Nước Mỹ và cuộc chiến chống khủng bố chưa kết thúc
Các binh sĩ Mỹ trong một chiến dịch chống IS ở tỉnh Nan-ga-ha của Áp-ga-ni-xtan. Ảnh: ABC News.
Sau thời điểm kinh hoàng đó, Tổng thống Gioóc-giơ Bu-sơ tuyên bố khai màn "cuộc chiến chống khủng bố" - cuộc chiến tới nay được xem là kéo dài và tốn kém nhất trong lịch sử nước Mỹ. 18 năm trôi qua, dù có những thành công nhất định trong cuộc chiến chống khủng bố, song nỗi ám ảnh của nước Mỹ vẫn chưa chấm dứt khi “gốc rễ” của chủ nghĩa khủng bố vẫn chưa thể “nhổ bỏ”, trái lại đang có xu hướng gia tăng và biến đổi theo chiều hướng phức tạp.
Nhiều chuyên gia cho rằng sự kiện 11-9 tuy là bi kịch lớn, song cũng là cơ hội để Mỹ điều chỉnh lại bộ máy chính quyền cũng như tập trung nỗ lực đề phòng và chống khủng bố. Đó là thành lập Bộ An ninh nội địa, Bộ Chỉ huy miền Bắc, Giám đốc tình báo quốc gia, Lực lượng đặc biệt chống khủng bố với quy mô nhân lực và kinh phí lần lượt tăng gấp 2 và 3 lần so với trước. Các biện pháp, phương tiện bảo đảm an ninh đường không, đường biển, nội địa, an ninh mạng được phát triển, tổ chức chặt chẽ, nhằm hình thành “phòng tuyến” vững chắc bảo vệ nước Mỹ. Ngoài ra, những nỗ lực của Mỹ truy tìm và theo dõi hành tung của các phần tử khủng bố, “đào xới” các dữ liệu thông tin của các nghi phạm và siết chặt kiểm soát an ninh biên giới cũng gây khó khăn cho các phần tử khủng bố muốn thâm nhập vào nước Mỹ như chúng từng tung hoành thời kỳ trước sự kiện 11-9. Cục Điều tra liên bang Mỹ triển khai chiến dịch quy mô rộng lớn nhằm xác định và bắt giữ số lượng lớn các đối tượng Hồi giáo thánh chiến và chiến dịch này hiện vẫn diễn ra.
Để ngăn chặn hiệu quả các vụ tấn công khủng bố trên đất Mỹ, Oa-sinh-tơn cũng đã triển khai chiến lược tập trung vào 3 mũi nhọn chính, gồm tấn công những nơi trú ẩn của các phần tử khủng bố, hợp tác tình báo và tăng cường an ninh nội địa. Kể từ sau ngày 11-9, các thành viên của các tổ chức khủng bố như Al-Qaeda, IS, và các phong trào Hồi giáo thánh chiến khác đã phải liên tục lẩn trốn, thu hẹp địa bàn hoạt động tại những nơi ẩn náu ở Pa-ki-xtan, Xô-ma-li, Xi-ri và các nước khác.
Chiến dịch tình báo toàn cầu chống phong trào Hồi giáo thánh chiến cực đoan cũng tương đối phát huy tác dụng. Mỹ đã vận dụng mối quan hệ tình báo với các đối tác nước ngoài như một trọng tâm trong nỗ lực chống IS và Al-Qaeda. Sau sự kiện 11-9, mối quan hệ đối tác của Mỹ đã phủ sóng tới hơn 100 nước, đóng vai trò then chốt trong việc truy bắt và tiêu diệt các nghi can khủng bố.
Theo thống kê của trang National Interest, trong giai đoạn 2001-2019, Mỹ chi 5.900 tỷ USD cho cuộc chiến này, trong đó hơn 2.000 tỷ USD chi cho các chiến dịch quân sự ở nước ngoài, 924 tỷ USD cho an ninh nội địa, 353 tỷ USD để chăm sóc y tế và thương binh đối với các quân nhân Mỹ từng phục vụ ở các khu vực chiến sự trên thế giới.
Tuy nhiên, nghịch lý là Mỹ càng chi nhiều tiền, số phần tử khủng bố càng tăng trên phạm vi toàn cầu. Theo nghiên cứu của Trung tâm CSIS (Mỹ), số lượng các tay súng thánh chiến Hồi giáo dòng Salafi tăng tới 270% kể từ năm 2001. Tính đến năm 2018, có tới 67 nhóm thánh chiến hoạt động trên thế giới, tăng 180% so với năm 2001. Đáng chú ý, phần lớn trong tổng số khoảng 280.000 tay súng thánh chiến hiện nay hiện diện ở các quốc gia mà Mỹ có can thiệp quân sự trong 18 năm qua, như I-rắc, Áp-ga-ni-xtan hay Li-bi. Trớ trêu thay, mức độ nguy hiểm của mối đe dọa mà các tổ chức khủng bố đặt ra đối với nước Mỹ lại phụ thuộc đáng kể vào sự ổn định của những quốc gia nêu trên.
Mặt khác, sau 18 năm với 3 đời tổng thống cùng những chiến lược khác nhau, Mỹ lại bị “sa lầy” tại chiến trường I-rắc và cả Áp-ga-ni-xtan. Các tay súng Taliban vẫn tiến hành các cuộc tấn công khủng bố thường xuyên tại Áp-ga-ni-xtan, và đây là một phần nguyên nhân khiến các cuộc đàm phán mà Mỹ xúc tiến với Taliban để mở đường cho việc rút quân khỏi chiến trường Tây Nam Á này đổ vỡ mới đây. Giới quan sát nhận định sự sụp đổ của cuộc đàm phán Mỹ-Taliban có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng bởi nó làm dấy lên lo ngại Taliban sẽ gia tăng các hành vi bạo lực tại Áp-ga-ni-xtan để trả đũa. Điều này cũng làm tiêu tan hy vọng của ông chủ Nhà Trắng đưa tất cả binh sĩ Mỹ trở về nhà trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2020.
Sau 18 năm, đúng vị trí các phần tử khủng bố lao máy bay tấn công biểu tượng kinh tế của nước Mỹ giữa lòng Niu Y-oóc, trung tâm thương mại mới sừng sững mọc lên, mang lại niềm hy vọng về nước Mỹ hùng mạnh và đang “vĩ đại trở lại”.
Tuy nhiên, hiểm họa khủng bố vẫn chưa thôi rình rập nước Mỹ và cả thế giới. Có vẻ việc chỉ dựa vào sức mạnh quân sự để chống khủng bố vẫn là chiến lược còn nhiều khiếm khuyết khi Mỹ và phương Tây đang tạo ra nghịch lý “hận thù, bạo lực” nối tiếp nhau, vô hình trung lại kích động chủ nghĩa khủng bố phát triển.
Điều này phần nào lý giải vì sao Mỹ càng tăng cường chống khủng bố, khủng bố lại có dấu hiệu càng phát triển theo hướng đa dạng và manh động hơn. Chủ nghĩa khủng bố sinh ra từ sự thù hận, tư tưởng cực đoan mà nguồn gốc chính là sự bất công, phân cực trên thế giới. Do đó, một cách tiếp cận mới bền vững hơn về vấn đề chống khủng bố là điều Mỹ cần tìm kiếm và thúc đẩy để có thể đưa cuộc chiến này đi đến hồi kết./.