Điều chỉnh quy hoạch khu đô thị mới Ngã 5- Sân bay Cát Bi: Bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân
Thấp thỏm cùng quy hoạch
Khu đất tại tổ dân phố số 3 Đông Chính (phường Đằng Giang, quận Ngô Quyền) thuộc Dự án khu đô thị Ngã 5 – Sân bay Cát Bi “treo” lâu ngày thành nơi đổ rác thải xây dựng.
Gần 20 năm nay, gia đình anh Nguyễn Quang Sơn, tổ dân phố số 10, phường Đông Khê (quận Ngô Quyền) thấp thỏm sống trong cảnh nhà xuống cấp không được xây, sửa. Muốn chuyển đi nơi khác sống, gia đình anh không đủ điều kiện kinh tế. Không riêng nhà anh Sơn, mà cả khu vực bị ảnh hưởng. Con đường vào khu dân cư đã 4 lần người dân bỏ tiền ra để tôn nền, nhưng mỗi khi mưa vẫn ngập. Khu vực ao tù chung quanh, mỗi khi nắng lên bốc mùi hôi thối. Đối với nhà có trẻ con càng lo ngại hơn khi mùa mưa đến muỗi bay dày đặc. Trên địa bàn phường Đông Khê hiện có hơn 300 hộ dân khác (với diện tích khoảng 20 ha) cũng đang gặp khó khăn vì nằm trong quy hoạch khu đô thị mới Ngã 5 –Sân bay Cát Bi.
Tổ dân phố số 3 Đông Chính, phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền) - nằm sau Trung tâm thương mại Parkson, BigC và Lô 22, cũng không khá hơn. Con đường chạy dọc khu dân cư vốn là đường liên xã, nay gần như bỏ hoang và lởm chởm đá, nhiều đoạn ngập nước cả tháng sau mỗi trận mưa. Cạnh đường là những ngôi nhà bỏ hoang nằm xen kẽ những ngôi nhà ẩm thấp, xuống cấp, chung quanh cỏ mọc um tùm và rất nhiều rác. Theo bà Vũ Thị Nhỏ, sinh sống 45 năm tại đây cho biết: Năm 2000, người dân được thông báo phải di dời để làm dự án, đến nay 18 năm mà không triển khai. Đất đá cứ đùn lên, cống rãnh ứ đọng, đường sá hỏng hết. Trời chỉ mưa to tầm 10 phút là nước tràn từ ngoài đường vào trong nhà, sinh hoạt của các gia đình trong khu vực bị đảo lộn.
Tại các tổ dân phố số 2,3,4,5 của phường Lạc Viên (từ đầu siêu thị Coop. Mart đến ngõ 190 đường Đà Nẵng), hiện có 1.341 hộ dân đều thuộc quy hoạch dự án. Hơn 20 năm qua, dự án thi công kéo dài, nhà ở của người dân xuống cấp nhưng không được xây mới, sửa chữa, không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Một số khu vực liền kề với nhà ở của người dân (như khu vực cuối ngõ 182 đường Đà Nẵng, đầu siêu thị Coop. Mart) giải phóng mặt bằng từ lâu nhưng chưa thi công dự án, rác thải tập kết gây ô nhiễm, ảnh hưởng đời sống sinh hoạt và sức khỏe của nhân dân. Thực trạng trên khiến các hộ dân bức xúc, không ít lần kiến nghị đến chính quyền địa phương các cấp.
Quy hoạch khu đô thị mới Ngã 5 – Sân bay Cát Bi được phê duyệt từ năm 1997 và được điều chỉnh lần 1 vào năm 2009. Theo quy hoạch hiện hành, dự án có quy mô sử dụng đất 304,96 ha, ảnh hưởng tới 22.015 hộ dân trên địa bàn 6 phường: Lạc Viên, Đông Khê, Đằng Giang, Cầu Tre, Máy Tơ, Lê Lợi, Gia Viên (quận Ngô Quyền) và 3 phường: Đằng Lâm, Đông Hải, Thành Tô (quận Hải An). Đến nay, 209,6 ha đất có phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB), trong đó diện tích GPMB là 201,3 ha. Còn lại 95,56 ha chưa có thông báo, phương án thu hồi GPMB.
Công khai tiến độ, trách nhiệm thực hiện
Trước thực trạng trên, năm 2018, HĐND thành phố tổ chức đoàn giám sát chuyên đề về “thực hiện đầu tư dở dang, kéo dài một số dự án phát triển đô thị”, trong đó, có dự án Ngã 5 –Sân bay Cát Bi. Theo các thông báo kết luận số 76, 25, 26, 34, 32 của các đoàn giám sát làm việc với các đơn vị liên quan gồm UBND các quận: Ngô Quyền, Hải An; các Sở Xây dựng, Kế hoạch và Đầu tư và Công ty TNHH MTV Thương mại đầu tư phát triển đô thị Hải Phòng (chủ đầu tư dự án), có nhiều nguyên nhân dẫn đến dự án chậm thực hiện. Nguyên nhân khách quan là do các dự án có quy mô lớn, triển khai trong giai đoạn khó khăn huy động vốn; sự thay đổi về cơ chế, chính sách của nhà nước về đền bù, tái định cư trong quá trình thực hiện dự án. Nguyên nhân chủ quan có ý nghĩa quan trọng ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ dự án: Do quyết định đầu tư chưa xác định đúng, rõ và bảo đảm các nguồn lực đầu tư; nguồn lực bố trí từ ngân sách thành phố chưa phù hợp tiến độ dự án; công tác bồi thường GPMB chậm tiến độ... Phía chủ đầu tư chưa lường hết khó khăn, phức tạp, chưa xác định đủ cơ chế đồng bộ cho việc thực hiện; khi triển khai dự án, chưa chủ động, kịp thời có biện pháp để tháo gỡ...
Để khắc phục tình trạng chậm tiến độ dự án, UBND các quận: Ngô Quyền, Hải An phối hợp với Viện Quy hoạch (Sở Xây dựng) đang tiến hành thực hiện điều chỉnh lại quy hoạch khu đô thị. Việc điều chỉnh cụ thể như thế nào sẽ được tổ chức xin ý kiến của cộng đồng dân cư trong thời gian tới; thông tin với các cơ quan báo chí về tiến độ thực hiện dự án trên địa bàn. Theo Phó chủ tịch UBND quận Ngô Quyền Trịnh Quang Trường, hiện nay, quận tập trung hoàn thành GPMB diện tích đất tái định cư để bàn giao cho chủ đầu tư.
Ý kiến từ các hộ dân tiếp tục đề nghị thành phố quyết liệt chỉ đạo chính quyền địa phương các cấp, chủ đầu tư khẩn trương thực hiện dự án theo quy hoạch. Trong đó, qua lần điều chỉnh quy hoạch này, rà soát lại toàn bộ các phần việc chưa thực hiện của dự án để có phương án xử lý dứt điểm những vướng mắc; chú trọng tới nguồn lực thực hiện, phân rõ từng giai đoạn thực hiện theo từng khu vực, công khai để người dân được biết. Khu vực nào không khả thi thì thu hồi quy hoạch để người dân ổn định cuộc sống, tránh tình trạng dự án “treo” hàng chục năm qua. Đồng thời, có phương án bảo đảm đời sống cho các hộ dân trong thời gian điều chỉnh quy hoạch. Trong quá trình thực hiện quy hoạch, cần công khai tiến độ, chỉ rõ trách nhiệm, chế tài xử lý các đơn vị liên quan để xảy ra tình trạng chậm tiến độ.