Những di tích gắn liền với Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn
Đền thờ Nam Hải Thần Vương trên đảo Hòn Dấu là nơi diễn ra nhiều nghi lễ tâm linh quan trọng của người dân Đồ Sơn.
Đền Nghè:
Đây là nơi diễn ra lễ dâng hương, lễ rước nước- “linh hồn” phần lễ của lễ hội chọi trâu của Đồ Sơn.
Các bộ quốc chí triều Nguyễn viết về vùng đất Đồ Sơn có ghi: “Điểm Tước là thủy thần, vì ban đêm dân địa phương qua đền thấy 2 trâu chọi nhau nên có tục chọi trâu để tế thần. Xưa, người trong ấp định lập đền thờ, đêm nằm mộng thấy thần bảo dựng đền ở núi Tháp… Hôm sau lên núi Tháp thấy có đàn chim sẻ lớn đến đậu ở đỉnh núi rồi bay đi, người dân ấy đến xem thấy có vết chân chim sẻ lớn cho là ứng với mộng mới báo với dân làng, dân theo đúng chỗ đó dựng đền thờ thần Điểm Tước. Ngày 9-8 (âm lịch), dân ấp qua đền thấy 2 trâu chọi để vui lòng thần. Thấy động, trâu bỏ chạy xuống biển. Từ đó, người dân địa phương mở hội chọi trâu vào mồng 9 tháng 8 hằng năm”.
Đền thờ Nam Hải Thần Vương:
Nằm trên đảo Hòn Dấu, cũng là di tích gắn liền với lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Tuy không phải Thành hoàng của Đồ Sơn, nhưng vị thần biển cả này rất được người dân Đồ Sơn tôn thờ. Vì thế, trong mọi sinh hoạt văn hóa tâm linh, người Đồ Sơn đều làm lễ tại đền với mong muốn được “cụ Dấu” phù hộ để mọi việc hanh thông, lễ hội diễn ra an toàn.
Trong lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, các nghi lễ thượng cờ, khai hội, lễ tạ đều được người dân Đồ Sơn thành kính thực hiện tại di tích này.
Bên cạnh đó, một số di tích khác tại mỗi phường như: đình Ngọc Hải, đình Nam, đình Ngọc Xuyên… cũng là nơi các phường tổ chức nghi lễ trình làng, tạ thần, tống thần trong lễ hội chọi trâu truyền thống từ hàng trăm năm qua./.