Xây dựng và phát triển Hải Phòng trở thành thành phố có trình độ phát triển cao trong nhóm thành phố hàng đầu châu Á và thế giới: Cơ hội, thách thức và triển vọng (kỳ cuối)
Kỳ cuối: Quyết tâm vươn tới mục tiêu
Một góc đô thị Hải Phòng.
Tầm nhìn và sứ mệnh
Quá trình triển khai thực hiện NQ 32 của Bộ Chính trị cũng đã mang đến những nhận thức mới về mục tiêu xây dựng và phát triển thành phố trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Song song với việc thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, năm 2008, lần đầu vấn đề về xây dựng Hải Phòng theo hướng thành phố quốc tế được UBND thành phố đề ra trong Quyết định số 66 ngày 11- 1-2008 phê duyệt “Đề án về phát triển công tác đối ngoại thành phố Hải Phòng đến năm 2020”.
Sau đó, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hải Phòng lần thứ 14 xác định Hải Phòng từng bước phấn đấu trở thành thành phố quốc tế. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 15 tiếp tục khẳng định: “Xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố Cảng xanh, văn minh hiện đại”, “mang tính quốc tế cao”.
Như vậy, có thể thấy rằng, Đảng bộ thành phố đổi mới tư duy và có cách tiếp cận mới, thích ứng với xu thế phát triển chung của các đô thị trên thế giới. Đặc biệt, NQ 45 của Bộ Chính trị lần này đặt ra cho Hải Phòng những mục tiêu phấn đấu với yêu cầu rất cao và rất cụ thể: Đến 2025, hoàn thành mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đến năm 2030 trở thành thành phố công nghiệp phát triển hiện đại, thông minh, tầm cỡ khu vực Đông Nam Á; đến năm 2045 trở thành thành phố có trình độ phát triển cao trong nhóm các thành phố hàng đầu châu Á và thế giới.
Sự hình thành và phát triển của các thành phố theo hướng đô thị toàn cầu, đô thị quốc tế, đô thị xanh hay đô thị thông minh là xu thế chung của thời đại, mang tính tất yếu, khách quan trong kỷ nguyên toàn cầu hóa. Các thành phố này đóng vai trò như là trung tâm của mạng lưới xuyên quốc gia, kết nối những dòng chảy về vốn, công nghệ, hàng hóa, dân số và các lĩnh vực văn hóa - xã hội của thế giới. Ở các thành phố này, toàn cầu hóa chính là động lực để phát triển.
Đối với thành phố Hải Phòng, mặc dù quy mô nền kinh tế còn nhỏ bé, chưa được đánh giá xếp hạng trong hệ thống thành phố của thế giới, nhưng ngay từ khi ra đời, cuối thế kỷ 19, Hải Phòng đã mang sứ mệnh là “mắt xích” trong hệ thống liên kết quốc tế và qua hơn một thế kỷ xây dựng, phát triển, Hải Phòng vẫn là “cửa chính ra biển”, là đô thị cảng biển lớn nhất miền Bắc. Định hướng xây dựng Hải Phòng từng bước trở thành thành phố quốc tế, thành phố xanh, thông minh, trở thành đô thị lớn ở châu Á là phù hợp xu thế phát triển chung của các đô thị trên thế giới, cũng như với tiềm năng, vị thế của Hải Phòng.
Đó là chặng đường dài, có nhiều thuận lợi nhưng cũng rất nhiều khó khăn, thách thức. Vì vậy, cần có sự quan tâm đầu tư để nghiên cứu một cách nghiêm túc và sâu sắc về lý luận và thực tiễn của vấn đề này nhằm giúp công tác quy hoạch, hoạch định chính sách mang tính đột phá, thực hiện thắng lợi NQ 45 của Bộ Chính trị, chuẩn bị cho Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 16.
Một số vấn đề đặt ra
Để thực hiện thắng lợi NQ 45 của Bộ Chính trị trong khoảng thời gian 25 năm tới, chúng tôi cho rằng, cần quan tâm, chú ý những vấn đề sau:
Một là, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân thành phố và cộng đồng doanh nghiệp nhận thức rõ về vai trò và tầm quan trọng NQ 45 của Bộ Chính trị, phát huy truyền thống của một thành phố năng động, sáng tạo, giữ vững và phát huy những thành quả đạt được trong những năm qua, quyết tâm đẩy mạnh và đi đầu cả nước trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trở thành động lực phát triển của vùng Bắc bộ và cả nước, bảo đảm duy trì nhịp độ tăng trưởng ở mức cao, bình quân 13- 15%/năm trong thời gian dài.
Trước mắt tập trung phấn đấu hoàn thành mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa vào năm 2025. Đồng thời cần nghiên cứu đề xuất những cơ chế, chính sách đột phá, như chính sách của các khu thương mại tự do thành công trên thế giới, nhằm bảo đảm tính khả thi những mục tiêu đề ra.
Hai là, tập trung chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh” dựa trên cơ sở phát triển các ngành sản xuất các sản phẩm công nghiệp cao cấp như: sản phẩm điện tử, điện tử viễn thông, sản xuất ô tô, điện thoại thông minh, vật liệu mới. Hiện đại hóa các lĩnh vực dịch vụ, nhất là dịch vụ cảng biển, để Hải Phòng trở thành trung tâm dịch vụ cảng, vận tải biển, logistics lớn của cả nước và quốc tế. Hiện đại hoá và mở rộng các dịch vụ hàng không, tài chính, ngân hàng; nâng cao chất lượng và đa dạng hoá các dịch vụ thương mại, du lịch, xây dựng Hải Phòng sớm trở thành Trung tâm hội chợ, triển lãm mang tầm quốc gia và quốc tế.
Ba là, đẩy nhanh quá trình đô thị hóa, xây dựng kết cấu hạ tầng và phát triển đô thị Hải Phòng theo hướng “3 trong 1”: là đô thị quốc tế, đô thị thông minh và đô thị xanh. Bên cạnh việc hình thành khu đô thị Bắc sông Cấm cùng Trung tâm Hành chính - chính trị mới, hiện đại, cần sớm thành lập thêm một số quận mới để nâng cao tỷ lệ và mức độ đô thị hóa.
Cần rất chú trọng việc nghiên cứu kinh nghiệm thành công, cũng như không thành công của những thành phố được chọn làm hình mẫu so sánh để quy hoạch, thiết kế đô thị, bảo đảm tính tương thích mềm dẻo với mọi thay đổi của đô thị theo thời gian, bảo đảm chất lượng sống và làm việc tốt, bảo vệ môi trường sống trước mọi tác động thiên nhiên hoặc nhân tạo, chia sẻ các lợi ích công cộng cho người dân một cách công bằng.
Đặc biệt là coi trọng việc bảo tồn, giữ gìn khu đô thị trung tâm cũ vì đây là hồn cốt và bản sắc mang đậm dấu ấn kiến trúc và văn hóa Hải Phòng. Cần sớm nghiên cứu xây dựng hệ thống giao thông ngầm hoặc trên cao để giảm thiểu tác hại của tắc nghẽn giao thông, kết nối thuận lợi với trung tâm mới của thành phố.
Bốn là, tích cực và chủ động hội nhập quốc tế toàn diện trên các lĩnh vực. Chủ động nắm bắt cơ hội, khai thác có hiệu quả cao những thuận lợi, đồng thời đối phó những thách thức khi Việt Nam thực hiện đầy đủ hơn các cam kết quốc tế, ký kết và tham gia các hiệp định thương mại song phương, đa phương. Củng cố và tăng cường quan hệ với các đối tác, nhất là các đối tác có tầm quan trọng chiến lược đối với sự phát triển của thành phố; gắn kết lợi ích giữa thành phố với các đối tác. Tranh thủ sự hợp tác, hỗ trợ quốc tế, tiếp thu tri thức, nhất là về quản lý, khoa học - công nghệ. Coi trọng yếu tố bảo đảm quốc phòng, an ninh với việc tạo dựng môi trường đầu tư hấp dẫn, an toàn và thông thoáng.
Năm là, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa- hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Rà soát, hoàn chỉnh quy hoạch mạng lưới cơ sở đào tạo trên địa bàn. Xây dựng cơ chế, chính sách sử dụng, đãi ngộ nhân lực, nhất là nhân lực cho các khu công nghiệp, khu kinh tế; đẩy mạnh hơn các hoạt động xúc tiến, khuyến khích đầu tư quốc tế vào lĩnh vực giáo dục- đào tạo. Đầu tư nâng cấp, hoàn thiện Trường đại học Hải Phòng, Trường đại học Hàng Hải, Trường đại học Y- Dược Hải Phòng, xây dựng đại học quốc tế. Củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động dạy nghề, phát triển các trường dạy nghề. Xúc tiến, khuyến khích, hỗ trợ việc hợp tác đào tạo với các cơ sở đào tạo chất lượng cao của nước ngoài. Thực hiện đào tạo nghề trình độ cao theo chuẩn quốc tế, hình thành đội ngũ lao động có trình độ cao, đáp ứng nhu cầu lao động của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Quan tâm xây dựng nhà ở gắn với các tiện ích sinh hoạt cho người lao động trong các khu công nghiệp tập trung.
Sáu là, phát huy các giá trị văn hóa, nhất là các lễ hội, sản phẩm văn hóa truyền thống giàu bản sắc, là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn, Lễ hội Minh Thề, Lễ hội Xa Mã - Hoàng Châu...) để Hải Phòng không chỉ là một thành phố công nghiệp mà còn là một thành phố văn hóa. Nâng cao chỉ số phát triển con người (HDI) Hải Phòng, xây dựng con người Hải Phòng phát triển toàn diện cả về trí lực và thể lực với các đặc trưng năng động, sáng tạo, thân thiện, có tầm nhìn xa; thích ứng với cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và thành phố. Kiến tạo môi trường sống và làm việc thuận lợi, có tính cạnh tranh cao, để thu hút các công dân toàn cầu đến sinh sống và làm việc, tận dụng kinh nghiệm và chất xám của họ làm cầu nối, xúc tiến quá trình kết nối, đầu tư của các doanh nghiệp, chọn thành phố là điểm đến lý tưởng để làm ăn lâu dài và sinh sống.
Bảy là, đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, chỉ đạo trong việc triển khai tổ chức thực hiện nghị quyết của Bộ Chính trị theo phương châm hành động quyết liệt – huy động và tập trung mọi nguồn lực - không dàn trải - bảo đảm hiệu quả và lợi ích lâu dài. Đặc biệt coi trọng công tác cán bộ, lựa chọn đội ngũ cán bộ có đủ năng lực, phẩm chất, trí tuệ, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Đây là khâu có ý nghĩa then chốt, quyết định việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết của Bộ Chính trị.
(Xem từ số báo Hải Phòng hằng ngày ra ngày 17-6-2019)