Mênh mang biển, rừng Việt Hải
Du khách khám phá vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ tại Việt Hải.
Có 2 cung đường để du khách lựa chọn đến Việt Hải: vượt qua tuyến đường xuyên rừng dài chừng gần 10 cây số xuất phát từ trung tâm Vườn quốc gia Cát Bà hoặc ngồi tàu khoảng 45 phút từ bến tàu khách Cái Bèo. Mỗi cung đường đem lại cho du khách sự trải nghiệm và thú vị riêng. Nếu đi tàu, du khách được thoải mái ngồi phóng tầm mắt ngắm bức tranh thủy mặc được tạo nên bởi biển trời, núi non xanh thắm cùng nhịp sống, lao động trên mặt biển của ngư dân trong vùng. Nếu băng rừng, dù vất vả luồn lách tuyến đường mòn hun hút hay trèo đèo, leo dốc, nhưng du khách được biết thêm nhiều loại sinh vật, động vật mới lạ. Trong đó có cây Và Nước, loài thực vật đặc hữu của Vườn quốc gia Cát Bà mọc rất nhiều tại Ao Ếch.
Sau quãng đường với nhiều điểm nhấn thú vị, trước mắt du khách hiện lên hình ảnh hùng vĩ với những vách núi thẳng đứng xếp chồng nối tiếp nhau. Xã Việt Hải nằm lọt thỏm trong thung lũng được bao quanh bởi những dãy núi đá vôi, những cánh rừng già quanh năm vang vọng tiếng chim gọi nhau về tổ lúc chiều tà hay tiếng bầy thú í ới rủ nhau đi kiếm ăn lúc ánh bình minh vừa ló dạng. Từ bến tàu, du khách ngồi xe máy vượt qua quãng đường chừng 6 cây số nữa, qua khoảng 4-5 lần dốc, là đến trung tâm xã Việt Hải với cổng chào nhìn từ xa rất giống phần chái ngôi nhà mái ngói 3 gian “1 thò, 2 thụt” thường thấy ở các vùng quê Bắc Bộ.
Đến Việt Hải, du khách có thể đạp xe hoặc đi xe máy một vòng ngắm nhìn khung cảnh rừng núi, hỏi chuyện cuộc sống, lao động sản xuất của người dân địa phương, cùng thu hoạch lúa, khoai, sắn... hay ra biển đánh bắt tôm cá. Ở Việt Hải, gần như “toàn dân làm du lịch”, nên du khách có thể đặt nơi ăn, chốn nghỉ ở bất cứ gia đình nào. Trải nghiệm cuộc sống, lao động cùng người dân địa phương, du khách khám phá được một điều kỳ lạ: dù sinh sống tại vùng đất được bao bọc bốn bề, tứ phía là biển, nhưng rất ít người dân Việt Hải theo nghề đánh bắt hải sản. Trong số trên dưới 100 nóc nhà toàn xã, có tới gần 90% số hộ sống dựa vào trồng lúa, khoai, sắn, ngô tại cánh đồng liền kề, kết hợp với nuôi gà, vịt, lợn... Chỉ có hơn 10 hộ có tàu thuyền, chủ yếu loại nhỏ, khai thác ven bờ phục vụ nhu cầu của gia đình và bà con trong xã.
Dù điện lưới băng rừng, vượt biển ra với bà con nơi đây, toàn xã được phủ sóng điện thoại di động, có điểm truy cập internet..., nhưng Việt Hải vẫn giữ được sự “nguyên sơ” vốn có của mình. Cả xã như đại gia đình, người người, nhà nhà đều biết nhau và thân thiết như ruột thịt. Nhiều gia đình có việc gấp, vắng nhà có khi đến cả tuần, không kịp khóa cửa, cài cổng, khi trở về đồ đạc, tài sản vẫn không hề suy suyển. Xe máy, xe đạp chạy xong quẳng một góc, cũng chẳng ai “dòm ngó”. Xã Việt Hải gần như “miễn nhiễm” với các tệ nạn xã hội. Lực lượng công an xã chủ yếu làm công việc hành chính và giúp dân những công việc đột xuất, khó khăn.
Du lịch Việt Hải bắt đầu phát triển khoảng hơn 10 năm trở lại đây. Vài doanh nghiệp đầu tư dựng nhà hàng, nhà nghỉ, mở tour, tuyến..., nhưng chưa đơn vị nào thành công. Lý giải cho điều này, những người am hiểu, yêu và gắn bó với Việt Hải chia sẻ, giống như sự nguyên sơ vốn có từ bao đời nay, Việt Hải nói chung, du lịch Việt Hải nói riêng, không hợp với sự chuyên nghiệp hóa kiểu “công nghiệp” rập khuôn. Dù các doanh nghiệp “đến rồi đi”, nhưng du khách, nhất là khách nước ngoài, vẫn ùn ùn kéo về Việt Hải cả bốn mùa trong năm, bởi họ yêu thích cái khung cảnh thiên nhiên đầy thơ mộng nơi đây cùng sự tự do, tự tại. Muốn đến đâu, muốn ở bao lâu tùy thích.
Nhiều du khách từng đến và trở lại Việt Hải nhiều lần có chung tâm sự, không có gì thú vị bằng bữa cơm, dù đạm bạc với dưa cà, canh tôm, đĩa thịt kho mặn, thêm vài con cá biển rán, nhưng không phân biệt chủ- khách. Du khách được trải nghiệm homestay “trăm phần trăm”. Buổi tối quây quần bên ấm chè nghe chuyện xóm làng. Sáng sớm, được đánh thức bằng tiếng gà gáy, tiếng loẹt quẹt của chổi tre, tiếng nồi niêu, xoong chảo chủ nhà chuẩn bị bữa sáng. Chính vì vậy, du lịch Việt Hải vẫn nhộn nhịp bằng sự hồn hậu, chân chất, bằng những nét đẹp tự nhiên cả ở khung cảnh thiên nhiên lẫn tính cách con người...