Quản lý họ, hụi, phường: Bổ sung chế tài xử lý vi phạm
Chủ họ thường vận động người chơi mở đường dây tại chợ ngoại thành với lượng người giao thương buôn bán lớn khiến chính quyền địa phương khó quản lý. (Ảnh minh họa) Ảnh: Trung Kiên
Theo Nghị định 19, từ tháng 4-2019, chủ họ phải đăng ký, thông báo bằng văn bản với UBND cấp xã, phường nơi cư trú về việc tổ chức họ khi tổ chức dây họ có giá trị một kỳ mở từ 100 triệu đồng trở lên hoặc tổ chức từ hai dây họ trở lên. Đây là một trong điểm mới của nghị định được nhiều cơ quan chức năng và UBND các cấp đánh giá cao. Bởi, việc chơi họ là hoàn toàn tự phát, chính quyền không biết nên khi xảy ra vỡ họ cũng không hỗ trợ nhiều người chơi. Do đó, quy định về việc đăng ký là cần thiết, vừa có lợi cho người chơi và giúp chính quyền địa phương nắm bắt thông tin kịp thời hơn.
Tuy nhiên, từ khi có hiệu lực đến nay, nghị định vẫn chưa đi vào cuộc sống. Theo báo cáo chung của các địa phương, UBND các xã, thị trấn, phường chưa tiếp nhận trường hợp nào đăng ký mở dây họ. Tại xã Đặng Cương (huyện An Dương) – nơi từng xảy ra 2 vụ vỡ họ lớn vào các năm 2012 và 2018, Phó chủ tịch UBND xã Đặng Cương Trương Văn Thiết cho biết, vụ việc vỡ họ xảy ra trên địa bàn xã là bài học lớn đối với các hộ dân. Tuy vậy, qua rà soát trên địa bàn hiện còn 4-5 dây họ . Mỗi dây họ ít nhất có hàng chục hộ chơi, với số vốn góp khoảng 1 triệu đồng/hộ. Nếu căn cứ theo Nghị định 19, các chủ họ phải đăng ký với UBND xã. Nhưng thực tế hiện nay, xã chưa tiếp nhận trường hợp nào đăng ký mở dây họ. Thay vào đó, để tránh tình trạng vỡ họ trên địa bàn xảy ra, UBND xã chủ động chỉ đạo Công an xã theo dõi, nắm bắt thông tin các dây họ và tăng cường thông tin tuyên truyền đến các hộ dân về Nghị định 19 cũng như những cảnh báo liên quan.
Theo phản ánh của các địa phương, nguyên nhân của tình trạng trên là do thiếu chế tài xử lý các chủ họ không thực hiện quy định. Theo Chủ tịch UBND xã Minh Tân (huyện Thủy Nguyên) Hồ Xuân Đản, Nghị định 19 có quy định chủ họ không thực hiện nghĩa vụ đăng ký với UBND xã, phường nơi cư trú về việc mở dây họ sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, quy định xử phạt như thế nào, mức phạt bao nhiêu, cơ quan nào xử phạt không rõ nên các địa phương khó triển khai. Ngoài ra, việc chơi họ thuộc quan hệ dân sự, nên chính quyền cũng khó can thiệp sâu.
Theo Phó chủ tịch UBND xã Đặng Cương Trương Văn Thiết, chính vì không có chế tài xử lý cụ thể để bắt buộc các chủ họ phải đăng ký dây họ nên việc khai báo vẫn phụ thuộc vào ý thức tự giác của chủ họ. Tuy nhiên, để các chủ họ tự động đến đăng ký rất khó, tâm lý các hộ tham gia chơi họ đều ngại công khai. Ngoài ra, họ cũng không thấy rõ lợi ích khi đăng ký với chính quyền địa phương vì trong trường hợp đăng ký, nếu không may xảy ra vỡ họ, chính quyền địa phương chỉ có trách nhiệm thông tin, báo cáo cấp trên, không giúp họ lấy lại được tiền và xử lý các đối tượng liên quan. Do đó, để nghị định thực sự phát huy hiệu quả cao, hỗ trợ hoạt động quản lý chơi họ ở các địa phương, đề nghị sở, ngành chức năng thành phố sớm tham mưu, kiến nghị Bộ, ngành liên quan ban hành thông tư hướng dẫn thực hiện nghị định trong đó có chế tài xử phạt đối với các trường hợp không thực hiện các quy định tại nghị định này.
Theo ông Nguyễn Thành Khang, Hội Luật gia huyện Thủy Nguyên, Nghị định 19 mới nêu nội dung khai báo với chính quyền chứ chưa khẳng định vai trò quản lý, giám sát của chính quyền. Nếu chỉ khai báo mà không quản lý, giám sát, không mang nhiều ý nghĩa. Vì vậy, việc triển khai thực hiện Nghị định 19 cũng cần xem xét, bổ sung thêm trách nhiệm quản lý, giám sát của chính quyền địa phương các cấp. Nhiều ý kiến cũng cho rằng, bản chất của họ là hình thức hỗ trợ vốn giữa các cá nhân với nhau tồn tại từ lâu, ban đầu không có lãi suất. Mỗi tháng người chơi nộp một số tiền cố định, ai cần lấy trước. Nhưng khi nhu cầu chơi ngày càng cao, người có mục đích rõ ràng như huy động vốn để làm ăn, trả nợ, chữa bệnh.... thì các loại hụi có hoa hồng, lãi suất, lãi suất cao ra đời. Do đó, biện pháp hữu hiệu nhất để hạn chế những rủi ro từ vỡ họ hụi, là các ngân hàng tạo điều kiện tối đa để người dân tiếp cận vốn vay để họ không phải tìm đến tín dụng “đen”. Các chủ họ có mục đích xấu cũng ít đất sống hơn.