Hải Phòng - Thành phố của những dòng sông

 Là thành phố cửa biển nằm bên bờ biển Đông, mạng lưới sông của Hải Phòng phong phú, đa dạng với những con sông chính cung cấp nước cho hệ thống thủy lợi và phục vụ dân sinh, lượng phù sa màu mỡ cho  đất nông nghiệp. Hải Phòng có 16 sông chính tỏa rộng khắp địa bàn thành phố với tổng độ dài hơn 300km. Trong đó có sông Đá Bạc – Bạch Đằng, sông Cấm, sông Lạch Tray, sông Văn Úc, sông Thái Bình và sông Bạch Đằng. Ngoài ra còn có nhiều con sông nhỏ khác như sông Đa Độ, sông Tam Bạc... Tổng chiều dài của toàn bộ mạng lưới sông ngòi chảy qua thành phố gần 280 kmvới mật độ lưới sông trung bình từ 0,6 – 0,8km/km².

Là một nhánh của sông Cấm nối liền với sông đào Tam Bạc. Tên gọi sông Lấp thông dụng từ năm 1925 khi có chương trình lấp khúc sông từ cổng Cảng Hải Phòng đến Nhà Triển lãm thành phố. Năm 1985, sông Lấp được cải tạo thành hồ Tam Bạc, nằm ở cuối dải trung tâm thành phố như một điểm nhấn làm đẹp cảnh quan, điều hòa không khí khu vực trung tâm. Hiện, khu vực hồ Tam Bạc là nơi diễn ra nhiều sự kiện lớn của thành phố.

2. Sông Tam Bạc:

Sông Tam Bạc là sông đào, hình thành vào năm 1886. Đây là tuyến giao thông thủy quan trọng của cửa ngõ Hải Phòng cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. Cũng là điểm giao thương đường sông nổi tiếng của Hải Phòng và các tỉnh lân cận giai đoạn đó. Sông Tam Bạc là nguồn cảm hứng sáng tác của nhiều văn nghệ sĩ trong và ngoài thành phố. Con sông này từng bước được cải tạo sạch đẹp, tạo không gian thoáng đãng khu vực cửa ngõ thành phố.

3. Sông Cấm:

Đây là nhánh của sông Kinh Môn hợp lưu với sông Kinh Thầy chảy qua nội thành Hải Phòng và đổ ra biển Đông ở cửa Cấm. Sông uốn lượn theo hình chữ M phân ranh giới giữa các huyện An Dương, Thủy Nguyên; các quận Hồng Bàng, Ngô Quyền, Hải An. Trên dòng sông này tấp nập hoạt động của Cảng Hải Phòng (cách cửa Cấm 5km). Phía Bắc dòng sông, Khu đô thị công nghiệp VSIP hiện đại đang dần định hình, tạo diện mạo mới cho đô thị Hải Phòng trong tương lai.

Thanh bình trên sông Đa Độ.

4. Sông Đa Độ:

Sông Đa Độ tiếp nước từ sông Văn Úc cung cấp hệ thống thủy lợi của huyện Kiến Thụy. Sông còn có tên gọi khác là Câu Thượng. Trước kia, sông có nhiều dòng chảy khúc quanh như chùm bầu 9 quả, nên còn được gọi bằng cái tên Cửu Biều Giang. Sau nhiều lần đổi dòng, chuyển cửa, lúc đổ vào vụng biển Bàng La của Đồ Sơn, khi đổ ra cửa sông Cổ Trai của Kiến Thụy. Vụng biển cổ xưa dần bị lấp dẫn, cửa Đại Bàng bị bồi tụ, nước sông Đa Độ không kịp thoát theo lối sông Sàng nên đổi dòng chảy về với sông Văn Úc như bây giờ. Hiện còn những dấu tích dòng chảy con sông này qua những đầm hồ mênh mông của Kiến Thụy ngày nay như đầm Lá (Kỳ Sơn), đầm Cửa Phủ (Thuận Thiên, Thụy Hương), đầm chợ Xã (Đại Hợp), đầm Cửa Đồn (Đoàn Xá)…

5. Sông Văn Úc:

Là nhánh cấp 2 của hệ thống sông Thái Bình qua Hải Dương vào Hải Phòng tại ngã ba Kênh Đồng (ngã ba Văn Úc, Lạch Tray), sông Văn Úc uốn khúc, có nơi tạo thành vụng xoáy nước như vụng Ông ở khu vực Câu Thượng. Lòng sông hình thành các doi bãi lớn như bãi Kênh Đồng, bãi phà Khuyển. Con sông này trải dài 41km, hướng chảy chủ yếu là Tây Bắc-Đông Nam, đổ ra biển tại xã Vinh Quang huyện Tiên Lãng. Sông là ranh giới tự nhiên giữa hai huyện An Lão và Tiên Lãng. Cùng với sông Lạch Tray, sông Văn Úc phân vùng An Lão, Kiến Thụy để tạo ra vùng ven biển Đồ Sơn đẹp như trong tranh. Có núi, có rừng, có biển thơ mộng thu hút hàng vạn lượt khách du lịch mỗi năm.

Vẻ đẹp của sông Văn Úc.

6. Sông Lạch Tray:

Là nhánh của sông Văn Úc, tách ra từ ngã ba Kênh Đồng, đổ ra biển tại Tràng Cát, quận Hải An, sông Lạch Tray dài 43 km. Đây cũng là một trong những con sông lớn nhất của hệ thống sông ngòi Hải Phòng. Hướng chảy chủ yếu là Tây Bắc - Đông Namđổ ra biển Đông bởi cửa Lạch Tray. Hai bên bờ có bãi triều rộng. Sông Lạch Tray là tuyến giao thông thủy quan trọng của thành phố qua các huyện, quận của Hải Phòng, gồm: An Lão, An Dương, Kiến An, Hải An, Lê Chân, Kiến Thụy. Trên dòng sông này có cầu Rào 1 dẫn đường từ nội thành ra Kiến Thụy, Đồ Sơn; cầu Rào 2 nối liền quận Ngô Quyền với quận Lê Chân; cầu Niệm nối quận Lê Chân và quận Kiến An; cầu An Dương nối quận Lê Chân và huyện An Dương. Còn những cây cầu khác vắt qua dòng sông này như: cầu An Đồng, cầu Kiến An, cầu Trạm Bạc.

Phố cổ bên sông Lạch Tray.

7. Sông Bạch Đằng:

Là nhánh của hệ thống sông Thái Bình, sông Bạch Đằng chảy qua hai tỉnh, thành phố khu vực sông Hồng là Quảng Ninh và Hải Phòng. Tính từ thượng nguồn, nơi sông đổ vào đất Cảng ở cửa Đá Bạc đến điểm cuối đổ ra cửa Nam Triệu, sông còn có tên gọi khác là Vân Cừ. Xưa kia, dòng sông này là tuyến đường thủy tốt nhất đi vào Hà Nội (Thăng Long xưa) từ miền Nam Trung Quốc. Cũng là tuyến giao thông trọng yếu lưu chuyển hàng hóa từ cửa sông Nam Triệu vào các sông Kinh Thầy, sông Đuống và đến điểm cuối là sông Hồng chảy qua Hà Nội./.

Thùy Linh - Ảnh: Vũ Dũng