Ngày làm việc thứ 7, Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa 14: Thảo luận tại tổ nhiều dự án luật, nghị quyết

Buổi chiều, Quốc hội nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 3 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam và thảo luận tổ về 2 nội dung này.

Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 3 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.

Thảo luận tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Quốc hội, nhiều đại biểu cho rằng, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) là nhân tố chính, trung tâm của hoạt động Quốc hội, nhưng dự thảo luật chưa cụ thể hóa vai trò này. Theo đại biểu  Hoàng Đức Thắng (Quảng Trị), dự luật chỉ nên xem xét bổ sung những vấn đề đã có chỉ đạo rõ, những vấn đề chín muồi, vấn đề có nhu cầu cấp thiết trong thực tế nhằm cụ thể hóa các chủ trương, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị và xử lý việc thiếu thống nhất trong một số quy định giữa các luật hiện nay về nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội. Những vấn đề còn ý kiến khác nhau hoặc chưa đánh giá hết tác động khi thực thi cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết và sửa đổi, bổ sung vào thời gian thích hợp.

Nhiều ý kiến bày tỏ băn khoăn về tương lai của Đoàn ĐBQH và Văn phòng Đoàn ĐBQH khi nghiên cứu các quy định của dự luật. Theo đại biểu  Hoàng Đức Thắng, cần xác định cụ thể tư cách của Trưởng đoàn, Phó trưởng Đoàn ĐBQH ngay trong dự luật.

Dự luật cũng quy định cơ quan có thẩm quyền quản lý đối với cán bộ của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo phân cấp chịu trách nhiệm quản lý ĐBQH hoạt động chuyên trách tại địa phương mình. Quy định này đúng,  nhưng theo một số ĐBQH thì vẫn chưa đủ. Các đại biểu thẳng thắn chỉ ra, phần lớn ĐBQH chuyên trách dành thời gian hoạt động cho Quốc hội, vậy ai đánh giá về kết quả thực hiện nhiệm vụ của ĐBQH đó? Phải là các cơ quan của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trước hết là Ban Công tác đại biểu tham mưu với Ủy ban Thường vụ Quốc hội để theo dõi, giám sát và đánh giá, nhận xét. Vì vậy, các đại biểu đề nghị nên có cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý cán bộ ở địa phương cùng với Ban Công tác đại biểu đánh giá, nhận xét hoạt động của ĐBQH.

Theo đại biểu Bùi Thanh Tùng (Hải Phòng), cần làm rõ, đánh giá kỹ hơn địa vị pháp lý, vị thế của ĐBQH cũng như các đoàn ĐBQH. Trong luật, chức năng giám sát cá nhân của ĐBQH được quy định rõ, nhưng số lượng ĐBQH  thực hiện giám sát cá nhân rất ít, hầu như không đề xuất tự đi giám sát cá nhân. Hầu hết đều chờ giám sát theo đoàn. Như vậy, vai trò, địa vị pháp lý của ĐBQH chưa thực sự được phát huy.

Cũng theo đại biểu Bùi Thanh Tùng, Khoản 1 Điều 38 dự thảo luật nêu rõ, ĐBQH  phải có trách nhiệm xác định địa bàn cụ thể để tham gia tiếp xúc cử tri. Đây là điều khiến đại biểu băn khoăn vì khi bầu cử ĐBQH thì có thể theo địa bàn, nhưng khi tiếp xúc cử tri nên mở rộng, bảo đảm trách nhiệm dân cử trên tất cả địa bàn.

Về kinh phí và điều kiện bảo đảm hoạt động của Đoàn ĐBQH, Khoản 4, Điều 43 dự luật quy định, chính quyền địa phương cấp tỉnh có trách nhiệm bố trí trụ sở làm việc, bảo đảm kinh phí và các điều kiện cần thiết khác cho Đoàn ĐBQH tại địa phương. Chưa đồng tình với quan điểm này, đại biểu Bùi Thanh Tùng cho rằng, quy định như vậy thì vai trò, vị thế của Đoàn ĐBQH, ĐBQH sẽ bị ảnh hưởng, khó khách quan, độc lập trong việc thực hiện nhiệm vụ ĐBQH tại địa phương. Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Đoàn ĐBQH không phải là đơn vị dự toán ngân sách. Như thế, lãnh đạo Đoàn ĐBQH không phải là chủ tài khoản thì khi tổ chức các hoạt động sẽ rất khó khăn, không tránh được tình trạng phải đi “xin” cấp quản lý không tương đương. Hơn nữa, với những hoạt động có ĐBQH từ Trung ương tham gia thì ngân sách địa phương có chi trả hay không. Vì vậy, đại biểu đề xuất, tất cả hoạt động của Đoàn ĐBQH do Quốc hội chi trả, bảo đảm yêu cầu hoạt động.

Các đại biểu Quốc hội dự phiên họp toàn thể sáng 29-10. 

Đề nghị tăng số lượng đại biểu Quốc hội chuyên trách

Nhiều đại biểu quan tâm đến quy định về tỷ lệ ĐBQH hoạt động chuyên trách.

Theo Tổng thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thấy rằng luật hiện hành quy định tỷ lệ đại biểu chuyên trách  "ít nhất là 35% tổng số ĐBQH". Quy định như vậy không hạn chế việc có thể bố trí số đại biểu hoạt động chuyên trách nhiều hơn tỷ lệ nói trên, nên Thường vụ Quốc hội đề nghị giữ nguyên. 

Đại biểu Nguyễn Căn Được, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam đề nghị  tăng đại biểu chuyên trách từ 35 lên 40% hoặc hơn nữa để phục vụ nghiên cứu sâu khi xây dựng pháp luật. Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP Hồ Chí Minh) phân tích, thực tế hoạt động Quốc hội cho thấy, những người chuyên trách hoạt động hiệu quả cao hơn do " làm việc toàn thời gian, nghiên cứu chuyên sâu". Trong khi đó, nhiều đại biểu không chuyên trách, "Ngay việc phát biểu ý kiến cũng e ngại vì sợ đụng chạm, điều này phần nào hạn chế khả năng nêu chính kiến". Do đó, đại biểu đề nghị tăng số lượng đại biểu chuyên trách lên 37-40% và quy định “cứng” trong luật.

Đồng tình việc thí điểm không tổ chức HĐND cấp phường tại Hà Nội

Đồng tình việc thí điểm không tổ chức HĐND cấp phường tại Hà Nội, song đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TP Hồ Chí Minh) cho rằng, điều quan trọng nhất là quyền và tiếng nói của cử tri, nhân dân vẫn phải được bảo đảm.

Theo đại biểu, phải tăng cường vai trò giám sát của các đại biểu HĐND quận, kể cả đại biểu HĐND cấp thành phố, ĐBQH. Bên cạnh đó, chỉnh sửa một số quy định về chức năng, nhiệm vụ của HĐND quận, để người dân ở tất cả phường có quyền được tiếp cận các đại biểu của địa phương mình.

Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội thảo luận ở tổ trong sáng 29-10. 

Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm đề nghị, không phải là thí điểm, mà nên triển khai luôn, vì thực tế trước đây chúng ta từng thí điểm không tổ chức HĐND ở quận, huyện tại 10 tỉnh, thành phố. Thành phố Hồ Chí Minh là 1 trong 10 địa phương đã thực hiện thí điểm bỏ HĐND quận, tức là tổ chức HĐND 2 cấp (cấp thành phố và cấp phường), dù có nhiều hạn chế nhưng đánh giá chung thì ưu điểm, hiệu quả là căn bản. Theo đại biểu, đồng thời với việc không tổ chức HĐND cấp phường thì tổ chức lại bộ máy, phân định lại nhiệm vụ, chức năng cho rõ ràng, không chồng chéo, trùng lặp, đem lại hiệu quả thiết thực cho dân.

Đại biểu Bùi Thanh Tùng (Hải Phòng) đồng tình việc ban hành nghị quyết nhưng đề nghị phân tích, đánh giá rõ thêm kết quả thực hiện thí điểm trước đây để làm rõ hiệu quả, rút ra những bài học kinh nghiệm, cũng như nêu rõ khó khăn, vướng mắc và chỉ rõ bây giờ áp dụng đối với Hà Nội thì hiện có vướng như thế nữa không? Đại biểu đặt vấn đề, bỏ HĐND cấp phường sẽ tăng nhiệm vụ cho cấp quận, nhưng lại giảm số Phó chủ tịch HĐND quận, giảm số trưởng ban chuyên trách thì có ảnh hưởng tới việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ gánh cho cấp phường hay không? Bên cạnh đó, cơ cấu tổ chức của UBND phường nơi thí điểm không có HĐND và nơi có HĐND có như nhau không, cũng cần làm rõ; đồng thời chỉ rõ địa vị pháp lý của đội ngũ các bộ công chức cấp phường như thế nào, nhất là cán bộ cấp phường nhưng ở khối Đảng, đoàn thể.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Lê Vĩnh Tân, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết về thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân tại các phường thuộc quận, thị xã của thành phố Hà Nội.

Quy định quản lý chặt chẽ người nước ngoài tại Việt Nam

Thảo luận Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại ViệtNam, nhiều đại biểu đề nghị quy định chặt chẽ hơn.

Đối với Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh cư trú của người nước ngoài, thực tiễn thi hành đặt ra một số vấn đề mà luật hiện hành chưa đáp ứng, khi sửa đổi chưa nói tới.   Đại biểu Bùi Thanh Tùng (Hải Phòng) nêu rõ, qua giám sát về quản lý người lao động nước ngoài tại Hải Phòng cho thấy có nhiều sự chồng chéo, chưa chặt chẽ. Ví dụ nhiều người nước ngoài tới làm việc với visa, thị thực của nhà đầu tư, nhưng không quy định mức sàn tối thiểu đầu tư bao nhiêu thì được nhận thị thực. Thực tế, tại Hải Phòng, có những nhà đầu tư cá nhân đầu tư vào các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, giá trị góp vốn chỉ 5-10 triệu đồng nhưng vẫn được cấp thị thực nhà đầu tư. Ngoài ra, có tình trạng nhiều người nước ngoài lợi dụng visa doanh nghiệp ra vào ViệtNam nhiều lần, đi lao động bình thường. Cùng với đó các nhà thầu nước ngoài vào nhận dự án đầu tư cũng ngày càng nhiều, cũng cần nghiên cứu bổ sung quy định chặt chẽ trong luật.

Quản lý chặt chẽ  vật liệu nổ, súng tự chế

Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm cho biết, theo báo cáo của Công an các đơn vị, địa phương, từ khi Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ có hiệu lực đến nay, phát hiện, bắt giữ 230 vụ, 321 đối tượng liên quan đến hành vi chế tạo, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép vũ khí khác có tính năng, tác dụng tương tự vũ khí quân dụng, trong đó: 11 vụ, 13 đối tượng phải đình chỉ khởi tố vụ án; 19 vụ, 32 đối tượng đã bị kết án, đang chấp hành hình phạt, chưa chấp hành hình phạt, đang hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành hình phạt mà được miễn chấp hành hình phạt còn lại; 104 vụ, 157 đối tượng đã khởi tố, điều tra (tuy có sử dụng vũ khí có tính năng, tác dụng tương tự vũ khí quân dụng nhưng khởi tố với tội danh khác như: giết người, cố ý gây thương tích, chống người thi hành công vụ, gây rối trật tự công cộng...); 96 vụ, 119 đối tượng xử phạt hành chính.

Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 3 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.

Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung Điều 3 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ nhằm bảo đảm phù hợp với Bộ luật Hình sự năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017 về xử lý hành vi chế tạo, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép vũ khí khác có tính năng, tác dụng tương tự vũ khí quân dụng là rất quan trọng và cần thiết.

Đại biểu Nguyễn Hữu Cầu (Nghệ An) đồng tình cao phương án của Chính phủ trong việc sửa đổi điều luật này. Đại biểu Nguyễn Hữu Cầu cho rằng, việc quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ được thực hiện rất chặt chẽ, đặc biệt đối với các loại vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ do Nhà nước sản xuất. Tuy nhiên, để gây án ngoài xã hội, nhiều đối tượng tàng trữ, sử dụng các loại súng tự chế. Thực tế, công an các đơn vị, địa phương điều tra, phát hiện rất nhiều vụ việc, đặc biệt là các vụ cố ý gây thương tích, các vụ giết người bằng các loại súng tự chế như súng bắn đạn hoa cải, súng săn... Đây là thực tế diễn ra trong đời sống xã hội. Hành vi này phải xử lý hình sự để răn đe. Nếu không quản lý chặt chẽ, không có chế tài xử lý nghiêm, sẽ gây ra nhiều hệ lụy./.

Hồng Thanh