Gìn giữ gắn với quảng bá, tuyên truyền
Nhiều di tích được trùng tu, tôn tạo
Cụ Đặng Thị Hà, chủ nhân ngôi nhà 54b, ngõ 152 Chợ Hàng (quận Lê Chân) trò chuyện với cháu gái về truyền thống cách mạng của gia đình.
Ngôi nhà ở số 54b, ngõ 152 phố Chợ Hàng, phường Dư Hàng Kênh (quận Lê Chân) là Trụ sở bí mật của Đảng bộ thành phố Hải Phòng giai đoạn 1936-1939. Ngôi nhà được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích cách mạng năm 1988. Ngôi nhà 3 gian, lợp mái lá cọ. Trải qua thời gian, di tích xuống cấp nghiêm trọng. Vì thế, tháng 12-2018, UBND thành phố phê duyệt báo cáo kinh tế-kỹ thuật công trình tu sửa cấp thiết, chống xuống cấp, tu bổ di tích và giao Sở Văn hóa-Thể thao triển khai thực hiện với tổng số kinh phí 549 triệu đồng. Trước đó, dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ, được sự đồng ý của UBND thành phố, quận Ngô Quyền và phường Máy Chai xây dựng Nhà tưởng niệm liệt sĩ cách mạng và nạn nhân chiến tranh Căng Máy Chai, ở số 38 đường Ngô Quyền, phường Máy Chai với tổng kinh phí 3,5 tỷ đồng.
Theo Giám đốc Sở Văn hóa-Thể thao Lê Văn Quý, việc hỗ trợ kinh phí trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử cách mạng, kháng chiến kể trên là sự quan tâm của lãnh đạo thành phố, các cơ quan chức năng, chính quyền và đặc biệt là góp sức của nhân dân các địa phương trong bảo tồn di tích. Năm 2019, Sở tiếp tục tranh thủ các nguồn lực hỗ trợ của Trung ương, thành phố để trình đề án trùng tu các di tích xuống cấp nghiêm trọng. Từ nguồn hỗ trợ của Trung ương thành phố tạo động lực thúc đẩy xã hội hóa công tác trùng tu, tôn tạo di tích trong nhân dân, tạo nên phong trào toàn dân góp sức giữ gìn, bảo vệ di tích lịch sử, di sản văn hóa địa phương” - đồng chí Lê Văn Quý cho biết.
Chủ động tuyên truyền, quảng bá di tích
Việc bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di tích cách mạng, kháng chiến sẽ giúp khai thác tối đa nguồn sử liệu sinh động, gần gũi trong truyền lửa cách mạng, niềm tự hào dân tộc qua các thế hệ và cũng là địa điểm trong việc kết nối các tua, tuyến du lịch cho khách tham quan khi tới thành phố Cảng giàu truyền thống “Anh dũng, Quyết chiến, Quyết thắng”. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân, các di tích cách mạng, kháng chiến trên địa bàn thành phố chưa thực sự phát huy hiệu quả cao như mong đợi. Hiện nay, Nhà hát thành phố - di tích kiến trúc nghệ thuật, địa chỉ cách mạng tiêu biểu, vẫn là nơi diễn ra các hoạt động vào những dịp kỷ niệm quan trọng hay ngày lễ lớn của đất nước, thành phố. Còn lại nhiều di tích trong tình trạng vắng khách tham quan, tìm hiểu truyền thống lịch sử cách mạng.
Nhà sử học Ngô Đăng Lợi (Hội Khoa học lịch sử thành phố) cho rằng, do ý thức của một bộ phận người dân chưa có ý thức giữ gìn các hiện vật, tư liệu sau khi “thay tên, đổi chủ” nhà. Công tác bảo tồn, lưu giữ, quảng bá tài liệu quý của chính quyền các cấp chưa tốt là nguyên nhân khiến các di tích cách mạng, kháng chiến chưa thỏa mãn được nhu cầu tham quan, tìm hiểu của người dân và du khách. Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao Lê Văn Quý cho biết, Sở thực hiện kiểm kê, phân loại di tích, tham mưu với thành phố, tranh thủ mọi nguồn lực để tiếp tục trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử cách mạng, kháng chiến, nhất là các di tích đang bị xuống cấp nghiêm trọng là trách nhiệm của ngành. Tuy nhiên, việc khai thác, phát huy giá trị, vai trò của các di tích gắn với chương trình giáo dục truyền thống lịch sử tại các di tích cần sự chung tay của Sở Du lịch, chính quyền các địa phương.
Tháng 12-2017, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 22 về việc tiếp tục công trợ trùng tu các di tích lịch sử - văn hóa giai đoạn 2018-2025, trong đó có các di tích lịch sử, cách mạng, kháng chiến, với số kinh phí 300 triệu đồng/di tích. Trước đó, giai đoạn 2008-2013, UBND thành phố có Đề án công trợ kinh phí để trùng tu, tôn tạo 70 di tích lịch sử, cách mạng, kháng chiến, với bình quân số tiền công trợ là 200 triệu đồng/di tích.
Theo nhà sử học Ngô Đăng Lợi, thành phố cần có cơ chế ưu tiên đối với các hoạt động tại địa điểm, di tích cách mạng, kháng chiến, như: cho phép dành một phần diện tích phù hợp, không ảnh hưởng đến hoạt động bảo tồn, để tổ chức dịch vụ, thu hút khách du lịch; có chiến lược truyền thông về di tích cách mạng, kháng chiến từ thành phố tới cơ sở, định hướng tuyên truyền tới các cấp, các ngành… nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân; tổ chức các đợt tham quan, trao đổi kinh nghiệm phát huy giá trị di sản từ các địa phương có cách làm hiệu quả.