Những điểm mới của Bộ luật Lao động (sửa đổi): Bảo đảm quyền lợi người lao động

Công nhân Công may xuất khẩu Minh Thanh (quận Lê Chân) trong ca làm việc.

-Có thể nói, việc sửa đổi Bộ luật Lao động (BLLĐ) thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân, các tổ chức, doanh nghiệp trong nước và các tổ chức quốc tế có liên quan. Do đó, Bộ luật này được các đại biểu Quốc hội nghiên cứu rất kỹ lưỡng trước khi biểu quyết thông qua. BLLĐ sửa đổi gồm 17 chương và 220 điều, kế thừa những quy định hiện hành, bổ sung những quy định mới trên cơ sở phù hợp với thực tế Việt Nam và các nội dung, nguyên tắc của Tổ chức Lao động quốc tế, như không phân biệt đối xử trong lao động, quyền tự do liên kết, thương lượng tập thể của tổ chức và người lao động (NLĐ).

Điểm mới nổi bật của Bộ luật này là quy định tăng độ tuổi nghỉ hưu. Điều 169 BLLĐ quy định, từ năm 2021 tuổi nghỉ hưu của NLĐ trong điều kiện lao động bình thường là đủ 60 tuổi 3 tháng đối với nam và đủ 55 tuổi 4 tháng đối với lao động nữ. Sau đó, mỗi năm tăng thêm 3 tháng đối với nam và 4 tháng đối với nữ cho đến khi đủ 62 tuổi đối với nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với nữ vào năm 2035.

Về thời giờ làm việc và thời giờ làm thêm trong năm, BLLĐ giữ nguyên như quy định hiện hành là 48 giờ làm việc bình thường/tuần và không quá 300 giờ làm thêm/năm. Tuy nhiên, BLLĐ bổ sung quy định số giờ làm thêm tối đa trong tháng tăng lên 40 giờ thay vì 30 giờ như hiện nay nhằm đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp trong các khoảng thời gian nhất định khi cần huy động NLĐ làm thêm giờ.

Điều 35 BLLĐ cho phép NLĐ được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng không cần lý do, chỉ cần báo trước theo thời hạn quy định tương ứng với các loại hợp đồng. NLĐ được quyền yêu cầu người sử dụng lao động cung cấp bản sao các tài liệu liên quan đến quá trình làm việc của mình khi chấm dứt hợp đồng lao động;

Ngoài ra còn các quy định khác liên quan như NLĐ được nghỉ thêm 1 ngày hưởng nguyên lương liền kề với ngày Quốc khánh 2-9, quy định về việc thành lập các tổ chức khác đại diện cho NLĐ, quy định về hình thức hợp đồng lao động điện tử…

-Một số NLĐ băn khoăn không đủ sức khỏe làm việc đến độ tuổi nghỉ hưu theo quy định mới. BLLĐ có quy định về các trường hợp được nghỉ hưu sớm không?

Việc tăng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình sẽ tác động trực tiếp đến từng cá nhân NLĐ và gia đình họ, nên nhiều người lo lắng là điều dễ hiểu. Cơ sở để tăng độ tuổi nghỉ hưu chính là tuổi thọ trung bình của người dân Việt Nam tăng, hiện đạt 72,1 tuổi đối với nam, đạt 81,3 tuổi đối với nữ. Song tuổi nghỉ hưu bình quân mới đạt 54,2 tuổi, thấp hơn nhiều so với các quốc gia trong khu vực và thế giới. Trong khi đó, sau khi nghỉ hưu NLĐ có nhu cầu lao động để tăng thêm thu nhập. Do đó việc tăng tuổi nghỉ hưu là phù hợp, đáp ứng nhu cầu của NLĐ, người sử dụng lao động (NSDLĐ), duy trì ổn định quỹ bảo hiểm xã hội và phù hợp với xu thế tuổi lao động của thế giới.... Lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu được thực hiện theo hướng chậm, không gây sốc cho thị trường lao động.

BLLĐ quy định mở rộng những trường hợp được nghỉ hưu sớm nhưng không quá 5 tuổi so với quy định, gồm: Những người làm công việc, làm nghề đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Hiện tại, cả nước có khoảng 3 triệu người thuộc đối tượng này. Quốc hội giao Chính phủ sớm quy định chi tiết các trường hợp cụ thể, bảo đảm quyền lợi người lao động. Mặt khác, để tận dụng nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao và một số trường hợp đặc biệt, NLĐ có thể nghỉ hưu ở tuổi cao hơn nhưng không quá 5 tuổi so với độ tuổi quy định. Nhìn tổng thể, điều chỉnh tăng dần tuổi nghỉ hưu là quyết sách lớn của Đảng, Nhà nước, mang tính chiến lược nhằm chủ động thích ứng với thời kỳ già hóa dân số; hướng tới mục tiêu là kinh tế - xã hội tăng trưởng, phát triển toàn diện, đồng thời bảo đảm việc làm cho NLĐ.

-Theo đồng chí, cần triển khai chính sách này như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất?

- Theo tôi, Chính phủ cần sớm ban hành nghị định hướng dẫn việc triển khai các quy định mới của BLLĐ, đặc biệt quy định về việc tăng tuổi nghỉ hưu. Đó là căn cứ để các cơ quan quản lý, chủ sử dụng lao động triển khai chính sách và là cơ sở để các cơ quan khác nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Bảo hiểm xã hội cho tương thích, thống nhất với những điểm mới trong BLLĐ (sửa đổi).

Các sở, ngành, chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền trên các phương tiện báo, đài và tại các doanh nghiệp, để NLĐ, NSDLĐ hiểu rõ tính ưu việt của việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu, các quy định mới của BLLĐ. NSDLĐ cần chia sẻ trách nhiệm đối với xã hội, không sa thải lao động trong độ tuổi làm việc. Đặc biệt, mỗi người dân cần tích cực học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, tay nghề, chủ động chăm sóc sức khỏe để bảo đảm lao động, làm việc đúng tuổi quy định.

-Trân trọng cảm ơn đồng chí.

Hải Vân thực hiện - Ảnh: Duy Thính