Xây dựng chính quyền điện tử khó thành nếu thiếu "công dân điện tử"
Thiếu “công dân điện tử”
Giải quyết thủ tục hành chính phục vụ người dân tại bộ phận “một cửa” phường Gia Viên (quận Ngô Quyền). Ảnh: TRUNG KIÊN
Đầu giờ sáng, khá đông người dân đến nộp hồ sơ tại Bộ phận “một cửa” của UBND quận Dương Kinh. Anh Nguyễn Thành Vinh, tổ dân phố 3B, phường Hải Thành (quận Dương Kinh) cho biết, anh đến đây để nộp hồ sơ đăng ký chuyển quyền sử dụng đất. Hỏi lý do tại sao không nộp hồ sơ trực tuyến cho đỡ mất công đi lại, anh Vinh giải thích: Muốn đến tận nơi liên hệ giải quyết mới yên tâm. Tôi không thạo lắm về công nghệ thông tin nên không biết thao tác thế nào để nộp hồ sơ trực tuyến”.
Trong khi đó, Cổng thông tin điện tử của quận Dương Kinh giới thiệu khá chi tiết, cụ thể về dịch vụ công trực tuyến như: Danh mục thủ tục hành chính, danh mục thủ tục hành chính thực hiện qua dịch vụ bưu chính công ích, hệ thống một cửa điện tử... Tuy nhiên, nhiều người dân trên địa bàn quận vẫn lựa chọn đến trụ sở UBND quận, phường để giao dịch, thay vì sử dụng các tiện ích công qua mạng, vì... sử dụng máy tính chưa thành thạo. Đồng chí Lê Lương, Chủ tịch UBND quận Dương Kinh cho biết: Mặc dù quận tích cực tuyên truyền trên hệ thống loa phát thanh của các phường, nhưng do trình độ công nghệ thông tin của nhiều người dân còn hạn chế, nên ít người thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Để vận hành chính quyền điện tử, cần có “công dân điện tử”, nhưng nhiều tổ chức, cá nhân chưa “mặn mà” với các dịch vụ công trực tuyến, vẫn trực tiếp đến các cơ quan công quyền để giải quyết thủ tục hành chính. Đây chính là vấn đề đặt ra đối với quận trong quá trình xây dựng chính quyền điện tử.
Theo Sở Thông tinTruyền thông, tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến ở nhiều địa phương, sở, ngành rất thấp. Cụ thể, trong tháng 5-2019, nhiều quận, huyện như: An Dương, Lê Chân, Dương Kinh, Kiến Thụy, Đồ Sơn, Cát Hải không có tổ chức, cá nhân nộp hồ sơ trực tuyến. Tương tự, một số sở như Lao động-Thương binh và Xã hội, Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngoại vụ, Kế hoạch- Đầu tư, Nội vụ, Ban quản lý Khu kinh tế Hải Phòng cũng không có tổ chức, cá nhân nộp hồ sơ trực tuyến. Điều đó cho thấy, dù hạ tầng công nghệ thông tin đầy đủ, các dịch vụ công trực tuyến đã sẵn sàng phục vụ, song nếu thiếu “công dân điện tử”, “doanh nghiệp điện tử”, công cuộc xây dựng thành phố thông minh, chính quyền điện tử khó có thể triển khai thực hiện đạt kết quả như mong muốn.
Trong 5 tháng đầu năm 2019, có 151.946 hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận trên Cổng dịch vụ công thành phố, có 156.895 hồ sơ đã giải quyết, 149.642 hồ sơ đã trả kết quả cho công dân.
Xây dựng dịch vụ công trực tuyến đơn giản, dễ thực hiện
Hiện, từ cấp thành phố tới các quận, huyện, xã, phường có nhiều nỗ lực trong áp dụng công nghệ thông tin, triển khai thực hiện các dịch vụ công trực tuyến. Song, mới chỉ đầu tư thiết bị và đào tạo “công chức điện tử”. Trong khi đó, người dân mới là đối tượng trung tâm để thực hiện cải cách thủ tục hành chính. Do đó, phải được đào tạo để trở thành những “công dân điện tử”. Theo đồng chí Lê Lương, Chủ tịch UBND quận Dương Kinh, để người dân tương tác với dịch vụ công trực tuyến nhiều hơn, thời gian tới quận bố trí cán bộ hướng dẫn người dân làm các thủ tục hành chính qua bộ phận một cửa điện tử bằng cách “cầm tay chỉ việc”.
Mặt khác, cơ quan chức năng nên xây dựng các dịch vụ công trực tuyến phục vụ nhu cầu thiết thực của người dân. Các dịch vụ này cần đơn giản, ít thao tác, dễ thực hiện, có tính bảo mật cao và có hướng dẫn chi tiết, cụ thể để người dân có thể sử dụng mọi lúc, mọi nơi. Đây là quá trình lâu dài, đòi hỏi phải nỗ lực đào tạo, khích lệ, để tạo thói quen đối với người dân.
Hiện, việc xây dựng thành phố thông minh, tăng cường công tác cải cách hành chính, xây dựng mô hình chính quyền điện tử, tăng cường sự tương tác giữa người dân với chính quyền thông qua các ứng dụng công nghệ thông tin là nhu cầu tự thân trong quá trình phát triển của thành phố. Theo đồng chí Nguyễn Xuân Bình, Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố, hiện, thành phố triển khai, vận hành nền tảng chính quyền điện tử, phục vụ kết nối, liên thông, chia sẻ các ứng dụng, dịch vụ trên địa bàn thành phố với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Hệ thống thông tin này tuân thủ khung kiến trúc Chính phủ điện tử Việt Nam và kiến trúc chính quyền điện tử thành phố (phiên bản 1.0).
Bên cạnh đó, hệ thống một cửa điện tử và dịch vụ công trực tuyến của thành phố được nâng cấp, tích hợp các tính năng: Tra cứu thông tin kinh tế- xã hội; kết nối với hệ thống thông tin của Tổng công ty Bưu điện Việt Nam phục vụ triển khai dịch vụ bưu chính công ích; xây dựng hệ thống thanh toán trực tuyến, kết nối với các ngân hàng để thực hiện dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 trên Cổng dịch vụ công thành phố… Các tính năng giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tra cứu tình hình giải quyết hồ sơ trên Cổng dịch vụ công trực tuyến, giám sát các cơ quan nhà nước trong việc bảo đảm tiến độ giải quyết thủ tục hành chính cũng được triển khai thực hiện, qua đó, người dân, doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ hành chính công thông qua điện thoại thông minh mọi lúc, mọi nơi, dễ thao tác thực hiện, đồng thời giảm đáng kể thời gian thực hiện các thủ tục hành chính.