Vận động tài trợ giáo dục tại các trường công lập: Thực hiện đúng nguyên tắc, mục đích

Đầu năm học 2019-2020, Trường tiểu học Minh Đức, huyện Thủy Nguyên) phải dừng vận động tài trợ giáo dục vì làm sai nguyên tắc tự nguyện.

- Ngày 3-8-2018, Bộ Giáo dục - Đào tạo ban hành Thông tư số 16 quy định về tài trợ giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Trong đó, Điều 2 của Thông tư quy định việc tài trợ phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch, không ép buộc; không quy định mức tài trợ bình quân, mức tài trợ tối thiểu; không lợi dụng việc tài trợ cho giáo dục để ép buộc cha mẹ đóng góp và không coi huy động tài trợ là điều kiện cho việc cung cấp dịch vụ giáo dục đào tạo. Theo đó, việc vận động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản tài trợ phải được công bố, niêm yết công khai tại cơ sở giáo dục được nhận tài trợ và tuân thủ đúng quy định của pháp luật hiện hành.

- Các khoản thu từ vận động, tiếp nhận tài trợ được quy định sử dụng vào mục đích gì?

- Theo Điều 3 của Thông tư 16 kể trên, các cơ sở giáo dục được phép vận động, tiếp nhận các khoản tài trợ để thực hiện các nội dung sau: Trang bị thiết bị, đồ dùng phục vụ dạy và học; thiết bị phục vụ nghiên cứu khoa học; cải tạo, sửa chữa, xây dựng các hạng mục công trình phục vụ hoạt động giáo dục tại cơ sở giáo dục; hỗ trợ hoạt động giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học trong cơ sở giáo dục. Các trường học không vận động tài trợ để chi trả: Thù lao giảng dạy; các khoản chi liên quan trực tiếp cho cán bộ quản lý, giáo viên, giảng viên và nhân viên, các hoạt động an ninh, bảo vệ; thù lao trông coi phương tiện tham gia giao thông của học sinh; thù lao duy trì vệ sinh lớp học, vệ sinh trường; khen thưởng cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; các chi phí hỗ trợ công tác quản lý của cơ sở giáo dục.

Trên địa bàn thành phố, nhiều trường làm tốt hoạt động vận động tài trợ đúng quy định, đúng mục đích. Đơn cử, trong năm 2019, Trường THCS Đà Nẵng (quận Ngô Quyền) vận động cha mẹ học sinh ủng hộ lắp đặt bể bơi mini thông minh để dạy bơi cho học sinh của trường và các trường lân cận. Khoản tài trợ của cha mẹ học sinh được nhà trường sử dụng vào việc lắp đặt, quản lý và vận hành bể bơi, họ rất đồng tình vì từ đây, nhà trường có điều kiện thuận lợi phổ cập bơi cho học sinh để phòng, chống đuối nước.

Song bên cạnh đó, vẫn có trường vận động tài trợ giáo dục sai quy định. Như vào tháng 8-2019, Trường tiểu học Ngô Gia Tự (quận Hồng Bàng) vận động cha mẹ học sinh khối lớp 1 tài trợ mua sắm trang thiết bị và các hạng mục cho lớp học và công tác tổ chức bán trú khi chưa được phê duyệt. Sau đó, UBND quận Hồng Bàng phê bình trường này, đồng thời yêu cầu trường phải rút kinh nghiệm sâu sắc về vận động tài trợ giáo dục.

Thông tư 16 quy định các cơ sở vận động tài trợ phải xây dựng kế hoạch vận động tài trợ được cơ quan quản lý phê chuẩn (đối với cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục cấp tiểu học, THCS phải báo cáo tới Phòng Giáo dục - Đào tạo phê duyệt; với cơ sở giáo dục cấp THPT và các cơ sở giáo dục khác trực thuộc Sở Giáo dục - Đào tạo phải báo cáo sở phê duyệt). Việc báo cáo phải được thực hiện trước khi vận động tài trợ.

- Trách nhiệm của thủ trưởng cơ sở giáo dục như thế nào nếu để xảy ra sai phạm về vận động tài trợ giáo dục?

- Thông tư 16 quy định thủ trưởng các cơ sở giáo dục nhận tài trợ phải báo cáo với cơ quan quản lý cấp trên về tình hình vận động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng tài trợ, đồng thời chịu trách nhiệm báo cáo, giải trình các đơn vị có chức năng giám sát, kiểm tra, thanh tra việc quản lý và sử dụng tài trợ tại cơ sở giáo dục nếu được yêu cầu … Nếu để xảy ra sai phạm về tài trợ giáo dục, phải chịu trách nhiệm và tùy theo mức độ vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.

Tài trợ giáo dục trên cơ sở tự nguyện ủng hộ của cha mẹ học sinh là góp phần bảo đảm điều kiện học tập tốt nhất cho con em mình, nên họ rất quan tâm giám sát việc thu, chi các khoản tài trợ giáo dục theo đúng mục đích. Do đó, thời gian qua, khi phát hiện một số trường hợp có dấu hiệu sai phạm về hoạt động này, cha mẹ học sinh đều phản ánh tới các cơ quan truyền thông và cơ quan chức năng liên quan để làm rõ. Như Báo Hải Phòng phản ánh nhiều vụ việc sai phạm về hoạt động tài trợ giáo dục. Để từ đây, các cơ quan chức năng tiến hành thanh, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Như Trường tiểu học Nam Sơn (huyện An Dương) vận động tài trợ xây nhà để xe không đúng quy định vì xây xong rồi “ép” cha mẹ học sinh ủng hộ. UBND huyện An Dương đang triển khai thanh tra vụ việc để xem xét trách của hiệu trưởng nhà trường. Trước đó, vào năm 2018, cũng trên cơ sở giám sát, phản ánh của cha mẹ học sinh, Hiệu trưởng Trường tiểu học Đặng Cương (huyện An Dương) Lê Thị Thu Thủy bị cơ quan chức năng điều tra, làm rõ và xử phạt 5 năm 6 tháng tù vì tổ chức thu nhiều khoản đóng góp của cha mẹ học sinh chưa được phê duyệt của cấp trên. Tổng số tiền thu trái quy định này từ năm 2015 đến năm 2017 lên đến 6,7 tỷ đồng, trong đó chi sai mục đích là 1,3 tỷ đồng.

Những vụ việc trên là bài học để các nhà trường triển khai hoạt động vận động tài trợ giáo dục bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, công khai, sử dụng các khoản tài trợ đúng mục đích và hiệu quả.

- Trân trọng cảm ơn luật sư!

Mạnh Quang thực hiện