Bệnh sa sút trí tuệ ở người cao tuổi: Phát hiện sớm để điều trị
Khổ vì bệnh “nhớ nhớ, quên quên”
Bệnh sa sút trí tuệ ở người cao tuổi cần được người thân trong gia đình sớm phát hiện, thường xuyên quan tâm, chăm sóc, hỗ trợ điều trị.
Ngày 25-10, bà Nguyễn Thị Mùi, 68 tuổi, ở thôn Lộc Trù, xã Tiên Thắng (huyện Tiên Lãng) được con gái đưa đến Bệnh viện hữu nghị Việt Tiệp chụp cộng hưởng từ để xác định bệnh, có phương pháp điều trị. Con gái bà cho biết, cách đây khoảng 2 năm, bà Mùi có biểu hiện “nhớ nhớ, quên quên”, nhưng con cháu bận mải công việc nên chưa sắp xếp đưa bà đi khám được. Cách đây hơn một tháng, biểu hiện bệnh của bà nặng hơn, như: ăn cơm rồi nhưng lại bảo chưa ăn, hay ngồi thẫn thờ một mình, không nhớ cách khóa vòi nước..., nên con cháu đưa bà đi khám và được các bác sĩ chẩn đoán bị sa sút trí tuệ ở người cao tuổi.
Thầy thuốc ưu tú Nguyễn Quang Thịnh, Giám đốc Trung tâm thầy thuốc gia đình thành phố cho biết: Bệnh sa sút trí tuệ ở người cao tuổi thường xuất hiện ở người từ 55 tuổi trở lên. Đây là chứng bệnh mất trí nhớ tiến triển thường gặp ở người cao tuổi, do tổn thương chất trắng trong não dẫn đến sa sút trí tuệ não, do căng thẳng, mệt mỏi hoặc ăn uống không bảo đảm dinh dưỡng, cũng có thể sa sút trí tuệ trên cơ sở rối loạn chuyển hóa gây lên (thường gặp ở người mắc các bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, máu nhiễm mỡ, thừa cân, béo phì, pakison...). Các biểu hiện của bệnh mất trí nhớ tiến triển, như: Quên những đồ vật từng dùng thường xuyên; gặp nhiều khó khăn khi tiếp nhận thông tin mới, hay tính toán sai, phản ứng chậm; hay lặp lại một câu hay một câu chuyện trong cùng một buổi trò chuyện, giao tiếp khó khăn, khó tìm từ ngữ để diễn đạt; hay đi lang thang, lạc đường, quên cách nấu ăn, khó thực hiện các động tác phối hợp. Biểu hiện nặng với những người mắc bệnh này là ít ngủ ban đêm, sợ bóng tối, cảm thấy đói bụng, mót tiểu tiện, buồn rầu, hay than phiền, mệt mỏi và ngủ ngày; hay gây gổ, dễ kích động, lo lắng (người bệnh gây gổ khi được cho uống thuốc, ăn cơm hay yêu cầu đi tắm; hay nổi cáu, la hét, đôi lúc lại rất nghe lời...).
Bệnh sa sút trí tuệ ở người cao tuổi ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống sinh hoạt của họ. Nếu những biểu hiện bệnh không được phát hiện, chẩn đoán và điều trị kịp thời dẫn đến tình trạng lú lẫn, mất kiểm soát, không nhận thức được hành vi, lời nói của mình. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người cao tuổi, bệnh này cũng gây khó khăn cho những người chăm sóc, người thân trong gia đình.
Cần phát hiện, điều trị sớm
Việc chẩn đoán và điều trị bệnh sa sút trí tuệ ở người cao tuổi khá khó khăn vì nhiều người cho rằng đó là “bệnh thường thấy ở người già” nên có tư tưởng chủ quan. Trong khi đó, tại Hải Phòng chưa có cơ sở lão khoa thăm khám và điều trị chuyên khoa bệnh này. Để đánh giá tình trạng bệnh hay quên ở người già, bác sĩ phải tìm hiểu tiền sử bệnh (có từng bị chấn thương não không), tiền sử di truyền (người nhà có ai bị không) và kiểm tra tình trạng sức khỏe hiện tại của người bệnh, trong đó có các bệnh thông thường, như: Tăng huyết áp, đái tháo đường, máu nhiễm mỡ... và cả các bài kiểm tra liên quan đến hệ thần kinh. Người bệnh được đặt nhiều câu hỏi để xác định tình trạng sức khỏe tâm lý và tinh thần. Trong một số trường hợp cần thiết, người hay quên, đãng trí cần phải trải qua thêm các cuộc kiểm tra khác, như: Thử máu và nước tiểu, chụp hình não (chụp cắt lớp hoặc chụp cộng hưởng từ) để phát hiện các bệnh lý khác liên quan, từ đó có phương pháp điều trị kịp thời.
Cũng vì thành phố chưa có cơ sở lão khoa nên việc phát hiện, sớm đưa người bệnh đến khám và điều trị kịp thời rất cần sự quan tâm, phối hợp của người thân trong gia đình. Theo thầy thuốc ưu tú Nguyễn Quang Thịnh, hầu hết trường hợp sa sút trí tuệ ở thể nhẹ như hay quên, đãng trí có thể tự phục hồi theo thời gian, hoặc khắc phục phần nào nếu bệnh đơn giản chỉ do căng thẳng, thiếu ngủ... và được quan tâm, chăm sóc. Người sa sút trí tuệ có thể khắc phục bằng các mẹo vặt, như: Ghi chú, đánh dấu sự kiện trên lịch hoặc nhờ sự hỗ trợ của người thân. Tuy nhiên, với các trường hợp sa sút trí tuệ ở người cao tuổi do các căn bệnh đặc thù như Alzheimer, chứng mất trí nhớ hoặc các bệnh về tiểu đường, huyết áp, di chứng của bệnh đột quỵ não, tai biến mạch máu não, việc điều trị phức tạp, khó khăn hơn, các bác sĩ phải dùng đến các loại thuốc và liệu pháp chuyên môn để điều trị riêng biệt từng loại bệnh đó. “Biện pháp phòng ngừa bệnh này tốt nhất là người cao tuổi cần duy trì chế độ ăn uống hợp lý, vệ sinh sạch sẽ; tập thể dục thường xuyên; thực hiện nghiêm nguyên tắc ngủ sớm, dậy sớm; tránh căng thẳng thần kinh, lo âu... Nếu thấy người thân có triệu chứng hay quên, đãng trí, người nhà cần đưa người bệnh đến gặp bác sĩ để chẩn đoán bệnh, xác định nguyên nhân và tìm ra cách chữa trị tốt nhất”.