Phim tài liệu chiếu rạp: Làm hay vẫn hút người xem
Rất khó ra rạp
Phim tài liệu lịch sử “Những cánh én đầu tiên” vừa ra rạp, được người xem đánh giá cao.
Đó là thực tế giới trong nghề rỉ tai nhau, khi nói về phim tài liệu. Dù được đánh giá là mảnh đất giàu tiềm năng, có thể cạnh tranh sòng phẳng với phim điện ảnh ở các rạp chiếu, tuy nhiên, để ra rạp, phim tài liệu Việt gặp không ít vật cản chủ quan lẫn khách quan.
Đạo diễn, NSƯT Hồng Ánh, nhà sản xuất phim tài liệu “Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng” (đạo diễn Nguyễn Thị Thắm) từng gây tiếng vang trong nước và quốc tế cho biết, phim tài liệu không thể đặt doanh thu lên hàng đầu mà chỉ cốt làm sao đến với rộng rãi công chúng để truyền tải thông điệp, câu chuyện. Nhưng tìm được nhà sản xuất, nhà phát hành chấp nhận điều này quá hiếm hoi. Để làm phim tài liệu, chi phí thực hiện các công đoạn quay, dựng... có thể lên tới hàng trăm triệu, thậm chí tiền tỷ. Nếu không đem lại doanh thu, rất khó tìm được nguồn tài trợ và nhà sản xuất.
Bên cạnh đó, thực tế chỉ ra rằng, hiện nay hầu như các đạo diễn phim tài liệu chỉ làm phim theo đơn đặt hàng, phục vụ tuyên truyền các sự kiện, nội dung chủ yếu xoay quanh truyền thống cách mạng, biển đảo, quê hương..., nên không tạo được sự mới lạ. Thị hiếu người xem hiện nay nghiêng về yếu tố giải trí, do đó, phim tài liệu làm theo “mùa” được mặc định khô cứng, chiếu rạp sẽ không ai xem. Trong khi những đề tài góc cạnh về cuộc sống như tham nhũng, giới tính…mang tính thời sự được dư luận quan tâm, các nhà làm phim lại ngại chạm tới. “Sai một li đi một dặm”, chỉ cần sơ suất trong cách diễn đạt, phim tài liệu về đề tài này bị cơ quan chức năng “tuýt còi”, hoặc người xem tẩy chay.
Theo NSND Nguyễn Như Vũ, người xem xem phim ngoài rạp chủ yếu độ tuổi từ 15-25, không phải ai cũng thích xem phim tài liệu. Cùng đó, phim tài liệu ở Việt Nam muốn ra rạp phải biết chọn đề tài, đối tượng và thời điểm phù hợp. Trong khi đó, NSND Đào Trọng Khánh thẳng thắn đánh giá, phim tài liệu Việt chưa thực sự hấp dẫn người xem, thiếu tư tưởng, sự đột phá mới mẻ. Lứa đạo diễn làm phim chất lượng và chuyên nghiệp hiện nay không nhiều.
Những cánh én báo tin vui
Mặc dù con đường chiếu rạp của phim tài liệu Việt còn lắm gian nan và có không ít chướng ngại vật, tuy nhiên, một số tác phẩm tạo được sức hút, tiếng vang và sự yêu mến, kỳ vọng của người xem. Đặc biệt từ đầu tháng 8-2019, bộ phim tài liệu lịch sử “Những cánh én đầu tiên” (đạo diễn Lê Nguyên Bảo) của Xưởng phim Én Bạc thuộc Trường đại học Duy Tân (Đà Nẵng) được chiếu tại các cụm rạp ở nước ta.
“Những cánh én đầu tiên” trước đó công chiếu thử tại Hà Nội và Đà Nẵng. Những buổi chiếu đều kín người xem. Nhiều người đánh giá cao bộ phim tài liệu lịch sử này, 60 phút phim tái hiện cuộc chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa) của các phi công Việt Nam trên những chiếc máy bay tiêm kích MiG17, đối đầu với không quân Mỹ có khí tài và vũ khí quân sự vô cùng hiện đại vào ngày 4-4-1965. Điểm đáng chú ý của bộ phim tài liệu này là kết hợp giữa phim tài liệu (qua lời kể của phi công Trần Hanh cùng các nhà chuyên môn nghiên cứu lịch sử, quân sự) và tái hiện trận chiến bằng đồ họa, kỹ xảo điện ảnh 3D.
Ngược dòng thời gian, phim tài liệu “Chuyến đi của chị Phụng” ra rạp ở Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh và Đà Nẵng luôn trong tình trạng “cháy vé”. Tương tự, bộ phim tài liệu “Lửa Thiện nhân” (đạo diễn Đặng Hồng Giang) cũng tạo nên “cơn sốt” khi ghi lại cuộc đời của “chú lính chì” Thiện Nhân - cậu bé từng bị bỏ rơi ngay khi vừa lọt lòng, lan tỏa câu chuyện cảm động mà còn tràn đầy cảm hứng, giúp người xem có thêm được niềm tin vào cuộc sống cũng như những điều tốt ở đời. Ngoài ra, bộ phim tài liệu “Chuyện ngày hôm qua” (đạo diễn Đặng Linh - Hồng Thăng) kể về ban nhạc Bức Tường và ca sĩ Trần Lập chiếu rạp nhận được sự ủng hộ, đánh giá cao của công chúng, hầu hết các suất chiếu đều hết vé.
Có thể, phim tài liệu ra rạp còn quá ít so với kỳ vọng. Tuy nhiên, các phim tài liệu ra rạp kể trên giúp giới làm nghề tự tin hơn, có thêm những sáng tạo mới trong tương lai để cho ra đời các tác phẩm không thua kém gì phim điện ảnh về độ quan tâm của người xem lẫn doanh thu.