Tái chế rác thải sinh hoạt đô thị: Hiệu quả chưa cao
Kết quả bước đầu
Đường giao thông trong Khu công nghiệp DEEP C được thi công từ phế liệu nhựa và rác thải nhựa.
Theo đánh giá của Hiệp hội Môi trường đô thị và khu công nghiệp Việt Nam, trong 5 năm gần đây, Hải Phòng là một trong những địa phương tích cực ứng dụng các công nghệ xử lý, tái chế rác thải. Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hải Phòng phát triển thành công công nghệ biến rác thải hữu cơ thành phân mùn phục vụ sản xuất nông nghiệp. Hiện nay, mỗi ngày, công ty thu gom, phân loại hơn 60 tấn rác hữu cơ từ các nhà hàng, khách sạn, chợ để phục vụ tái chế sản xuất phân mùn. Không chỉ tái chế rác hữu cơ, Hải Phòng cũng là một trong những địa phương đầu tiên trong cả nước tái chế thành công rác thải nhựa thành vật liệu làm đường giao thông. Thành quả là đoạn đường đầu tiên làm từ phế liệu nhựa, rác thải nhựa dài 200 m trong Khu công nghiệp (KCN) Đình Vũ vừa khánh thành đầu tháng 10 vừa qua.
Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hải Phòng Trần Quang Đăng cho biết: “là đơn vị thực hiện nhiệm vụ bảo đảm vệ sinh môi trường cho phần lớn khu vực đô thị của thành phố, mỗi ngày, công ty thu gom hơn 800 tấn rác thải sinh hoạt tại các quận (chiếm khoảng 80% tổng lượng rác thải sinh hoạt của thành phố). Từ năm 2016, công ty triển khai chương trình hỗ trợ phân loại, xử lý rác được các chuyên gia Nhật Bản triển khai tại thành phố Hải Phòng. Đây là hoạt động trong khuôn khổ hợp tác giữa 2 thành phố Hải Phòng và Kitakyushu (Nhật Bản). Nhờ đó, công ty áp dụng thành công dây chuyền phân loại rác thải tại khu liên hợp xử lý rác thải Tràng Cát, để xử lý rác một cách tối ưu, hiệu quả cao. Sau khi thu gom đưa vào khu sơ chế, rác hữu cơ được xử lý thành phân mùn vi sinh, còn rác thải nhựa, ni-lông, kim loại, gỗ… sẽ phân loại để tái chế”. Năm 2019, công ty dự kiến thu gom và phân loại hơn 20 nghìn tấn rác hữu cơ để phục vụ sản xuất phân mùn, cung cấp gần 10 tấn rác thải nhựa để làm đường giao thông trong các khu công nghiệp. Trong những năm tiếp theo, công ty tiếp tục cung cấp nguyên liệu rác có khả năng tái chế cho các đơn vị nghiên cứu, sản xuất gạch xây dựng, nhiên liệu…
Tỷ lệ tái chế còn thấp
Theo thống kê của Sở Xây dựng, khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh và thu gom tại khu vực đô thị Hải Phòng khoảng hơn 1.100 tấn/ ngày. Trong đó, lượng rác có thể tái chế, tái sử dụng chiếm hơn 50%. Tuy nhiên, tỷ lệ tái chế rác thải đô thị hiện mới đạt khoảng 20%, chủ yếu là giấy, nhựa, rác hữu cơ. 80% lượng rác còn lại được xử lý chôn lấp bằng công nghệ thủ công. Một trong những nguyên nhân khiến hiệu quả xử lý, tái chế chưa cao là do rác sinh hoạt đô thị chưa được phân loại từ đầu nguồn. Đa phần, các loại rác đều được để chung. Khi đưa rác về khu xử lý tập trung, các đơn vị phải phân loại trước khi xử lý, chôn lấp. Công đoạn này tốn thời gian, kinh phí, trong khi không phân loại triệt để, gây khó khăn cho việc tái chế. Bên cạnh đó, việc thu phí rác thải, nhất là rác thải sinh hoạt, vẫn trong tình trạng “cào bằng” theo đầu người, theo hộ, mà không căn cứ vào việc xả thải bao nhiêu, rác gì, có được phân loại hay không…
Bên cạnh đó, đối với doanh nghiệp theo Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hải Phòng Trần Quang Đăng, từ 1-7-2019, khi Nghị định 40/2019/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực, doanh nghiệp hoạt động bảo vệ môi trường được ưu đãi thuế suất 10% trong vòng 15 năm. Tuy nhiên, thuế suất không thực sự hấp dẫn doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực bảo vệ môi trường, trong đó có thu gom, xử lý rác thải. Cái doanh nghiệp thực sự cần là cơ hội tiếp cận các quỹ hỗ trợ, các tổ chức tín dụng đầu tư công nghệ cao trong lĩnh vực môi trường, với lãi suất ưu đãi, hỗ trợ chuyển giao công nghệ mới.
Để tăng tỷ lệ rác thải được tái chế, theo các chuyên gia, thành phố Hải Phòng cần áp dụng đồng bộ các giải pháp toàn diện, lâu dài. Trong đó, bổ sung, thay thế hệ thống thùng rác cũ bằng các thùng rác phân loại đầu nguồn, nhất là các khu vực công cộng, khu vực tập trung dân cư; tuyên truyền nâng cao ý thức người dân, có cơ chế khuyến khích phù hợp đối với những người, những hộ phân loại rác từ đầu nguồn. Thành phố xem xét cơ chế khuyến khích, ưu đãi hơn nữa thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này, hỗ trợ các doanh nghiệp đang hoạt động và tính toán, cân nhắc thay đổi cách thu phí rác thải phù hợp, để tăng tỷ lệ rác thải phân loại. Có như vậy mới tăng tỷ lệ rác thải được tái chế, cũng như biến đây thành nguồn thu, thay vì “gánh nặng” như hiện nay…/.