Tiềm ẩn nguy cơ các bệnh nguy hiểm

17  giờ chiều ngày cuối tuần tháng 12-2018, quán đồ ăn nhanh của Jolibee trên tầng 4 trung tâm thương mại Vincom, phố Lê Thánh Tông (quận Ngô Quyền), người ra vào tấp nập. Nhân viên chưa kịp dọn dẹp các bàn ăn cũ, khách hàng mới đã ngồi kín. Phần đông trong số này đều là thanh, thiếu niên. Có những nhóm gần 10 khách hàng, tất cả đều mặc đồng phục trường THCS. Em Nguyễn Duy Phương, học sinh Trường THCS Hồng Bàng (quận Hồng Bàng) cho biết: Năm cuối cấp nên em dành nhiều thời gian cho việc ôn tập để chuẩn bị cho kỳ thi vào THPT. Nhiều lớp học vào buổi tối hoặc bắt đầu từ 18 giờ. Thời điểm này quá sớm để gia đình chuẩn bị đồ ăn nên hầu hết bọn em đều tìm đến những quán ăn nhanh để bổ sung năng lượng trước buổi học thêm. Cứ ngày nào có lớp học thêm buổi tối là ngày đó em bắt buộc sử dụng đồ ăn nhanh. Tính ra, số bữa ăn đồ ăn nhanh còn nhiều hơn bữa cơm tại nhà.

Ghi nhận tại nhiều nhà hàng ăn nhanh trên phố Điện Biên Phủ, Minh Khai (quận Hồng Bàng), Trần Phú (quận Ngô Quyền) hay Trần Nguyên Hãn, Tôn Đức Thắng (quận Lê Chân), lượng khách hàng ra vào quán mua đồ ăn sẵn rất đông, nhất là vào những ngày cuối tuần hoặc dịp nghỉ lễ, Tết. Ngoài lý do tiết kiệm thời gian để tham gia các lớp học thêm, ôn luyện cuối cấp, việc ưu thế về địa điểm trung tâm, thiết kế đẹp, nhiều bạn trẻ tìm tới cửa hàng ăn nhanh còn để chụp hình "check-in", đăng tải trên các trang mạng xã hội.

Phổ biến nhất trong thực đơn đồ ăn nhanh là khoai tây chiên, gà rán, pizza, sandwich, xúc-xích, thịt xông khói… Tất cả đều được đựng trong những bao bì tương đối đẹp, bắt mắt. Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Nguyễn Văn Toản cho biết: Đằng sau sự hấp dẫn về mặt cảm quan là nhiều mặt trái của đồ ăn, như dư thừa năng lượng, nhiều đạm, nhưng lại ít vitamin, thiếu chất xơ và khoáng chất... Ngay cả khi được kiểm định đầy đủ về an toàn vệ sinh thực phẩm, những loại đồ ăn chế biến sẵn này vẫn chứa nhiều dầu, mỡ, đường. Với quy trình chế biến dưới tác động chính của nhiệt lượng lớn, những chất này dễ dàng chuyển thành những tác nhân gây ra nhiều bệnh nguy hiểm, điển hình là béo phì, tăng huyết áp, rối loạn glucose máu, các bệnh lý về tim mạch, đái tháo đường, ung thư.

Thực tế, có nhiều nghiên cứu của ngành y tế về tác hại của đồ ăn nhanh. Lượng đạm trong đồ ăn nhanh cao hơn nhu cầu chất đạm hằng ngày khoảng 15%, tương đương khoảng 120-150g. Ăn quá nhiều đạm sẽ ảnh hưởng đến thận, tăng nguy cơ sỏi thận, loãng xương và gây bệnh gút. Ngoài ra, việc đồ ăn nhanh được sử dụng tràn lan cũng là nguyên nhân khiến một số bệnh lý như tim mạch, đái tháo đường, ung thư đang có xu hướng trẻ hóa. Nhiều trường hợp phát hiện ung thư gan, sỏi thận, tiểu đường ngay ở độ tuổi từ 25- 30. Hầu hết những người này đều có quá trình sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh nhiều năm.

Phó giám đốc Trung tâm Chăm sóc sức khoẻ sinh sản Hải Phòng Nguyễn Thị Xuân Mai cho biết: Chế độ dinh dưỡng bất hợp lý là nguy cơ hàng đầu dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng của phần lớn các bệnh kể trên. Tuy nhiên, đây đều là bệnh truyền mạn tính không lây, là hậu quả của một quá trình dài ăn uống thiếu hợp lý. Do đó, nhiều người trẻ chưa ý thức được việc này nên "tặc lưỡi" cho qua.

Sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh là trào lưu du nhập từ nước ngoài vào. Để hạn chế tác hại của trào lưu này đối với sức khỏe, mỗi nhất là các bạn trẻ cần xây dựng lại chế độ ăn uống phù hợp. Trong đó, các bậc cha mẹ học sinh thường xuyên nhắc nhở con em hạn chế sử dụng đồ ăn nhanh, đồng thời, bố trí độ ăn phù hợp với thời gian biểu của các em. Đan xen giữa các bữa ăn chính của gia đình cần có những bữa phụ giúp bổ sung chất dinh dưỡng trước các ca học thêm. Các chuyên gia về dinh dưỡng khuyến cáo nên ưu tiên những loại đồ ăn có giàu chất xơ, sữa tươi, hạn chế các món chế biến bằng rán, nướng với dầu mỡ. Trong trường hợp điều kiện bắt buộc phải sử dụng đồ ăn nhanh, nên ưu tiên lựa chọn các suất ăn chứa nhiều rau như salad, canh hoặc các khẩu phần phần ăn loại nhỏ để giảm lượng thức ăn thực tế vào cơ thể, qua đó, giúp các cơ quan chức năng giảm áp lực thanh lọc độc tố cũng như dư thừa năng lượng từ thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh.

Minh An