Tín dụng học sinh, sinh viên: Cần nâng mức vay và mở rộng đối tượng được vay
Người dân làm thủ tục vay vốn tại điểm giao dịch của Ngân hàng Chính sách xã hội xã Trung Lập, huyện Vĩnh Bảo.
Từng là hộ vay vốn chương trình HSSV và đang phụ trách triển khai các chương trình tín dụng chính sách ở địa bàn, chị Nguyễn Thị Thúy, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Bắc Sơn (huyện An Dương) cho biết: “Nhiều năm nay, tuy chương trình cho vay HSSV hỗ trợ nhiều hộ nghèo, cận nghèo và gia đình chính sách có điều kiện lo cho con, cháu học tập, song mức vay còn thấp so với nhu cầu, nhất là trong bối cảnh giá cả, chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Hiện, trung bình một sinh viên cần phải chi 3,5 – 4 triệu đồng/tháng mới bảo đảm cuộc sống đi học, chưa kể các chi phí phụ. Với mức vay 1,5 triệu đồng/tháng theo quy định hiện hành, mới đáp ứng từ 35-40% nhu cầu chi phí học tập của HSSV. Do đó, Chính phủ, NHCSXH cần xem xét nâng mức cho vay chương trình này”.
Đồng quan điểm với chị Thúy, nhiều hộ đã và đang vay vốn chương trình HSSV để cho con, em học tập tại các trường cao đẳng, đại học cho rằng, việc xem xét nâng mức cho vay chương trình là cần thiết. Bởi, theo quy định tại Nghị định 86/2015/NĐ-CP, các cơ sở giáo dục đại học công lập tự chủ sẽ thực hiện tăng học phí theo lộ trình. Đến năm học 2020 - 2021, mức học phí của một số trường đại học có thể sẽ tăng gấp đôi hoặc gần gấp 3 so với hiện nay. Bên cạnh đó, ngoài học phí, HSSV trang trải thêm nhiều khoản khác để phục vụ việc học tập.
Theo báo cáo của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) chi nhánh Hải Phòng, thời gian qua, chương trình cho vay HSSV giúp hàng chục nghìn HSSV nghèo của thành phố vay vốn, tiếp tục viết tiếp ước mơ đến trường và tìm được việc làm. Song, từ năm 2013 đến nay, doanh số cho vay và chương trình cho vay HSSV giảm mạnh so với giai đoạn trước (2008-2012). Trong những năm gần đây, chi nhánh đều phải điều chỉnh chỉ tiêu kế hoạch dư nợ chương trình cho vay HSSV sang cho vay các chương trình khác. Riêng trong năm 2019, chi nhánh điều chỉnh giảm hơn 19,8 tỷ đồng chương trình cho vay HSSV. Tính đến đầu tháng 10-2019, dư nợ cho vay chương trình này trên toàn địa bàn thành phố chỉ đạt hơn 127,9 tỷ đồng với 5166 hộ còn dư nợ. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó có nguyên nhân mức cho vay HSSV thấp hơn so với nhu cầu. Ngoài ra, cũng có nguyên nhân tình trạng nợ quá hạn chương trình HSSV gia tăng (do nhiều HSSV ra trường chưa tìm được việc làm ngay) khiến một số tổ chức ngại cho vay.
Khắc phục tình trạng này, NHCSXH Hải Phòng báo cáo Ban đại diện HĐQT NHCSXH thành phố chỉ đạo các cơ quan thành viên, các tổ chức hội nhận ủy thác và chính quyền địa phương các cấp tăng cường phối hợp với ngân hàng để việc giải ngân chương trình này đạt hiệu quả cao hơn. Để bảo đảm 100% HSSV có nhu cầu vay vốn được tiếp cận vốn vay, chi nhánh tập trung chỉ đạo các cán bộ, nhân viên tại các điểm giao dịch tăng cường tuyên truyền quyết định nâng mức cho vay chương trình đến đông đảo nhân dân. Qua đó, giúp bà con hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình khi vay vốn theo chương trình.
Song, để chương trình tiếp tục phát huy hiệu quả, chi nhánh kiến nghị NHCSXH Việt Nam báo cáo, tham mưu Chính phủ xem xét nâng mức vay chương trình HSSV để đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu trang trải chi phí cho HSSV. Cụ thể, nâng mức vay từ 1,5 triệu đồng/HSSV/tháng lên 2,5 triệu đồng/HSSV/tháng. Đồng thời, xem xét mở rộng đối tượng cho vay đối với gia đình có mức thu nhập trung bình nhưng có từ 2-3 con đang đi học trở lên, nhằm giúp họ giải tỏa được gánh nặng về tài chính. Ngoài ra, cần có cơ chế khoanh nợ hoặc kéo dài thời gian trả nợ từ 3-5 năm cho những hộ vay vốn HSSV đã hết thời gian gia hạn nợ và có đơn đề nghị. Ngoài ra, phía ngân hàng cũng nghiên cứu các biện pháp thu hồi nợ phù hợp, linh hoạt với thực tế để hạn chế nợ quá hạn gia tăng.