Thể nghiệm – “đất lành” của nghệ thuật sân khấu
Vở diễn Ngàn năm mây trắng thu hút người xem.
Mặc dù chỉ là buổi diễn tổng duyệt để tham dự Liên hoan quốc tế sân khấu thử nghiệm lần thứ 5 – Hà Nội 2019 vào tháng 10, vở diễn “Ngàn năm mây trắng” (tác giả PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, đạo diễn NSND Thanh Ngoan và NSƯT Triệu Trung Kiên) tại rạp Kim Mã (Hà Nội) vừa qua không còn ghế trống. Đây được xem là điều bất ngờ, bởi “Ngàn năm mây trắng” là vở diễn mới, chưa được quảng bá rộng rãi. Nhưng việc người xem ùn ùn kéo đến rạp xua đi sự ảm đạm của nhiều vở diễn thời gian qua. Vậy thì “Ngàn năm mây trắng” có gì mà hút người xem đến thế?
Không khó để tìm câu trả lời nếu được xem các buổi diễn “chào sân” của “Ngàn năm mây trắng”. Vở diễn kể về hành trình đi tìm chồng – Trần Khôi của nàng Tô Thị. Trong hành trình ấy, nàng luôn nhận được sự hỗ trợ của Trương Lỗ (em kết nghĩa với Trần Khôi). Nhưng cuối cùng, nàng phát hiện ra sự thật, chính Trương Lỗ là người hãm hại chồng nàng...Cốt truyện vở diễn này được lấy cảm hứng từ các câu chuyện truyền thuyết về Hòn Vọng Phu, về nàng Tô Thị, người đàn bà chung thủy đứng chờ chồng, chờ mãi không thấy chồng về, nàng và con hóa thành đá.
Dựa trên truyền thuyết về nàng Tô Thị nhưng “Ngàn năm mây trắng” lý giải ở góc độ khác. Đó là, người chiến binh có thể hy sinh trước hòn đạn mũi tên của quân thù, nhưng cũng có thể chết trong tay người em kết nghĩa của mình. Vì danh lợi, vì dục vọng, người em bị quân thù mua chuộc và tự tay giết chết anh trai. Đặc biệt, trong “Ngàn năm mây trắng”, người xem bắt gặp 4 loại hình nghệ thuật dân gian cùng lúc: chèo, cải lương, hát xẩm, hát văn Huế được hòa trộn nhuần nhuyễn, tạo nên sự khác lạ và đầy cảm xúc. Thông qua câu chuyện của nàng Tô Thị, “Ngàn năm mây trắng” ca ngợi những người con dũng cảm không tiếc máu xương bảo vệ quê hương, đất nước và ca ngợi lòng thủy chung, hiền hậu, đảm đang của người phụ nữ Việt Nam.
Trước đó không lâu, Nhà hát Cải lương Việt Nam biểu diễn vở cải lương “Vì sao lạc xứ” (tác giả Nguyễn Toàn Thắng, đạo diễn NSƯT Triệu Trung Kiên), tạo được tiếng vang lớn. “Vì sao lạc xứ” nói về nhân vật lịch sử Hồ Nguyên Trừng (con trai vua Hồ Quý Ly) - người có công phát minh ra súng thần công, được xem là có đóng góp rất sớm cho khoa học Việt Nam, vốn không ít người đến nay còn chưa biết tới. Thành công của vở cải lương đến từ nhiều yếu tố, nhất là những nỗ lực của đạo diễn và họa sĩ thiết kế trong dàn dựng bối cảnh sân khấu, những phần chuyển cảnh. Cách chuyển cảnh bằng âm nhạc, những lớp diễn xen kẽ và cách cấu trúc nhiều tầng không gian phía sau sân khấu giúp quá trình thưởng thức gần như không bị ngắt quãng, bảo đảm tiết tấu nhanh của vở diễn và cảm xúc liền mạch, cuốn hút người xem.
Bên cạnh đó, cũng cần nhắc tới vở cải lương thể nghiệm “Nhật thực” (Nhà hát thể nghiệm Thế giới trẻ thực hiện) gần đây, chuyển thể từ kịch bản “Diễn kịch một mình” của soạn giả Lê Duy Hạnh, do nghệ sĩ Lê Nguyên Đạt làm đạo diễn công diễn tại rạp Công nhân TP Hồ Chí Minh.
Vở cải lương này mang đậm chất đương đại, phù hợp thị hiếu và cảm nhận của công chúng với hình thức biểu diễn tác động mạnh đến thị giác và phần âm nhạc được phối hiện đại. Các bản cải lương được phối theo phong cách rock, world music nhưng không tạo sự khó chịu, bởi có những bài bản, tiếng mộc của đờn kìm vang lên trên nền nhạc giao hưởng nhẹ nhàng, nghe lạ nhưng rất hài hòa. Điều này được chứng minh khi các suất diễn “Nhật thực” đều kín người xem. Đó thật sự là niềm hạnh phúc đối với các nghệ sĩ làm nghề, với nghệ thuật sân khấu trong thời đại giải trí 4.0.