Chuyến thăm củng cố ảnh hưởng chiến lược
Lực lượng hải quân Ô-xtrây-li-a, Niu Di-lân, Nhật Bản và Mỹ cùng tham gia tập trận Talisman Sabre 2019.
Điểm nổi bật trong chuyến công du này của tân Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ là trong 5 điểm dừng chân có tới 4 quốc gia gồm Ô-xtrây-li-a, Niu Di-lân, Hàn Quốc và Nhật Bản là những đồng minh lớn trong khu vực, trong khi Mông Cổ được xem như đối tác chiến lược mà Mỹ muốn thúc đẩy quan hệ an ninh-quốc phòng. Điều này phản ánh quyết tâm mạnh mẽ của Oa-sing-tơn trong nỗ lực củng cố chiến lược FOIP trên cơ sở tăng cường quan hệ với các đồng minh và đối tác chiến lược, qua đó tạo nên liên minh gắn kết trong khu vực vốn đang được coi là trọng tâm của cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc.
Bên cạnh đó, sự “hững hờ” của các đồng minh châu Âu đối với sáng kiến của Mỹ xây dựng liên minh quân sự đa quốc gia, mà Oa-sinh-tơn tuyên bố là để bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hoóc-mút, cũng khiến Oa-sinh-tơn chuyển hướng sang các nước đồng minh châu Á để thuyết phục các nước này tham gia kế hoạch trên. Mặt khác, Mỹ cũng hy vọng thông qua chuyến công du này có thể thăm dò mức độ ủng hộ của các đồng minh đối với kế hoạch bố trí tên lửa tầm trung từ mặt đất tại châu Á-Thái Bình Dương sau khi Oa-sinh-tơn chính thức rút khỏi Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) hồi đầu tháng 8 này. Mỹ trước đó từng tuyên bố rằng việc Trung Quốc không tham gia INF là một trong những nguyên nhân chính khiến Mỹ rút khỏi cơ chế kiểm soát vũ khí này, bởi Oa-sinh-tơn lo ngại Bắc Kinh có thể tự do tăng cường sức mạnh tên lửa trong khi Mỹ bị hạn chế. Việc Mỹ ngay sau khi rút khỏi INF lập tức xúc tiến kế hoạch bố trí hệ thống tên lửa tầm trung tại châu Á-Thái Bình Dương, cho thấy đây là một hướng ưu tiên trong chiến lược của Oa-sinh-tơn tại khu vực.
Chọn Ô-xtrây-li-a là chặng dừng chân đầu trong chuyến công du của ông E-xpơ, Mỹ rõ ràng muốn thắt chặt hơn nữa quan hệ an ninh-quốc phòng với quốc gia châu Đại Dương này. Mỹ ngày càng trông cậy vào Ô-xtrây-li-a để bảo đảm lợi ích của mình ở khu vực Thái Bình Dương, trong bối cảnh Trung Quốc đang gia tăng viện trợ và đầu tư vào các quốc đảo nhỏ tại đây. Tuy nhiên, việc Ô-xtrây-li-a chưa quyết định tham gia liên minh hàng hải và tỏ ra không hưởng ứng kế hoạch bố trí tên lửa tại châu Á phần nào cho thấy tồn tại sự khác biệt trong quan điểm và mối quan tâm giữa hai đồng minh lâu năm.
Với điểm dừng chân tại hai quốc gia đồng minh truyền thống Nhật Bản và Hàn Quốc, trong bối cảnh quan hệ giữa Xơ-un và Tô-ki-ô đang rơi xuống mức thấp nhất trong hơn nửa thế kỷ, chuyến thăm của ông E-xpơ phản ánh mong muốn của Oa-sinh-tơn trong việc hàn gắn và củng cố hợp tác an ninh 3 bên. Chuyến thăm là cơ hội để Mỹ tái khẳng định các cam kết an ninh đối với Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời cũng để nhấn mạnh vai trò then chốt của liên minh Nhật-Mỹ-Hàn trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc cùng những diễn biến khó lường mới đây trên bán đảo Triều Tiên. Tuy nhiên, cũng như Ô-xtrây-li-a, Mỹ vẫn chưa nhận được “cái gật đầu” của Nhật Bản và Hàn Quốc trong việc tham gia liên minh hàng hải quốc tế ở eo biển Hoóc-mút. Nỗ lực hàn gắn mối bất hòa giữa hai đồng minh của Mỹ cũng chưa đạt kết quả.
Đồng thời với việc siết chặt hợp tác các đồng minh truyền thống tại châu Á, chuyến công du của ông E-xpơ tới Mông Cổ mang ý nghĩa mở rộng và phát triển quan hệ với quốc gia nằm ở vị trí chiến lược giữa Nga và Trung Quốc này. Dù bị kẹp giữa 2 người hàng xóm khổng lồ, Mông Cổ vẫn duy trì được sự độc lập chính sách bằng cách cải thiện quan hệ với nhiều nước, trong đó có Mỹ, giảm lệ thuộc kinh tế vào 2 cường quốc sát biên giới.
Với 5 điểm dừng chân quan trọng về an ninh, quốc phòng, chuyến công du châu Á của tân Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ cho thấy cuộc cạnh tranh vị thế địa-chính trị và ảnh hưởng địa-chiến lược trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang ngày càng quyết liệt.