Sân khấu Việt “chuyển mình” với công nghệ
Vở diễn thực cảnh “Ký ức Hội An” áp dụng công nghệ âm thanh, ánh sáng tối tân, được người xem đánh giá tốt.
Lâu nay, sân khấu ở ta chỉ là sàn diễn cố định rộng vài chục mét vuông gắn liền từ đầu đến cuối vở diễn với những riềm, cánh gà cố định và chung cho tất cả loại hình nghệ thuật, nên khó tránh khỏi nhàm chán, thiếu sáng tạo. Nhưng thực tế cũng cho thấy, nhiều nhà hát cũng như giới làm nghề ở nước ta thời gian qua ứng dụng công nghệ kỹ thuật hiện đại để đưa vào các tác phẩm, tạo được dấu ấn với người xem.
Có thể kể đến vở “Hừng Đông” (tác giả Nguyễn Thế Kỷ) – tác phẩm sân khấu đi đầu trong ứng dụng công nghệ hiện đại để tăng hiệu quả thị giác. Một màn hình LED cỡ lớn được dựng trên sân khấu với những mảng đồ hoạ thay đổi liên tục, tạo hiệu ứng chuyển động đầy sinh động với những gam màu trước đây không nhiều sân khấu có được. Bên cạnh đó, việc tận dụng màn hình LED để thay đổi bối cảnh cũng giúp giảm thiểu thời gian chuyển cảnh. Nhờ vậy, cảm xúc của người xem được liền mạch, xây dựng và đong đầy một cách dễ dàng. Âm nhạc của vở cải lương có sự kết hợp biểu diễn của ban nhạc đường phố với âm thanh điện tử hiện đại, phù hợp giới trẻ và các sự kiện trong quá khứ.
Tương tự, vở cải lương “Vua Phật” (tác giả Bùi Hữu Dược, chuyển thể cải lương NGƯT Triệu Quang Vinh, đạo diễn NSƯT Triệu Trung Kiên), khắc họa hành trình của Trần Nhân Tông từ khi ngài là thái tử, đến lúc lên ngôi vua, đánh quân xâm lược giữ nước, sau đó xuất gia nhưng vẫn giúp dân giúp nước qua cửa Thiền. Góp phần làm “Vua Phật” tạo tiếng vang chính là việc đạo diễn Triệu Trung Kiên khéo léo sử dụng ngôn ngữ điện ảnh vào vở diễn với hai màn hình LED lớn thay phông nền. Những thước phim đẹp, chất lượng nghệ thuật cao về cảnh hoàng cung, non thiêng Yên Tử, bến thủy, chợ quê… được lồng vào tạo chiều sâu và cảm giác thật cho người xem.
Ngoài ra, có hai vở diễn thực cảnh nổi tiếng, xác lập nhiều kỷ lục và đang là sản phẩm nghệ thuật kích cầu du lịch, đó là “Ký ức Hội An” và “Tinh hoa Bắc Bộ”. Thành công của “Ký ức Hội An” đến từ nhiều yếu tố, ngoài sự đóng góp của những chuyên gia về lịch sử, kiến trúc, văn hóa cũng như hàng nghìn nghệ sĩ biểu diễn là hệ thống âm thanh, ánh sáng tối tân, hiện đại nhất hiện nay. Việc tạo ra các hiệu ứng sân khấu ngoạn mục bằng công nghệ ánh sáng giúp “Ký ức Hội An” đẩy mọi giác quan của người xem lên đỉnh điểm với những màn cao trào đầy cảm xúc. Trong khi đó, chương trình thực cảnh “Tinh hoa Bắc Bộ” với sân khấu trên mặt nước rộng 4.300 m2 và được trang bị hơn 600 thiết bị âm thanh và chiếu sáng, hệ thống đạo cụ hỗ trợ quy mô lớn, dàn âm thanh ánh sáng tiên tiến nhất hiện nay. Nhờ sự kết hợp công nghệ tiên tiến cùng hàng trăm diễn viên biểu diễn, “Tinh hoa Bắc Bộ” mang đến du khách trải nghiệm đặc biệt và đáng nhớ về văn hóa Việt Nam.
Gần đây, chương trình xiếc “Phù thủy đại chiến” của Liên đoàn Xiếc Việt Nam thực hiện cũng gây ấn tượng mạnh với người xem. Đây là lần đầu nghệ thuật xiếc kết hợp nghệ thuật sân khấu hiện đại. Thay vì sân khấu tròn của rạp xiếc như cách làm truyền thống, ê-kíp chương trình dàn dựng sử dụng sân khấu nổi 4D, kết hợp sử dụng 3 loại sân khấu khác nhau nhằm tạo không gian mới lạ và đa dạng trò diễn. Đây cũng là lần đầu trên sân khấu Việt Nam có cảnh diễn kết hợp tương tác của diễn viên đu dây trong bể kính nước. Hoặc chương trình “Đại lộ di sản” tại chùa Tam Chúc (Hà Nam), sân khấu chương trình được sử dụng bằng công nghệ hình ảnh như đoàn rước từ từ đi lên từ mặt nước, không gian chùa Tam Chúc lung linh với hình ảnh ánh sáng chiếu rọi vào 6 quả núi và hơn hai vạn bông hoa đăng. Chương trình “Thanh âm từ thiên nhiên” tại Hà Nội, nhà sản xuất sử dụng công nghệ màn Gauze, Hologram 3D đẹp mắt mở ra không gian bay bổng mới lạ, giúp phần trình diễn của các ca sĩ cùng những màn múa đương đại nổi bật và truyền cảm xúc tới người xem. Ngoài ra, sự xuất hiện của những thiết bị nghe nhìn hiện đại cũng được đưa vào những vở diễn như “Tứ Phủ”, “Ionah”, “Mai Hắc Đế”…
NSND Trần Quốc Chiêm cho rằng, việc áp dụng công nghệ kỹ thuật số vào sáng tạo sân khấu để nâng cao hiệu quả nghệ thuật là yêu cầu bắt buộc. Các trang thiết bị hiện đại như dựng cảnh, thiết kế sân khấu điện tử, hiệu ứng ánh sáng, âm nhạc, tiếng động…nếu được đầu tư có chiều sâu sẽ giúp nghệ thuật sân khấu phát triển, hấp dẫn công chúng thưởng thức nghệ thuật hơn.