15 năm thực thi Hiệp định Hợp tác nghề cá vịnh Bắc Bộ Việt Nam – Trung Quốc: Phối hợp chặt chẽ, bảo đảm môi trường hòa bình, hợp tác
Nghiêm túc thực thi pháp luật trên biển
Cảnh sát biển Việt Nam trao cờ Tổ quốc tặng ngư dân đang sản xuất trên biển.
Vịnh Bắc Bộ là một trong những vịnh lớn nhất ở Đông Nam Á (diện tích khoảng hơn 126.000 km2), địa thế bờ quanh co, nhiều eo vịnh, hệ thống các đảo, quần đảo trên vịnh cùng với dải đất liền ven biển tạo thế phòng thủ liên hoàn biển – đảo – bờ, thuận lợi cho phát triển kinh tế. Trước tình hình phức tạp về an ninh trật tự trong khu vực như: tranh chấp ngư trường, thăm dò tài nguyên dầu khí trái phép, an ninh hàng hải, tội phạm buôn lậu… ngày 29-4-2004, Chính phủ 2 nước Việt Nam – Trung Quốc ký kết Hiệp định Hợp tác nghề cá vịnh Bắc Bộ (hiệp định có hiệu lực 12 năm, mặc nhiên gia hạn 3 năm. Đây là cơ sở để lực lượng chức năng 2 nước thực thi pháp luật, duy trì sự ổn định trong khu vực.
Thực hiện các nội dung hiệp định, lực lượng CSB 2 nước được giao làm đầu mối phối hợp liên lạc, tổ chức các hoạt động giám sát, kiểm tra các hoạt động nghề cá trong khu vực vịnh Bắc Bộ. Theo đó, từ năm 2005 đến nay, lực lượng CSB 2 nước duy trì đều đặn các chuyến kiểm tra liên hợp (từ năm 2005 đến 2015 kiểm tra 1 lần/năm, từ năm 2016 đến nay kiểm tra 2 lần/năm). Chuyến kiểm tra liên hợp nghề cá vịnh Bắc Bộ giữa lực lượng CSB Việt Nam và CSB Trung Quốc từ ngày 21 đến ngày 26-4 vừa qua là chuyến kiểm tra cuối cùng trong khuôn khổ thực hiện hiệp định. Thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện sóng gió cấp 6, cấp 7, nhưng các cán bộ, chiến sĩ 2 biên đội tàu CSB 8003, 8004 (CSB Việt Nam) và biên đội tàu CSB 3305, 46305 (CSB Trung Quốc) nỗ lực, quyết tâm cao hoàn thành tốt các nội dung theo kế hoạch, bảo đảm an toàn về người, trang bị.
Thượng tá Lương Cao Khải, Phó tư lệnh Vùng CSB 1 cho biết: “Điều đáng ghi nhận trong quá trình thực hiện kiểm tra liên hợp giữa lực lượng CSB 2 nước là các hoạt động triển khai ngày càng đổi mới, toàn diện và đa dạng hơn. Trước kia, kiểm tra liên hợp đơn thuần là tuần tra chung qua các điểm trong vùng đánh cá chung, giám sát việc chấp hành pháp luật của ngư dân 2 nước. Nhưng đến nay, 2 bên có thêm những hoạt động mới, thiết thực như: giao lưu, trao đổi nghiệp vụ, chia sẻ kinh nghiệm trong thực hiện nhiệm vụ; tổ chức luyện tập tìm kiếm cứu nạn trên biển; thả cá giống bảo tồn nguồn lợi thủy sản…”
Nhiệm vụ kiểm tra tàu cá ngư dân 2 nước hoạt động trong khu vực đánh cá chung luôn được chú trọng nhất. Theo số liệu thống kê, tàu cá của ngư dân Việt Nam được cấp phép hoạt động trong khu vực đánh cá chung chỉ chiếm khoảng 17% trên tổng số 26.022 tàu cá có công suất từ 20 CV trở lên của ngư dân các tỉnh từ Quảng Ninh đến Bình Định. Trong giai đoạn đầu (2004 - 2009), lực lượng kiểm tra, kiểm soát phía Trung Quốc tiến hành xử phạt tổng cộng 44 tàu cá Việt Nam với tổng tiền phạt gần 3 tỷ đồng. Từ năm 2009 đến nay, không có tàu cá và ngư dân Việt Nam hoạt động trong vùng đánh cá chung bị xử phạt. Thực tế trên cho thấy, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân Việt Nam ngày càng nâng cao và công tác giám sát thực hiện Hiệp định Hợp tác nghề cá phát huy hiệu quả cao.
Duy trì công tác phối hợp khi hiệp định hết hiệu lực
Tháng 6-2019, Hiệp định Hợp tác nghề cá vịnh Bắc Bộ Việt Nam – Trung Quốc hết hiệu lực, mặc dù tình hình an ninh trong khu vực được giữ vững, ổn định, nhưng cũng không thể chủ quan, lơ là. Phó trưởng Phòng Pháp luật (Bộ Tư lệnh Vùng CSB 1) Nguyễn Thanh Hương cho biết: Tình hình trên biển có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, các đối tượng thường lợi dụng sự “vắng bóng” của lực lượng chức năng trên biển để tiến hành các hoạt động vi phạm. Trong khi đó, lực lượng, phương tiện, thiết bị của các lực lượng chức năng còn khá “mỏng”, công tác tuần tra, kiểm soát còn hạn chế nên việc phát hiện, ngăn chặn, xử lý chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Do đó, bên cạnh thực thi pháp luật, lực lượng CSB chú trọng đến công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho ngư dân các tỉnh ven biển vịnh Bắc Bộ, cung cấp thông tin, kỹ năng xử lý tình huống trên biển để ngư dân nắm bắt, thực hiện.
Theo thượng tá Lương Cao Khải, Phó Tư lệnh Vùng CSB 1, khi hiệp định hết hiệu lực, lực lượng CSB đề xuất cần các hình thức hợp tác mới giữa lực lượng thực thi pháp luật và giữa các cơ quan có liên quan của Việt Nam và Trung Quốc. Theo đó, CSB Việt Nam và CSB Trung Quốc vừa ký biên bản ghi nhớ hợp tác, trong đó thiết lập đường dây nóng, trao đổi, cung cấp thông tin trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Định kỳ hằng tháng, 2 bên thông báo cho nhau về tình hình tàu cá hoạt động trong vùng biển vịnh Bắc Bộ, những sai phạm, xử lý cụ thể. Đồng thời, tổ chức các hoạt động tuần tra chung giữa lực lượng CSB 2 nước trong khu vực bằng nhiều hình thức khác nhau; tăng cường phối hợp với các lực lượng: Bộ đội biên phòng, Hải quân, Kiểm ngư…/.
Sau 15 năm thực hiện hiệp định, lực lượng CSB Việt Nam và CSB Trung Quốc phối hợp thực hiện 17 chuyến kiểm tra liên hợp nghề cá tại vịnh Bắc Bộ; điều động 237 lượt tàu hoạt động trên biển, phát hiện hơn 13.000 lượt tàu cá nước ngoài vi phạm; xử phạt vi phạm hành chính 14 lượt tàu với tổng số tiền gần 3,6 tỷ đồng.