Thực hiện chính sách, pháp luật về cơ chế tự chủ đối với bệnh viện công lập: Ngăn chặn tình trạng lạm thu, xu hướng tư nhân hóa

Ảnh minh họa

Phát biểu khai mạc, Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Nguyễn Thúy Anh nêu rõ, năm 2008, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 18/2008/QH12 về đẩy mạnh thực hiện chính sách, pháp luật xã hội hóa để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân. Sau hơn 10 năm thực hiện, qua giám sát của Ủy ban cho thấy, việc thực hiện cơ chế tự chủ đối với bệnh viện công lập cho một số kết quả tích cực. Hiện nay, 100% các bệnh viện công được giao tự chủ với mức tự chủ ngày càng cao; chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày càng tiến bộ... Tuy nhiên, quá trình thực hiện cũng bộc lộ một số hạn chế, bất cập như: việc thực hiện cơ chế tự chủ còn khó khăn đối với tuyến cơ sở và bệnh viện chuyên khoa; các bệnh viện được giao tự chủ nhưng còn nhiều ràng buộc liên quan nên chưa được tự chủ thực chất; còn thiếu các cơ chế kiểm soát dẫn đến hiện tượng lạm dụng các dịch vụ y tế không cần thiết, làm tăng chi phí chăm sóc sức khỏe, tăng gánh nặng cho người bệnh, góp phần bội chi Quỹ Bảo hiểm y tế.

Trình bày Báo cáo giải trình trước Ủy ban, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, đến nay, 100% các bệnh viện, trung tâm y tế huyện được giao quyền tự chủ.

Các bệnh viện chủ động thực hiện nhiều giải pháp để phát triển chuyên môn kỹ thuật. Nhiều bệnh viện Trung ương, tuyến cuối triển khai nhiều kỹ thuật cao, tiên tiến ngang tầm với các nước trong khu vực, góp phần cứu chữa được nhiều bệnh hiểm nghèo. Đặc biệt, việc thực hiện cơ chế tự chủ góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng sự hài lòng của người bệnh, giải quyết cơ bản tình trạng quá tải một số bệnh viện Trung ương và thành phố. Nhiều bệnh viện đã chuyển từ tư duy “phục vụ” sang “cung ứng dịch vụ”.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, để các bệnh viện tự chủ được về nhiệm vụ chuyên môn, phải có đủ điều kiện tối thiểu về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, nhân lực, nguồn tài chính để thực hiện. Thực tế hiện nay, vấn đề này đang có sự chênh lệnh khá lớn giữa các tỉnh, thành phố, giữa các tuyến. Đáng lưu ý, chưa có chính sách đãi ngộ, thu hút đối với cán bộ y tế, nhất là người có trình độ cao về làm việc tại các bệnh viện, cơ sở y tế vùng khó khăn; đang có tình trạng chuyển dịch lao động từ vùng sâu, vùng xa đến các trung tâm, từ khu vực bệnh viện công sang bệnh viện tư...

Tăng cường kiểm tra, giám sát để chống lạm dụng, trục lợi

Cho rằng tự chủ bệnh viện là chủ trương đúng đắn, đem lại nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ rõ những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn khi thực hiện chủ trương này. Đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) nhận định, hiện nay, giá dịch vụ y tế chưa thống nhất giữa các đơn vị, tỉnh thành, các bệnh viện, dẫn đến tình trạng nơi thì chưa được tính đúng, tính đủ, nhưng nơi thì thu thêm.

Đại biểu cũng bày tỏ lo ngại về 4 bệnh viện đặc biệt được giao quyền tự chủ toàn bộ đang có xu hướng tư nhân hóa và đề nghị Bộ trưởng Y tế đưa ra giải pháp ngăn chặn hiện tượng này. Liên quan đến vấn đề tự chủ về tổ chức, bộ máy, con người, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Trọng Thừa nêu rõ: Bộ Nội vụ ủng hộ tháo gỡ vướng mắc, khó khăn thực tế trong tuyển dụng cán bộ y tế. Nguyên tắc là các bệnh viện phải tự xác định được vị trí việc làm, mỗi vị trí có bao nhiêu người, trình độ năng lực ở từng vị trí ra sao… Sau khi xây dựng vị trí việc làm, được các cấp phê duyệt, bệnh viện có lộ trình thực hiện đề án và không có gì cản trở. Tuy nhiên, vấn đề là thu nhập, lương thấp nên thu hút nguồn nhân lực cao rất khó. Vì thế, sắp tới, khi tiến hành sửa đổi luật về viên chức phải tính đến vấn đề này.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) đề nghị Bộ trưởng Y tế làm rõ nguyên nhân của tình trạng một số bệnh viện tự chủ lạm dụng chỉ định sử dụng thuốc, dịch vụ, kỹ thuật cao để "móc túi" người bệnh. Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến giải thích, khi thực hiện tự chủ, bệnh viện phải có nguồn thu để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao đến làm việc, cải thiện chất lượng dịch vụ như: giường bệnh tới chăn, ga trải giường đều phải thay mới thường xuyên, bệnh viện phải có nhà vệ sinh đạt tiêu chuẩn tối thiểu là 3 sao trở lên, môi trường xanh, sạch, chống nhiễm khuẩn bệnh viện tốt... để thu hút người bệnh. Vì mục đích tăng thu nên xảy ra hiện tượng lạm dụng kỹ thuật, lạm dụng xét nghiệm, lạm dụng thuốc... Thời gian tới, Bộ sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các bệnh viện, đồng thời ban hành Chỉ thị về chống trục lợi, lạm dụng để ngăn chặn tình trạng này.

Tại phiên giải trình, nhiều ý kiến đề nghị, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ bổ sung và hoàn thiện chế độ đãi ngộ xứng đáng đối với cán bộ y tế, đồng thời quy định về mức lương, trần thu nhập, minh bạch thu - chi. Bộ Y tế tiếp tục thực hiện cải cách thủ tục hành chính trong khám bệnh, chữa bệnh; sớm có phương án giải quyết kịp thời các vướng mắc liên quan đến việc thanh quyết toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế... 

Tính đến năm 2018, cả nước có khoảng 215 bệnh viện tự bảo đảm chi thường xuyên, 3 bệnh viện bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, chủ yếu là các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa có điều kiện xã hội hóa như tim mạch, sản nhi, mắt, tai mũi họng, da liễu… Đối với các bệnh viện do Bộ Y tế quản lý, đến năm 2018 có 26/45 bệnh viện tự chủ chi thường xuyên.

Theo TTXVN