Ngày làm việc thứ 23, kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa 14: Chốt lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu

Các đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Lao động (sửa đổi).

Đây là nội dung mới của Bộ luật Lao động 2019 được Quốc hội thông qua với tỷ lệ 90% số đại biểu tán thành.

Về tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường, Bộ luật vừa được thông qua điều chỉnh theo lộ trình đến khi đủ 62 tuổi đối với nam (vào năm 2028) và đủ 60 tuổi đối với nữ (vào năm 2035).

Kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động là đủ 60 tuổi 3 tháng với nam và đủ 55 tuổi 4 tháng đối với nữ; sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 3 tháng đối với nam và 4 tháng đối với nữ.

Người lao động làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.... có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn. Lao động trình độ chuyên môn kỹ thuật cao được nghỉ hưu muộn hơn, nhưng không quá 5 năm so với quy định. 

Bộ luật vừa được thông qua điều chỉnh theo lộ trình đến khi đủ 62 tuổi đối với nam (vào năm 2028) và đủ 60 tuổi đối với nữ (vào năm 2035)

Về nghỉ lễ, tết, ngoài 10 ngày nghỉ theo quy định hiện hành, Bộ luật bổ sung thêm một ngày nghỉ vào dịp Quốc khánh. Chính phủ lựa chọn ngày nghỉ vào 1-9 hoặc 3-9 tuỳ theo lịch từng năm. 

Về giờ làm việc bình thường,Bộ luật Lao động 2019 vẫn giữ quy định hiện hành là không quá 8 giờ mỗi ngày và 48 giờ mỗi tuần. Người sử dụng lao động có quyền quy định thời giờ làm việc theo ngày hoặc tuần, nhưng phải thông báo cho người lao động biết; trường hợp theo tuần thì giờ làm việc không quá 10 giờ trong mỗi ngày và không quá 48 giờ mỗi tuần. Ban đêm, giờ làm việc được tính từ 22 giờ  đến 6 giờ sáng hôm sau. Nhà nước khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 giờ.

Về làm thêm giờ, Bộluật quy định doanh nghiệp chỉ được sử dụng lao động làm thêm giờ khi có sự đồng ý. Số giờ làm thêm của người lao động không quá 50% số giờ làm việc bình thường mỗi ngày. Nếu doanh nghiệp tính giờ làm việc theo tuần, tổng số giờ làm việc và làm thêm không quá 12 giờ mỗi ngày; không quá 40 giờ mỗi tháng. 

Bộ luật cũng nêu rõ, doanh nghiệp bảo đảm giờ làm thêm của người lao động không quá 200 giờ mỗi năm. 

Các ngành, nghề được làm thêm đến 300 giờ mỗi năm gồm: sản xuất dệt, may, da, giày, điện, điện tử, chế biến nông, lâm, diêm nghiệp, thủy sản; sản xuất, cung cấp điện, viễn thông, lọc dầu; cấp, thoát nước; công việc đòi hỏi lao động trình độ chuyên môn kỹ thuật cao mà thị trường không cung ứng đầy đủ; giải quyết công việc cấp bách, không thể trì hoãn vì có tính thời vụ; thiên tai, hoả hoạn, thiếu điện, sự cố dây chuyền sản xuất. 

Với các trường hợp làm thêm đến 300 giờ, doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp tỉnh. 

Như vậy, Quốc hội đã quyết định không tăng giờ làm thêm tối đa lên 400 giờ mỗi năm như đề xuất trước đó của Ban soạn thảo. 

Về nghỉ trong giờ làm việc, người lao động làm việc từ 6 giờ trở lên trong ngày thì được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút; ban đêm được nghỉ giữa giờ ít nhất 45 phút liên tục; nếu lao động làm việc theo ca thì thời gian nghỉ được tính vào giờ làm việc. 

Người lao động làm việc theo ca được nghỉ 12 giờ trước khi chuyển sang ca khác. Đồng thời, mỗi tuần, người lao động được nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục. 

Người lao động làm việc theo ca được nghỉ 12 giờ trước khi chuyển sang ca khác.

Cân nhắc kỹ việc ưu đãi đầu tư

Phần đông đại biểu Quốc hội tán thành sự cần thiết của việc sửa đổi Luật Đầu tư nhằm tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn trong quá trình thực thi pháp luật, cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, xử lý những quy định còn mâu thuẫn với các luật khác, nâng cao chất lượng đầu tư...

Quy định về ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh là nội dung được các đại biểu quan tâm nhất tại phiên thảo luận. Đại biểu Nguyễn Lâm Thành (Lạng Sơn) cho rằng, nên quy định Chính phủ trình Quốc hội ban hành danh mục những ngành, nghề cần thiết cấm đầu tư kinh doanh, bảo đảm tính cập nhật, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của quản lý KTXH.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An Nguyễn Hữu Cầu thảo luận về dự án Luật Đầu tư (sửa đổi). 

Nhiều đại biểu đề nghị, đưa ngành, nghề “kinh doanh dịch vụ đòi nợ” vào Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh. Đại biểu Phạm Huyền Ngọc (Ninh Thuận) cho biết, Chính phủ ban hành Nghị định 104/2007/NĐ-CP quy định kinh doanh dịch vụ đòi nợ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Qua quá trình thực hiện, bên cạnh những doanh nghiệp chấp hành nghiêm pháp luật, một số tổ chức, cá nhân không tuân thủ điều kiện đầu tư kinh doanh cũng như các quy định của pháp luật có liên quan khi kinh doanh dịch vụ đòi nợ, dẫn tới phát sinh nhiều biến tướng và các hành vi vi phạm pháp luật, gây mất trật tự an ninh - an toàn xã hội. Vì vậy, đại biểu cho rằng, việc chuyển kinh doanh dịch vụ đòi nợ từ ngành, nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện sang ngành, nghề đầu tư, kinh doanh bị cấm là phù hợp.

Đại biểu Nguyễn Thị Kim Bé (Kiên Giang) đề nghị rà soát kỹ các ngành nghề đầu tư được ưu đãi, kể cả các ngành nghề hiện có và các ngành nghề mới được bổ sung, nhằm tránh ảnh hưởng tới cân đối ngân sách. Theo đại biểu, bổ sung các ngành nghề đầu tư được ưu đãi cần bảo đảm phù hợp 2 Nghị quyết của Bộ Chính trị là Nghị quyết 07 - NQ/TW ban hành ngày 18-1-2016 về cơ cấu lại ngân sách nhà nước, quản lý nợ công và Nghị quyết 35 - NQ/TW ban hành 15-1-2019 về nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, sử dụng và phát huy các nguồn lực của nền kinh tế.

Đại biểu Nguyễn Hữu Quang (Thanh Hóa) cho rằng, chúng ta đang bước vào giai đoạn mới trong thu hút đầu tư, theo đó, cần giảm dần các ưu đãi để việc tăng trưởng GDP có đóng góp tích cực vào tăng thu ngân sách nhà nước. Theo khảo sát của các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ quốc tế, trong 13 tiêu chí để nhà đầu tư lựa chọn đầu tư vào Việt Nam thì tiêu chí ưu đãi về thuế đứng thứ 12, sau các tiêu chí về xã hội, thống nhất thể chế... Do đó, đại biểu đề nghị, sửa Luật Đầu tư lần này nên cắt giảm các hình thức đầu tư được hưởng ưu đãi về thuế. 

Quang cảnh phiên họp

Tranh luận về việc có nên đưa hộ kinh doanh vào diện quản lý của Luật Doanh nghiệp

Về dự án Luật Doanh nghiệp sửa đổi, các đại biểu dành nhiều sự quan tâm đến các nội dung cụ thể của dự thảo luật như về phạm vi điều chỉnh, xem xét có đưa hộ kinh doanh vào điều chỉnh trong Luật Doanh nghiệp hay không; về con dấu của doanh nghiệp; việc sửa đổi khái niệm doanh nghiệp nhà nước; tiêu chí, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp xã hội; về phát hành trái phiếu; cơ cấu tổ chức quản lý các mô hình công ty…

Đại biểu Vũ Tiến Lộc (Thái Bình) cho rằng việc đưa hộ kinh doanh vào Luật Doanh nghiệp là phù hợp bản chất kinh tế và pháp lý của hộ kinh doanh, cũng như bảo đảm quyền bình đẳng của hộ kinh doanh với các loại hình doanh nghiệp khác. Theo đại biểu, việc đưa hộ kinh doanh vào luật giúp hộ kinh doanh có thêm nhiều điều kiện thuận lợi, được quy định rõ ràng về vị trí pháp lý, được đứng tên trong các giao dịch kinh doanh, xin giấy phép, được bảo hộ theo quy định của pháp luật, gỡ bỏ những hạn chế về phạm vi và quy mô hoạt động cũng như được thụ hưởng các chính sách hỗ trợ và các chính sách có liên quan, quản trị của hộ kinh doanh được tăng cường.

Việc đưa hộ kinh doanh vào luật lại chưa có đánh giá tác động cụ thể, những khó khăn đối với hộ kinh doanh gặp phải

Phát biểu tranh luận với đại biểu Vũ Tiến Lộc, đại biểu Trần Quang Chiểu (Nam Định) cho rằng các quy định của dự thảo luật còn đơn giản, chưa rõ ràng, không có gì khác so với các quy định hiện hành, do đó không thể là cứu cánh cho hộ kinh doanh cũng như mang lại những lợi ích kỳ vọng. Trong khi đó, việc đưa hộ kinh doanh vào luật lại chưa có đánh giá tác động cụ thể, những khó khăn đối với hộ kinh doanh gặp phải, vấn đề thống kê, kế toán, thanh tra kiểm tra của hộ kinh doanh sau khi đưa vào luật sẽ thực hiện như thế nào, lý giải tại sao hộ kinh doanh không chuyển đổi lên doanh nghiệp.

Đại biểu Mai Hồng Hải (Hải Phòng) đề nghị tiếp tục nghiên cứu bổ sung quy định trong luật này và các luật có liên quan việc tách bạch chức năng quản lý nhà nước với chức năng đầu tư, quản lý vốn nhà nước; xem xét bổ sung trong luật này hoặc sửa đổi bổ sung luật quản lý vốn và tài sản nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp về địa vị pháp lý, chức năng nhiệm vụ, trách nhiệm và quyền hạn của Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Để bảo đảm tương thích các quy định về DNNN ở các luật khác khi thay đổi khái niệm DNNN, cần rà soát điều chỉnh phù hợp, tránh vướng mắc như xảy ra đối với khái niệm vũ khí quân dụng trong Luật Quản lý sử dụng vũ khí vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ vừa qua.

Về hộ kinh doanh, đại biểu Mai Hồng Hải cho rằng, quy định trong dự thảo còn đơn giản, chưa định danh rõ địa vị pháp lý của hộ kinh doanh là gì; chính sách đối với hộ kinh doanh cả về mục đích quản lý hay tạo điều kiện cho phát triển đều chưa rõ ràng. Đại biểu đề nghị nghiên cứu xây dựng theo hướng: nếu không coi hộ kinh doanh là doanh nghiệp thì cần ban hành riêng Luật Hộ kinh doanh, hoặc trước mắt giao Chính phủ ban hành Nghị định về hộ kinh doanh sau đó sẽ luật hóa; nếu coi hộ kinh doanh là loại hình doanh nghiệp thì quy định ngay trong luật này.