Bác Hồ với Hải Phòng
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm và làm việc với Đảng bộ, quân và dân Hải Phòng – Kiến An 9 lần. Cụ thể:
Lần thứ Nhất Bác Hồ về thăm Hải Phòng
- Đúng 16 giờ ngày 20-10-1946, chiến hạm Đuymông Đuyếcvin (Dumont D’ureville) đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh cập bến Ngự, cảng Hải Phòng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh trên boong tầu Đuymông Đuyêvin (Dumont D' urville)
khi tàu vào cảng Hải Phòng.
Con tàu rú hồi còi dài, làm rung động trái tim hàng vạn người đến đón Bác chiều thu hôm đó. Bác xuất hiện trên boong tàu với bộ kaki bạc trắng. Đồng bào Hải Phòng, Kiến An đứng chật bến cảng hò reo, hô vang khẩu hiệu Hồ Chủ tịch muôn năm! Còi tại Nhà hát thành phố dõng dạc cất lên báo tin vui Bác đã về, đặt chân lên đất Cảng. Bác dự lễ chào cờ và duyệt đội danh dự Việt – Pháp (Đội danh dự của Quân đội nhân dân Việt Nam và lục quân, hải quân Pháp). Phần nghi lễ xong, Bác quay lại bến Ngự cám ơn các đoàn đại biểu nhân dân, nhận hoa của nhân dân thành phố và ôm hôn hai em thiếu nhi chạy tới đón Bác. Tiếng hò reo vang động các đường phố khi xe Bác đi qua (Đường Hoàng Văn Thụ - khi đó được đặt tên là đại lộ Trần Phú). Nhiều người trào nước mắt khi nhìn thấy Bác vẫn mạnh khỏe sau chuyến đi dài. Bác về làm việc và nghỉ tại trụ sở Ủy ban Hành chính thành phố (Trường tiểu học Minh Khai, quận Lê Chân hiện nay).
Nhân dân Hải Phòng đón Bác về thăm
Tối hôm đó, Ủy ban Hành chính thành phố mở tiệc chiêu đãi. Bác tiếp đại tá Tulenges, viên Hạm trưởng chiến hạm Đuymông Đuyếcvin và phu nhân; tiếp bạn cũ từ thuở làm bồi bếp trên tàu được tin Bác về đã đến thăm. Cụ già Thuyết giọng run run: Thưa Hồ Chủ tịch! Bác ngắt lời: Cứ gọi tôi là Ba như trước (Cụ Thuyết bị mù. Khi về Thủ đô, Bác cho người đón cụ lên Hà Nội chữa mắt).
- 5 giờ sáng ngày 21-10, Bác dùng xe, bí mật đi một vòng quanh thành phố và tỏ ý khen ngợi phong trào thể dục, rèn luyện thân thể của nhân dân Hải Phòng. Tám giờ, Bác tiếp các đoàn đại biểu Kiến An, Hòn Gai, Quảng Yên, Thái Bình, Nam Định, Bắc Ninh… Một cụ già tặng Bác bức thêu 4 chữ:”Nhất ngôn hưng bang”. Một người khác tặng Bác cây gậy làm bằng trăm đốt xương của một con trăn… Sau đó, Người xuống sân trụ sở Ủy ban Hành chính thành phố tiếp các thân hào, thân sĩ và đại biểu các đoàn thể thành phố Hải Phòng. Người ký vào sổ vàng cho một số đoàn thể, tổ chức. Người ghi trong sổ vàng của Ban bình dân học vụ thành phố:“Ra sức chống giặc dốt cho dân tộc Việt Nam trở thành dân tộc thông thái”; ghi sổ vàng của Trường huấn luyện thanh niên Tô Hiệu:
Thanh niên đoàn kết
Gắng học tập
Gắng công tác
Tiến lên!
Tiến lên!
Tiếp đó, Bác tiếp các nhà văn ViệtNamvà nước ngoài.
- 10 giờ 15 phút, Người dự mít tinh do sở Ủy ban Hành chính thành phố tổ chức tại vườn hoa bên sông Lấp (khu vực nhà triển lãm hiện nay). Sau khi nói về tình cảm đồng bào đối với Bác và của Bác đối với đồng bào trong những ngày Người ở thăm nước Pháp để tìm phương sách giữ nước: “Trong 4 tháng 20 ngày, đồng bào nhớ tôi và tôi cũng trong 4 tháng 20 ngày tôi nhớ đồng bào”. Bác kết thúc buổi nói chuyện bằng một câu đầy ý nghĩa: “Bây giờ nắng, đồng bào vì đợi tôi đã lâu, khát nước, xin đồng bào trở về gắng sức làm việc cho nước vững vàng”.
- Sau cuộc nói chuyện, Bác về Hà Nội bằng chuyến xe lửa đặc biệt. Hàng vạn quần chúng trên dọc tuyến đường sắt lưu luyến tạm biệt Bác. Trước khi rời Hải Phòng, Người viết:”Khuyên đồng bào miền bể thực hành đời sống mới, ra sức kiến thiết”. Bút tích này được đăng trên báo Dân chủ(1).
(Bài sau: Lần thứ hai Bác về thăm Hải Phòng)
(1) Theo báo Dân chủ, số 348, ngày 22-10-1946 và Hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.