Dịch vụ cầm đồ, cho vay: Muôn kiểu “lách luật” để hoạt động
Lãi suất cao “núp bóng” phụ phí
Cửa hàng cầm đồ F88 phố Lương Khánh Thiện (quận Ngô Quyền)
Dịch vụ cầm đồ cho vay dù bề ngoài không rầm rộ, nhưng như “sóng ngầm” trong xã hội. Không khó để tìm thấy các cửa hàng cầm đồ từ các phố nhỏ như phố Dư Hàng, Đông Khê, Nguyễn Bình… đến các tuyến phố lớn như phố Tô Hiệu, Trần Nguyên Hãn (quận Lê Chân), Lạch Tray, Đà Nẵng (quận Ngô Quyền) … “Cầm mọi thứ” là lời quảng cáo của hầu hết các cửa hàng cầm đồ. Từ điện thoại di động, máy tính xách tay cho đến xe máy, ô-tô, giấy tờ nhà đất, thậm chí thẻ sinh viên, sổ hộ khẩu đều được nhận cầm cố, thế chấp để vay tiền.
Qua tìm hiểu ở một số cửa hiệu cầm đồ, tài sản được cầm cố có giá trị cao gấp hai, gấp ba lần giá trị tiền vay, song mức lãi suất cho vay thì mỗi nơi mỗi khác. Đơn cử, khi mang chiếc xe máy nhãn hiệu Honda Shmode giá bán trên thị trường là 60 triệu đồng có thể thỏa thuận cầm cố với mức 30 – 40 triệu đồng, lãi suất dao động từ 1.500 đồng- 5.000 đồng/triệu đồng/ngày, tương ứng mức lãi suất 60-180%/năm. Theo giải thích của các chủ cửa hàng, chi phí này bao gồm lãi và dịch vụ bến bãi, bảo quản tài sản. Đó là chưa kể tới trường hợp quá hạn trả gốc vay và lãi mà người vay không trả, chủ cửa hiệu cầm đồ tính thêm lãi 100.000 đồng nhân với số ngày chậm trả. Với cách cho vay này, dễ dàng thấy người vay phải trả tiền lãi gần ngang bằng, thậm chí nhiều hơn số tiền đi vay nếu thời gian vay kéo dài khoảng 1 năm.
Không chỉ các cửa hàng cầm đồ theo cách truyền thống, Công ty cổ phần F88 hoạt động với hàng trăm cửa hàng có mặt tại các tỉnh, thành phố trong đó có Hải Phòng. Với tuyên bố “thay đổi định kiến của xã hội đối với ngành nghề cầm đồ truyền thống” nhưng F88 cũng có mức lãi suất vay không hề “dễ thở”. Hiện F88 niêm yết lãi cho vay 1,1%/tháng, song thực tế người vay phải trả thêm các phụ phí thẩm định điều kiện cho vay, lưu giữ tài sản… Đơn cử, với chiếc xe máy Honda SH mode, khi khách hàng cầm cố để vay 40 triệu đồng, mức lãi thực tế phải trả là 2.500 đồng/triệu đồng/ngày.
Nhận định về mức lãi suất cho vay của các cửa hàng cầm đồ hiện nay, Phó chánh văn phòng Hội luật gia thành phố Vũ Việt Cường cho biết: Kinh doanh cầm đồ được quy định tại Nghị định 96/NĐ-CP của Chính phủ quy định điều kiện về an ninh, trật tự đối với một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Tại Bộ luật Dân sự năm 2015 cũng nêu rõ: Lãi suất vay tiền theo thỏa thuận giữa các bên, nhưng không được vượt quá 20%/năm. Mức lãi suất mà một số cửa hàng cầm đồ áp dụng cao gấp từ 2,7 đến 9 lần so với quy định pháp luật. Việc bóc tách lãi suất và các khoản phụ phí của các cửa hàng cầm đồ là hình thức “lách luật”. Bản chất của việc thu các khoản phụ phí không khác gì cho vay lãi suất cao.
Thắt chặt quản lý
Tháng 4 vừa qua, sau đợt cao điểm trấn áp tội phạm, tập trung triệt xóa các ổ nhóm đối tượng hoạt động “tín dụng đen”, Phòng Cảnh sát Hình sự (Công an thành phố) phát hiện một số đối tượng núp bóng doanh nghiệp, lợi dụng kinh doanh cầm đồ, hỗ trợ tài chính… để hoạt động biến tướng cho vay nặng lãi. Điển hình là nhóm đối tượng thuộc Công ty TNHH Phát triển dịch vụ giải trí Huy Hoàng Anh (quận Lê Chân). Theo tài liệu điều tra, từ năm 2018, Công ty Huy Hoàng Anh công khai tổ chức một số cơ sở “hỗ trợ tài chính”, dịch vụ cầm đồ trên địa bàn thành phố cho nhiều đối tượng vay với lãi suất 9- 20%/tháng, tương đương 108- 240%/năm và nhiều hoạt động khác trong lĩnh vực tín dụng “đen”.
Trao đổi về lĩnh vực này, Chủ tịch UBND phường Kênh Dương (quận Lê Chân) Lê Thị Tuyết cho biết: Trên địa bàn phường có 12 cơ sở hoạt động cầm đồ cho vay đã được cấp giấy phép kinh doanh theo quy định. UBND phường giao Công an phường chịu trách nhiệm quản lý. Công an phường thường xuyên nắm bắt tình hình, bảo đảm các cơ sở hoạt động cầm đồ hoạt động theo đúng giấy phép. Nếu có tin báo tố giác liên quan đến các cơ sở kinh doanh cầm đồ, công an phường kiểm tra giải quyết nhanh các vụ việc, bảo đảm giữ gìn an ninh trật tự tại địa phương.
Để công tác quản lý hoạt động kinh doanh cầm đồ có hiệu quả, các cấp, các ngành đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, khuyến cáo các cơ sở kinh doanh cầm đồ chấp hành các quy định của pháp luật. Đồng thời, cần có các văn bản quy định cụ thể về mức phụ phí khi nhận cầm cố tài sản, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp của người mang cầm cố… Sở Kế hoạch và Đầu tư quản lý và UBND các quận, huyện chặt việc cấp giấy chứng nhận kinh doanh cầm đồ, cho vay hỗ trợ tài chính. Công an các địa phương thực hiện tốt vai trò là nòng cốt trong công tác phòng chống, phát hiện và xử lý nghiêm các cơ sở không có giấy phép, cầm cố tài sản không rõ nguồn gốc, mức lãi suất vay không đúng quy định, gây mất an ninh trật tự; công khai các cơ sở, mức xử phạt vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng, bảo đảm tính răn đe, nâng cao tuyên truyền đến người dân. Người dân khi cần vay tiền nên đến các tổ chức tín dụng, ngân hàng để được vay với lãi suất thấp.