Đậm đà mắm Cáy đất Tiên
Theo người dân địa phương, để làm được mắm cáy ngon đòi hỏi rất công phu. Đầu tiên, phải chọn cáy và muối. Cáy phải phân loại to nhỏ riêng để có cách xử lý thích hợp, muối phải là muối hạt to mua vào cuối năm. Không dùng muối mỏ vì muối mỏ chát, ảnh hưởng ngay tới vị ngọt của mắm.
Kỹ thuật chế biến mắm không cầu kỳ nhưng phải là người có kinh nghiêm pha chế để có những mẻ mắm ngon, lên màu đẹp. Cáy được rửa sạch, bóc yếm, để ráo nước, đem ướp muối khoảng 20 phút cho ngấm đều, dùng cối giã dập gọng hay xay nhỏ, rồi cho vào máy xay cho thật nhuyễn, sau đó trộn kỹ theo tỉ lệ cứ 1 kg cáy với 3 lạng muối, rồi đưa vào chum bọc kín miệng lại, để chỗ kín nhưng phải bảo đảm thoáng mát. Khoảng chục ngày sau, gặp lúc trời nắng đem chum sành mắm cáy ra sân phơi. Ban ngày phơi nắng, đêm đến phơi sương. Chum mắm phơi chừng 5-7 ngày một tuần, khi mắm ngấu là lúc trộn thính gạo và một chút men rượu. Men rượu có tác dụng tạo mùi thơm quyến rũ cho nước mắm cáy sau này. Để có hũ mắm ngon thì việc xử lý chum, vại sành cũng là một yếu tố quan trọng, phải ngâm chum sành bằng cách ngâm nước vôi trong hằng tuần, đánh rửa kỹ, phơi khô. Miệng hũ bịt vải màn trắng trên miệng chum đè viên gạch men.
Do cách chế biến cẩn thận, vệ sinh, bảo đảm kỹ thuật nên mắm cáy của Tiên Lãng ngon, đặc, có màu gạch non đỏ, giống màu đất phù sa. Mùi mắm nồng nồng, ngai ngái, ăn vào có vị ngọt, giàu đạm, thơm hương đặc trưng. Hiện nay, tại một số nhà hàng ở huyện trung tâm Tiên Lãng, 3 xã đường 10 và một số xã như Tiên Tiến, Quyết Tiến…đều có sản phẩm mắm cáy đóng chai, lọ bán cho du khách với giá trung bình từ 80.000 đến 90.000 đồng/lít.
Khi ăn mắm cáy, vắt chanh vào quấy kỹ, bát mắm sủi bọt bồng, thêm nhánh tỏi đập nhỏ và mấy lát ớt, dùng chấm với thịt ba chỉ luộc, cà muối xổi, hay các loại rau muống, khoai lang luộc… mang lại bữa cơm gia đình đậm chất quê, ngọt ngào, đầm ấm, mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng, an toàn thực phẩm. Mắm cáy Tiên Lãng đang dần trở thành món đặc sản nổi tiếng mang đậm hương vị đồng quê /.