Trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn: Có thể bị xử lý hình sự
Một phiên xét xử ly hôn tại TAND thành phố (Ảnh minh họa)
- Đề nghị ông cho biết, trách nhiệm cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn được pháp luật quy định như thế nào?
- Để bảo đảm các điều kiện về mặt kinh tế, vật chất cũng như tạo điều kiện để cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn thể hiện trách nhiệm, tình cảm với con cái, Luật Hôn nhân và Gia đình cũng như nhiều luật liên quan khác đều quy định rất rõ về quyền, trách nhiệm cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn. Cụ thể, tại điều 81 và 82 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định: Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Sau phán quyết của tòa án sẽ xác định cha hoặc mẹ là người trực tiếp nuôi con. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
Trên thực tế, khi xét xử nhiều vụ án ly hôn, vì lý do muốn nhanh chóng chấm dứt quan hệ hôn nhân hoặc do điều kiện kinh tế khá giả, bên trực tiếp nuôi con không yêu cầu bên còn lại cấp dưỡng nuôi con. Với những trường hợp này, hội đồng xét xử phải giải thích để các đương sự hiểu rõ việc nhận cấp dưỡng là vì quyền lợi của con. Việc cha hoặc mẹ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn không chỉ là thực hiện nghĩa vụ mà còn thể hiện trách nhiệm, tình cảm, sự quan tâm dành cho con mặc dù không trực tiếp nuôi dưỡng. Tuy nhiên, việc quyết định có nhận cấp dưỡng hay không vẫn thuộc về quyền tự thỏa thuận và quyết định của các bên đương sự.
- Hiện tại, pháp luật có quy định cụ thể về mức cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn không?
- Về mức cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn, hiện pháp luật chưa có quy định cụ thể mà tạo điều kiện cho các bên tự thỏa thuận dựa vào điều kiện, thu nhập của người cấp dưỡng và nhu cầu, hoàn cảnh sống thực tế của người con. Khoản 2, điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định: Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận.
Trường hợp hai bên không thỏa thuận được mức cấp dưỡng và sự thay đổi về mức cấp dưỡng, tòa án sẽ giải quyết. Tòa án dựa trên thu nhập lao động thực tế của người thực hiện cấp dưỡng và xác minh nhu cầu của con để xác định mức cấp dưỡng. Trường hợp không xác định được mức thu nhập của người cấp dưỡng thì mức lương tối thiểu vùng hoặc án lệ trước đó sẽ là căn cứ để Tòa án giải quyết vụ việc.
Về phương thức cấp dưỡng do các bên thoả thuận định kỳ hằng tháng, hằng quý, 6 tháng, hằng năm hoặc một lần. Trường hợp các bên không thoả thuận được thì Toà án quyết định phương thức cấp dưỡng định kỳ hằng tháng”.
- Pháp luật có quy định gì để xử lý hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn?
- Theo quy định tại Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, nghĩa vụ cấp dưỡng không thể thay thế bằng nghĩa vụ khác và không thể chuyển giao cho người khác. Điều 186 Bộ Luật Hình sự 2015 quy định: Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng được hiểu là hành vi của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và có khả năng thực tế để thực hiện việc cấp dưỡng nhưng cố ý không chấp nhận thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng hoặc lẩn tránh để không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng đối với người mà mình có nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định của pháp luật.
Trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng trốn tránh nghĩa vụ theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức, Tòa án sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế buộc người đó phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định. Trường hợp trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng khiến người được cấp dưỡng lâm vào tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!