Khâu duyệt phim chiếu rạp: Cần sự “thay máu”
Từ việc “lọt” chi tiết vi phạm chủ quyền
Đổi mới việc thẩm định phim để không lọt ra rạp chiếu chi tiết có nội dung xấu, gây bức xúc trong dư luận
Theo Quyền Cục trưởng Cục Điện ảnh Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) Nguyễn Thị Thu Hà, Hội đồng Trung ương thẩm định và phân loại phim truyện, nhiệm kỳ 2019 – 2021 (gọi tắt là hội đồng) có 11 thành viên, gồm đại diện các cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực điện ảnh, các nhà hoạt động điện ảnh, đạo diễn, các nghệ sĩ sáng tác, nghiên cứu, lý luận và phê bình. Bình quân, hội đồng thực hiện 3 buổi duyệt phim/tuần, mỗi buổi duyệt 2 phim truyện điện ảnh. Trong 9 tháng năm 2019, hội đồng tổ chức thẩm định, phân loại và đề nghị cấp phép phát hành 176 phim (bao gồm 31 phim truyện Việt Nam chiếu rạp, 143 phim truyện nước ngoài, 2 phim truyện hợp tác với nước ngoài). Với số lượng phim thẩm định ngày càng tăng về số lượng, độ phức tạp của nội dung, công tác thẩm định của hội đồng gặp nhiều áp lực trong thời gian vừa qua.
Đáng nói gần đây, hội đồng để “lọt” những tác phẩm có sai sót nghiêm trọng. Vừa qua, dư luận rất bức xúc khi phim hoạt hình “Everest: Người tuyết bé nhỏ” (DreamWorks Animation và Pearl Studio sản xuất) chiếu tại hệ thống rạp ở Việt Nam từ đầu tháng 10 vừa qua, có cảnh thể hiện “đường lưỡi bò”, xuất hiện nhiều lần trong bộ phim. Ngay lập tức, Cục Điện ảnh yêu cầu nhà phát hành phim trên không được chiếu “Everest: Người tuyết bé nhỏ” và bộ phim này dừng chiếu trên cả nước từ 13-10-2019. Đánh giá về sự việc này, Chánh Văn phòng Bộ VH-TT-DL Nguyễn Thái Bình khẳng định “Đây là sự việc nghiêm trọng, trong bất cứ hoàn cảnh nào, sự việc nào, vấn đề quốc gia, chủ quyền lãnh thổ cũng cần được đặt lên trên hết. Nếu hội đồng để xảy ra sai sót, trách nhiệm thuộc về hội đồng và công tác quản lý của ngành điện ảnh”.
Trước đó, hội đồng cũng không nhạy bén phát hiện ra chi tiết tuyên truyền chủ quyền biển đảo sai trái của nước ngoài. Năm 2018, phim “Điệp vụ Biển Đỏ” do Trung Quốc sản xuất có quá nhiều tình tiết thổi phồng quá đà. Đặc biệt, hai phút cuối phim không liên quan tới mạch phim, xuất hiện hình ảnh vùng biển với chú thích “South China Sea”, thông báo rằng đây là vùng biển của Trung Quốc và yêu cầu các tàu vào vùng này lập tức rút lui. Thông điệp này không chỉ xâm phạm nghiêm trọng đến chủ quyền biển, đảo Việt Nam, mà còn là sự ngang nhiên tuyên bố ý đồ độc chiếm biển Đông của Trung Quốc, vi phạm luật pháp quốc tế. Sau đó, dư luận lên án mạnh mẽ và nhà phát hành “Điệp vụ Biển Đỏ” tại Việt Nam phải ngừng chiếu với lý do “không có người xem”.
Cần thay đổi
Trước những sai sót, cách thẩm định phim điện ảnh kể trên, nhiều ý kiến cho rằng Hội đồng Trung ương thẩm định và phân loại phim truyện cần phải thay đổi mạnh mẽ. Quyền Cục trưởng Cục Điện ảnh Nguyễn Thị Thu Hà thông tin hiện nay, Bộ VH-TT-DL giao Cục Điện ảnh tham mưu kiện toàn Hội đồng Trung ương thẩm định và phân loại phim truyện; đồng thời nghiên cứu thành lập bộ phận giúp việc hội đồng bảo đảm chủ động, hiệu quả cao.
Theo PGS.TS Phạm Xuân Thạch, Chủ nhiệm Khoa Văn học, Trường đại học khoa học - xã hội và nhân văn muốn thật sự khách quan, hội đồng duyệt phim phải có sự đa dạng về lĩnh vực chuyên sâu, quy trình duyệt phim cần chú ý phân chia công việc. Chẳng hạn, có người chỉ duyệt hình ảnh, người chỉ duyệt ngôn ngữ; có người chỉ rà hình ảnh bản đồ, hay có người chỉ rà lời thoại…, thì sẽ khó “lọt lưới” chi tiết lệch lạc. Nói cách khác, cần thay đổi cách thức tổ chức hội đồng cũng như cách duyệt phim.
Liên quan đến vấn đề này, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa trả lời công văn của Bộ VH-TTDL về việc đề nghị góp ý đối với dự thảo Luật Điện ảnh (sửa đổi), trong đó đề nghị các nhà quản lý điện ảnh đổi mới công tác duyệt thẩm định phim theo hướng vừa bảo đảm nội dung nghệ thuật, thương mại, vừa loại trừ các yếu tố thù địch, bạo lực… theo quy định.