Đoàn Chèo Hải Phòng: Đổi mới, sáng tạo đến với người xem
Lấy tích xưa để nói chuyện nay
Cảnh trong vở “Phúc đức tại tâm” do các nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Chèo Hải Phòng biểu diễn.
Tối 27-6, Nhà hát Tháng Tám lại sáng đèn trong buổi Đoàn Chèo Hải Phòng tổng duyệt, báo cáo Hội đồng nghệ thuật Sở Văn hóa-Thể thao vở diễn mới với tựa đề “Phúc đức tại tâm”. Dù vở chưa ra mắt chính thức nhưng trước giờ biểu diễn, khá đông người xem có mặt, không khí buổi diễn thêm náo nức.
Vở diễn “Phúc đức tại tâm” gồm 5 màn, do tác giả Vũ Huy Thành, viết kịch bản, nghệ sĩ Lê Thanh Tùng đạo diễn, NSƯT Hồng Minh phụ trách biên đạo múa. Kéo dài trong hai giờ, lấy bối cảnh thời phong kiến, nội dung vở diễn xoay quanh nhân vật bà Hà Phương-vợ quan tri phủ Lê Tất Đạt- bị chồng phụ bạc và đuổi ra khỏi nhà. Một mình nuôi con khôn lớn, những tưởng được hưởng hạnh phúc khi con trai đi thi, đỗ đạt công danh, bà Hà Phương phải chứng kiến cảnh con trai bị tống vào ngục do bài thi bị kẻ khác đánh tráo… Việc đến tai vua, mẹ con bà Hà Phương được giải oan, kẻ gian ác bị trừng trị. Vở diễn đem tới người xem nhiều cung bậc cảm xúc, lúc tức giận với thói đời ngang ngược, lúc vui cười khi nghe những mảng miếng hài hước được cài cắm khéo léo, lúc hạnh phúc khi công lý được thực thi.
Ngoài “Phúc đức tại tâm”, với các vở diễn lớn được Đoàn Chèo dàn dựng hằng năm, như: “Hào khí Bạch Đằng Giang”, “Của thiên trả địa”, “Đồng tiền Vạn Lịch”, “Thạch Sùng”, “Định phúc Táo quân”... đều được lấy tứ từ các câu chuyện dân gian để truyền tải một thông điệp cuộc sống nào đó đến người nghe, người xem, mà mỗi câu chuyện đều ít nhiều có giá trị thời sự. Ông Nguyễn Như Diên, một người yêu thích nghệ thuật chèo ở phố Cát Dài (quận Lê Chân) nhận định: “Bản sắc của chèo chính là tính ước lệ tượng trưng. Ở vở diễn mới này, hay các vở diễn trước đó, tập thể nghệ sĩ, diễn viên của Đoàn thể hiện được bản sắc này thông qua việc lấy chuyện xưa để nói chuyện nay. Bối cảnh vở diễn, nội dung vở diễn đề cập thời phong kiến, nhưng câu chuyện lại có tính thời sự. Đó là chuyện đánh tráo bài thi, là chuyện chạy chọt “mua điểm” nóng hổi trong thi cử mà báo chí nêu lên. Nói rộng hơn, các vở diễn đều đề cập câu chuyện về lòng trung thực của con người hay thuyết nhân-quả trong đời sống xã hội hiện nay”.
Để chèo đến với người xem
Là một đoàn nghệ thuật địa phương, hoạt động trong bối cảnh khó khăn khi công chúng. nhất là giới trẻ ít thiết tha với nghệ thuật truyền thống, lại đứng trước xu hướng sắp xếp, sáp nhập các đoàn nghệ thuật trên địa bàn thành phố, khiến tâm lý nghệ sĩ, diễn viên ít nhiều bị tác động, nhưng tập thể nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Chèo vẫn nỗ lực bám nghề. Ngoài đổi mới nội dung các vở diễn lớn hằng năm, đoàn cũng chia nhỏ các trích đoạn để phục vụ lượng người xem nhất định tại sân khấu Nhà Kèn, sân đình Hàng Kênh vào các dịp lễ, tết hay biểu diễn trong các lễ hội khai bút tại Khu tưởng niệm các vua nhà Mạc, lễ hội Nữ tướng Lê Chân và nhiều lễ hội khác trong và ngoài thành phố.
Một thành viên Hội đồng nghệ thuật Sở Văn hóa-Thể thao nhận xét, trong thời điểm hoạt động khó khăn như hiện nay, việc trụ được, tổ chức nhiều buổi biểu diễn phục vụ người dân như Đoàn Chèo cũng là sự nỗ lực lớn. Điều đó không chỉ thể hiện sự năng động, “bươn trải” vì đời sống “cơm áo, gạo tiền”, còn thể hiện khả năng sáng tạo, chịu khó mày mò, tâm huyết giữ gìn, đem nghệ thuật truyền thống phục vụ người xem của tập thể nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Chèo.
NSƯT Trần Tường, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu thành phố đánh giá, ngoài việc chia nhỏ các trích đoạn để diễn tại nhiều sự kiện, Đoàn Chèo hiện đang có trong tay lực lượng diễn viên khá đều tay, biết tranh thủ diễn viên của các đoàn nghệ thuật khác khi diễn vở lớn, tạo sự tươi mới trong hoạt động nghệ thuật. “Trong vở “Phúc đức tại tâm”, nhìn chung các diễn viên khá tròn vai, nhất là hai diễn viên Hoàng Yến (vai bà Hà Phương) và Thùy Dương (vai Xoan) thể hiện tốt khả năng diễn xuất nội tâm nhân vật qua ánh mắt, giọng hát hay tay múa chèo điêu luyện. Hay trong vở “Hào khí Bạch Đằng Giang” năm 2018, đoàn “mượn” được một số diễn viên của Đoàn Nghệ thuật Múa rối, Đoàn Cải lương để đóng vai phụ. Tôi cho rằng đó là cách làm hay của lãnh đạo đoàn”./.