng cáo bia rượu phải bị cấm trên tất cả các chương trình của báo nói, báo hình, báo điện tử, mạng xã hội chứ không chỉ riêng chương trình thể thao, văn hoá, điện ảnh, chương trình dành cho thiếu nhi. Đại biểu nói: “Mỗi người hãy tự đặt mình vào gia đình có người thân nghiện rượu, nợ nần chồng chất, bạo lực bạo hành. Hãy thử một lần lắng nghe tiếng khóc của vợ mất chồng, con mất cha do việc nghiện rượu gây ra. Hay đến cầu siêu cho các nạn nhân tử vong do tai nạn giao thông, hẳn sẽ có sự sẻ chia với nỗi đau thương của những người ở lại.

Chúng ta chọn bảo vệ sức khoẻ nhân dân hay 50.000 tỷ đồng mỗi năm? Nhưng đừng quên rằng, tổn thất do nó để lại lên đến 65.000 tỷ đồng”

Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) cho rằng, dự luật chưa nghiêm khắc như quy định cấm ép buộc người dưới 18 tuổi uống rượu bia và đề nghị  cấm ép buộc và kích động người khác uống rượu bia.

Giải quyết vướng mắc, bất cập của Luật Đầu tư công

Đưa ra nhiều ý kiến về việc sửa đổi Luật Đầu tư công tại phiên thảo luận chiều 16-11,  các đại biểu  Quốc hội cùng chung  quan điểm là cần tập trung vào những vấn đề đang gây vướng mắc sau 3 năm thực hiện Luật.

Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai (Hà Nội) cho rằng, Luật Đầu tư công là văn bản pháp lý quan trọng, có tác động đến nguồn lực ngân sách, an ninh tài chính quốc gia. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những luật vừa áp dụng được 3 năm đã phải sửa đổi, bổ sung. Ngoài ra, một số quy định của Luật chưa bao quát được những vấn đề thực tiễn đặt ra.Chính vì vậy, đại biểu đề nghị sửa đổi luật lần này cần đánh giá toàn diện, sâu sắc, bao quát, đầy đủ những vấn đề thực tiễn đặt ra. Theo đó, cần khắc phục triệt để những hạn chế về thể chế, chính sách để tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, có sức sống lâu bền, tránh tình trạng vừa ban hành đã phải sửa đổi, bổ sung.

Đại biểu Quốc hội tỉnhNamĐịnh Trần Quang Chiểu phát biểu. Ảnh: TTXVN

Liên quan đến phạm vi sửa đổi, còn ý kiến khác nhau. Một số ý kiến cho rằng chỉ sửa đổi bổ sung một số điều, một số ý kiến nêu cần sửa đổi toàn diện. Theo đại biểu, quan trọng là chọn những vấn đề thực sự cần thiết, thực sự bức xúc để đưa vào phạm vi sửa đổi; tuyệt đối không đưa vào dự thảo luật những quy định chưa được đánh giá kỹ lưỡng nhưng cũng cần rất linh hoạt, không quá cứng nhắc.  Đại biểu mong muốn tập trung phân định cụ thể hạn chế nào thuộc về cơ chế chính sách và thể chế pháp luật; hạn chế nào là do con người, do quá trình tổ chức thực hiện. Cần lắng nghe ý kiến từ các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt từ cơ sở. Riêng phần quản lý nguồn lực ODA cần lắng nghe ý kiến các nhà tài trợ. Ngoài ra, cần nghiên cứu và vận dụng một cách hợp lý kinh nghiệm quốc tế; không nên duy trì mãi cái gọi là đặc thù, nhất là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay.

Nêu quan điểm chỉ sửa đổi, bổ sung một số điều đang gây vướng mắc sau 3 năm thực hiện Luật Đầu tư công, đại biểu Bùi Văn Phương (Ninh Bình) cho rằng, tiền ngân sách trung ương và ngân sách địa phương cũng đều là tiền ngân sách nhà nước nhưng quá trình thực hiện, phần ngân sách địa phương thực hiện đầu tư công do thẩm quyền địa phương quyết định dường như thuận lợi và không có vướng mắc nhưng phần ngân sách đầu tư công do trung ương phân bổ cho địa phương thì khó khăn và chậm. Đại biểu cho rằng đây là cái gốc của vấn đề. Từ đó, đại biểu bày tỏ sự đồng tình với Ban soạn thảo đề xuất về phạm vi sửa đổi tập trung vào quy định về thủ tục phê duyệt và giao kế hoạch đầu tư công trung hạn hằng năm theo hướng  đẩy mạnh phân cấp, tăng cường hậu kiểm. Thủ tướng Chính phủ giao tổng mức đầu tư vốn cho các bộ, ngành, địa phương kèm theo nhiệm vụ, tiêu chí, nguyên tắc. Các đơn vị chịu trách nhiệm phân bổ chi tiết và báo cáo lại Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Tài chính để theo dõi, kiểm tra, giám sát. Đây là mấu chốt để tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện.

Đối với quy định “dự án đầu tư công khẩn cấp”, dự thảo luật mở quá rộng phạm vi so với luật hiện hành, có thể dẫn đến việc lạm dụng áp dụng quy định này, làm tăng tăng số lượng dự án khẩn cấp, không bảo đảm yêu cầu quản lý. Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị giữ nguyên như quy định của Luật hiện hành.

Đại biểu Mai Thị Ánh Tuyết (An Giang) cho rằng, quy định các “dự án đầu tư công khẩn cấp” không phải quyết định chủ trương đầu tư  thì cần có tiêu chí, nguyên tắc rõ ràng  để chặt chẽ, minh bạch trong quản lý vốn đầu tư. Quy định như dự thảo là quá rộng, tạo khe hở để chương trình, dự án quy mô lớn lách luật. Đối với công tác chuẩn bị đầu tư, đề nghị không tách thành “dự án chuẩn bị đầu tư” như dự thảo luật. Đại biểu Mai Thị Ánh Tuyết lưu ý đây là khe hở dễ dẫn đến xé nhỏ dự án, gây thiếu minh bạch, thất thoát ngân sách.

Đại biểu Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ) nhấn mạnh, mong muốn của Ban soạn thảo là phân cấp mạnh và giảm thủ tục đầu tư, nhưng thiết kế nhiều điều khoản của dự thảo luật không đáp ứng được yêu cầu đó. Cụ thể, việc điều chỉnh phân loại dự án quan trọng quốc gia là dự án sử dụng vốn đầu tư công từ 35.000 tỷ đồng trở lên (gấp 3,5 lần quy định hiện hành) để giảm việc trình Quốc hội, đại biểu cho là chưa đủ căn cứ vì không có biến động lớn về chỉ số giá tiêu dùng. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh chưa nhìn nhận ưu điểm là trình Quốc hội sẽ có ngay mức vốn và chắc chắn được bố trí đủ vốn; có ngay các chính sách đặc thù và được Quốc hội cho nhiều ý kiến hữu ích để hoàn chỉnh dự án.Vì vậy, cần cân nhắc lại, không nên giảm thẩm quyền hợp lý và cần thiết của Quốc hội. Cũng theo đại biểu, nếu thật sự muốn phân cấp thì nên giao quyền tự quyết cho địa phương toàn bộ phần vốn bổ sung có mục tiêu của trung ương cho địa phương; địa phương có trách nhiệm sử dụng hiệu quả, đúng mục tiêu và báo cáo lại để kiểm soát (hậu kiểm); kiên quyết thu hồi và xử lý trách nhiệm nếu sử dụng sai mục đích. Bộ Kế hoạch và Đầu tư chỉ nên tham gia vào các dự án 100% vốn Trung ương.