Nhiều nông dân xã Bát Trang bỏ cây vải, chuyển cây trồng khác: Lợi trước mắt, khó lâu dài
Tự phát theo phong trào
Một số vườn thanh long quy mô lớn ở thôn Trực Trang, xã Bát Trang.
Còn nhớ hơn chục năm trước, nhiều người dân xã Bát Trang đua nhau mở rộng diện tích trồng vải. Vải thiều không chỉ được trồng trong vườn, mà nhiều hộ còn chuyển đổi diện tích cấy lúa sang lập vùng trồng vải ngoài ruộng, vùng bãi ven sông…, cho hiệu quả kinh tế khá cao vào lúc đó. Tuy nhiên, 2-3 năm gần đây, người trồng vải hầu như chỉ trông vào diện tích vải sớm. Mùa thu hoạch vải thiều chính vụ thường lâm vào cảnh “được mùa, mất giá”, “được giá, mất mùa”. Năm nay cũng vậy, ảnh hưởng của thời tiết bất thường, người trồng vải quả ở xã Bát Trang chỉ thu hoạch được vải sớm. Đến thời điểm này, phần lớn cây vải thiều trên địa bàn xã lác đác quả xanh, nguy cơ cao mất mùa, trong khi giá vải quả trên thị trường khá cao. Trồng vải ngày càng kém hiệu quả nên từ năm 2017 đến nay, một số người trồng vải quả trên địa bàn xã phá bỏ bớt vườn vải thiều, chuyển đổi sang trồng cây khác, trong đó phổ biến là thanh long (chiếm hơn 40 ha). Thôn Trực Trang có diện tích vườn trồng vải chuyển đổi sang trồng thanh long nhiều nhất xã (khoảng gần 30 ha). Một số “miệt vườn” trồng thanh long với quy mô 3-4 ha. Bên cạnh đó, hàng chục hộ khác đang tiếp tục chuyển đổi với diện tích nhỏ hơn. Các thôn khác như Hạ Trang, Quán Trang, Trung Trang, Ích Trang, diện tích chuyển đổi khoảng 2-3 ha. Ở thôn Quán Trang, người dân không chỉ chuyển đổi sang trồng thanh long mà còn trồng đặc sản của các vùng miền khác như bưởi da xanh, bưởi Diễn…
Việc chuyển đổi tự phát một số diện tích trồng vải sang các cây trồng khác bước đầu đem lại hiệu quả cao cho người trồng. Anh Lê Văn Triều ở thôn Trực Trang cho biết, 3 năm trước, gia đình chỉ trồng thử nghiệm thanh long với diện tích nhỏ, lẻ, thấy rõ hiệu quả kinh tế.. Hiện, gia đình mở rộng vườn thanh long lên 4-5 ha. Bà Đoàn Thị Tình ở thôn Quán Trang có hơn 100 cây vải thiều đang dần dần bị phá bỏ chuyển sang trồng khoảng 50 cây bưởi da xanh, có thời điểm thu hoạch quả bán được 50 nghìn đồng/kg. Hiện, vườn của bà chỉ còn giữ lại một số cây vải cho quả sớm.
5 năm trước, xã Bát Trang (An Lão) có diện tích trồng vải quả khoảng hơn 300 ha. Hiện nay, toàn xã chỉ còn gần 160 ha. Trong đó diện tích vải sớm chiếm hơn 60%, vải thiều chính vụ chiếm gần 40%. Từ năm 2017, đến nay, nông dân xã Bát Trang (An Lão) chuyển đổi hơn 100 ha diện tích trồng vải thiều sang trồng các cây khác …
Vận động nâng cao chất lượng cây trồng truyền thống
Chủ tịch UBND xã Bát Trang Phan Viết Lệ cho biết, việc chuyển đổi trồng thanh long hay các cây trồng khác do nông dân tự phát. Trước mắt, trồng thanh long đem lại hiệu quả cao hơn trồng vải. Song khó có thể khẳng định được cây trồng này có bền vững hay không. Vì thực tế, thanh long là trái cây của phươngNam, khi trồng tại địa phương về lâu dài sẽ khó hợp điều kiện khí hậu thổ nhưỡng. Vài năm sau, cây trồng không phát huy hiệu quả, nông dân lại phá bỏ, sẽ rơi vào vòng luẩn quẩn về chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp. Hiện nay, chính quyền địa phương vận động nông dân giữ cây trồng truyền thống với diện tích nhất định. Bên cạnh đó, khuyến khích bà con cân nhắc, lựa chọn cây trồng để chuyển đổi phù hợp dưới sự chỉ đạo sản xuất của xã; hạn chế chuyển đổi ồ ạt, tự phát.
Theo Phó chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt- Bảo vệ thực vật Hải Phòng Đoàn Hữu Thanh khẳng định, trên địa bàn thành phố có xã Bát Trang là vùng vải truyền thống, có thể cung cấp sản lượng vải thiều lớn.
Thời gian qua, các ngành chức năng như Sở Nông nghiệp-Phát triển nông thôn, Sở Khoa học - Công nghệ tạo điều kiện cho địa phương xây dựng nhãn hiệu tập thể cho đặc sản vải thiều nơi đây; tổ chức làm đề tài nghiên cứu, nâng cao chất lượng cây vải thiều tại vùng vải Bát Trang….Vì vậy, diện tích vải thiều của Bát Trang cần được phát triển ổn định, bền vững, định hướng nâng cao chất lượng với sự giúp đỡ của cơ quan chức năng, từng bước xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, kết hợp sản xuất và chế biến… Thời gian tới, xã Bát Trang cần rà soát lại diện tích trồng vải thiều kém hiệu quả, phối hợp với các cơ quan chức năng thuộc Sở Nông nghiệp-Phát triển nông thôn như Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng, Chi cục Trồng trọt-Bảo vệ thực vật Hải Phòng, Chi cục Phát triển nông thôn tìm giải pháp khắc phục để nâng cao chất lượng sản phẩm vùng vải thiều. Tranh thủ chương trình “Mỗi xã một sản phẩm (OCOP)” đang được triển khai để xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, thực hiện việc xúc tiến thương mại sản phẩm đến mùa thu hoạch. Các đoàn thể địa phương tích cực tuyên truyền người dân cần phối hợp với cơ quan chức năng để chuyển đổi cây trồng phù hợp, tích cực ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất hiệu quả…